Defensie-expert Ko Colijn voorziet Nederlanders al vijftig jaar van duiding bij gewapende conflicten. Deze keer bespreekt hij hoe het Kremlin aan de lopende band overwinningen op het slagveld overdrijft óf verzint voor een sterkere positie aan de onderhandelingstafel.
Het is een beproefde tactiek van Rusland: niets toegeven en je eigen prestaties overdrijven of zelfs verzinnen. Het heeft iets belachelijks, zeker als je centrales en steden dag en nacht kunt bestoken met drones en raketten. Maar het oogt ook als een zwaktebod van een land dat net als Oekraïne naar een pauze snakt. Bluf is een instrument om je sterk te doen lijken in onderhandelingen.
De Russische bluf laat zich op drie wijzen uitleggen. Rusland overdrijft zijn militaire successen, zijn economische kracht en ruikt een vermeende diplomatieke overgave. Dat laatste is omdat Rusland nu met de Amerikaanse president Donald Trump en Steve Witkoff de bedgenoten heeft die het wenst. Met die steun kan Rusland Europa en Oekraïne tot verliezers verklaren zonder daarvoor bewijs te leveren.
Het front in Oekraïne is dit jaar ietsje opgeschoven in Russisch voordeel, maar de terreinwinst is zeer beperkt gebleven. Met het huidige tempo zou het nog meerdere jaren duren voor Rusland heel Oekraïne kan bezetten. Iets wat ze niet vol kunnen houden met de naar schatting zeshonderd doden per dag.
Het helpt ook niet dat NAVO-bazen alvast de totale oorlog rondbazuinen. Rusland is niet in staat tot een echte oorlog, laat staan een bezetting van Europa. Maar Rusland is in Oekraïne onbetwist de strijd begonnen en ook in staat gebleken tot plaagstoten, grensoverschrijdingen en sabotage in onder meer de Baltische staten en Polen.
Recent onderzoek laat zien dat economische kracht uiteindelijk doorslaggevend is. In dat opzicht is Rusland een dwerg. De enige troefkaart is incasseringsvermogen op de lange termijn.
Beide kanten zijn overigens niet vies van bluf. Moskou bazuint rond dat het Oekraïense leger op instorten staat. In de uitputtingsoorlog kan dat zeker wel gebeuren, maar er is nu geen sprake van. President Vladimir Poetin claimde op 19 december de verovering van Siversk in de regio Donetsk en Vovchansk in de regio Kharkiv, wat onzin is. Integendeel: in sommige plaatsen, zoals Kupyansk, zijn de Russen weer verjaagd.
Er is ook sprake van Oekraïense bluf. Ten oosten van Kupyansk claimden Oekraïense troepen Russische soldaten te hebben verjaagd bij Petropavlivka, Microraion en Radkivka. Bij andere steden, zoals Pokrovsk, duurt de Russische omsingeling al zeventien maanden, zonder al te veel resultaat.
Toch kan Oekraïne die bluf regelmatig waarmaken. De eerder voorspelde aanval op de Russische vluchthaven van Novorossyisk vond eerder deze week plaats. Oekraïne zegt verder dat het met een onderwaterdrone een honderden miljoenen euro's kostende Kilo-onderzeeboot heeft vernietigd. Met de vernietiging van een olietanker bij Egypte toonde Oekraïne aan dat het Rusland ook buiten de Zwarte Zee kan raken.
Ondertussen gaan de onderhandelingen door. Het grote gebied dat Rusland niet in handen heeft (ongeveer een vijfde van de Donbas) zal Volodymyr Zelensky ook niet weggeven. Een recente peiling toonde aan dat driekwart van de Oekraïense bevolking hem hierin steunt.
Wie nog twijfelde of Oekraïne eigen langeafstandsdrones op cruciale onderhandelingsmomenten kon inzetten en dus niet vooraf om Trumps toestemming hoeft te vragen, kreeg op 11 en 12 december duidelijkheid. Russische olie-installaties in de Kaspische Zee werden onder vuur genomen, op meer dan 700 kilometer van de Oekraïense grens. En met een aanval op een tanker ter hoogte van Libië toonde Oekraïne aan ook buiten de Zwarte Zee schepen te kunnen treffen.
Een ander goed getimed middel om de onderhandelingen een zetje te geven was de Oekraïense boodschap dat het binnenkort de huisgemaakte Sapsan-raket kan afvuren. Die zal een bereik van 550 kilometer hebben. Dan heeft Oekraïne geen Amerikaanse ATACMS-raketten meer nodig. Daar staat wel het Russische drone- en raketgeweld en het nietsontziende incasseringsvermogen tegenover.
Het ultieme militaire hangijzer is natuurlijk of het NAVO-lidmaatschap van Oekraïne er wel of niet komt. Rusland wil het absoluut niet en gooit er nog extra glijbommen, drones en kruisraketten tegenaan om dat te onderstrepen.
Oekraïne wil het natuurlijk wel, maar Zelensky zegt dat hij er vanaf wil zien als hij betrouwbare veiligheidsgaranties krijgt. Hij wil na een bestand de rest van Oekraïne uit handen van de Russen houden.
In mijn sombere momenten denk ik dat Zelensky die veiligheidsgaranties niet gaat krijgen. De reden daarvoor is simpel: Trump is niet geïnteresseerd. Finland kreeg die beschermde status na 1945 ook niet. Om in Top 2000-termen te spreken: Back in the USSR.
Source: Nu.nl algemeen