Het Oekraïne-vredesproces lijkt steeds voordeliger uit te vallen voor Moskou. Onder Amerikaanse druk moet Kyiv meer heilige huisjes opgeven, terwijl Europa worstelt met zijn eigen slagkracht. We stelden jullie beste vragen over de laatste ontwikkelingen in de oorlog aan experts.
Twee deskundigen beantwoorden jullie vragen: Laurien Crump, buitenlandexpert van het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis van de Radboud Universiteit Nijmegen, en Nicolaas Kraft van Ermel-Nijland, historicus gespecialiseerd in Rusland, Oekraïne en Polen aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Maakt Oekraïne kans om deze oorlog militair te winnen?
Crump: "Als met "winnen" wordt bedoeld 'de Russen verslaan', dan ben ik uitermate pessimistisch. Ik vrees dat Oekraïne de hele Donbas en de Krim niet zal terugwinnen. En al helemaal niet met de verminderde Amerikaanse steun - en straks waarschijnlijk zonder die steun."
"De frontlinie zit behoorlijk vast. Er zou een radicaal andere koers nodig zijn van de Verenigde Staten: alle druk op Vladimir Poetin en alle mogelijke steun aan militaire middelen en inlichtingen richting Oekraïne om Oekraïne überhaupt een kans te geven. Dat is nu ondenkbaar."
Kraft van Ermel-Nijland: "De oorlog staat stil. Kijk maar naar het totale percentage Oekraïens grondgebied dat bezet is. In december 2022 was dat 17,6 procent. Dit was het kleinste percentage sinds de Russische inval in februari 2022. Dat is sindsdien met hoogstens 2 procent gestegen. Met andere woorden: zoveel verandert er niet."
"Wel verloor Oekraïne in de afgelopen twee weken de controle over de strategisch belangrijke stad Pokrovsk. Hiervan werd langere tijd beweerd dat het een strategisch knelpunt was. Zonder Pokrovsk zou Oekraïne de Donbas niet kunnen verdedigen."
"Ondertussen leert Rusland van de oorlog en past het zijn tactieken daarop aan. Dit maakt verdediging voor Oekraïne moeilijker. Het is onder gelijkblijvende omstandigheden ondenkbaar dat een van beide partijen deze oorlog op het slagveld zal kunnen beëindigen."
Kan dit ooit op een andere manier goed eindigen voor de Oekraïners?
Crump: "Hoe definieer je goed? Ik denk dat dit hoe dan ook niet de vrede wordt waarvoor ze hebben gevochten, als er op korte termijn al vrede komt. Voor Volodymyr Zelensky was het opgeven van grondgebied en NAVO-lidmaatschap taboe, totdat Donald Trump weer aan de macht kwam."
"Vergeleken met de aanvankelijke doelstellingen van de Oekrainers wordt het een slechte of iets minder slechte afloop. Het ziet er namelijk naar uit dat er steeds meer wensen van de Russen worden ingewilligd."
"Mensen spreken over het zwabberende beleid van Trump. Ik vind niet dat Trump zwabbert. Uiteindelijk zit hij altijd meer op één lijn met Poetin dan met Europa. Af en toe wordt hij ongeduldig tegenover Poetin na een vergadering met Europese leiders. Maar Trump schuift alleen maar meer op naar Rusland. Dat zie je zowel in het 28 puntenplan als in de nationale veiligheidsstrategie van de VS, die door de Russen wordt omarmd."
Kraft van Ermel-Nijland: "Deze oorlog kent uiteindelijk alleen maar verliezers. Dat is zowel een dooddoener als een treurige realiteit. Toch zijn er ook positieve effecten: Oekraïne heeft laten zien dat je je als democratie in moeilijke omstandigheden staande kunt houden. Maar de wederopbouw van Oekraïne zal jaren kosten. En ook voor Oekraïne is het maar de vraag of volledig herstel wel mogelijk is."
Waarom verdedigt Trump de belangen van Poetin boven de belangen van zijn eigen bondgenoten?
Crump: "Fundamenteel is hij het eens met Poetin. Hij houdt van sterke mannen en autocratie. De soevereiniteit van Oekraïne interesseert hem niet zo. Trump gaf in 1990 een interview in Playboy over wereldpolitiek: hij vond Europa zwak, zijn Russische handelspartners sterk en hij prees sterke leiders. Hij is veel consistenter dan we denken."
"Hetzelfde geldt overigens voor vicepresident JD Vance, die een steeds grotere rol begint te spelen. Denk bijvoorbeeld aan zijn toespraak op de Veiligheidsconferentie in München, waarvan onderdelen regelrecht terug te vinden zijn in de nieuwe Amerikaanse nationale veiligheidsstrategie."
Kraft van Ermel-Nijland: "Wat er daadwerkelijk in het brein van Trump omgaat, daar kunnen we alleen naar gissen. Maar belangrijk is: Trump ziet internationale politiek niet als een domein waarin morele afwegingen tussen 'goed' en 'fout' ertoe doen. Dan maakt het al snel weinig uit welke partij er gelijk heeft."
"Tel daarbij op dat de 'bondgenoten' in Trumps ogen geen 'bondgenoten' zijn, maar 'profiteurs' die jarenlang ten koste van de VS hun eigen verdediging en veiligheid hebben verkwanseld. En het is zeker niet ondenkbaar dat Trump in het verleden met Russisch geld overeind is gehouden en hij daarom deze koers inzet."
Wat is de winst voor Trump en Steve Witkoff om nu zoveel druk op Zelensky uit te oefenen?
Crump: "Allereerst: snelle vrede. Hij dacht het in een dag op te lossen. Nu wil hij het in ieder geval binnen een jaar oplossen. Dat mag niet mislukken, want dat is te veel gezichtsverlies. En druk uitoefenen op Zelensky is de weg van de minste weerstand."
"Daarnaast staat hij in eigen land onder druk. Het gaat economisch slecht en hij komt slecht uit de Epstein-documenten. Een vredesverdrag in de oorlog in Oekraïne is voor hem een welkome bliksemafleider."
"En hij is op zoek naar financieel gewin. Als je naar het 28 puntenplan kijkt, is dat geen vredesplan maar een verdienmodel. Trump wil dat de Europeanen geld besteden aan de wederopbouw van Oekraïne. Vervolgens wil hij 50 procent van de winst. Verder bestaat dat plan uit veel handelsdeals met de Russen."
Kraft van Ermel-Nijland: "Trump wil koste wat kost vrede stichten. Tegelijkertijd is het om veel redenen noch voor Poetin noch voor Zelensky mogelijk zich aan vrede te committeren. Enkele maanden geleden was Poetin nog het mikpunt van Trumps kritiek, nu is het weer Zelensky."
"Hierbij is het belangrijk: de positie van Zelensky (afhankelijkheid van de VS) is vele malen slechter dan die van Poetin. Trump en Witkoff kunnen Zelensky veel makkelijker onder druk zetten dan Poetin."
Source: Nu.nl algemeen