Rechts-extremistische ideeën raken verder genormaliseerd in Nederland, stond in dinsdag te lezen in het Dreigingsbeeld Terrorisme. Steeds meer partijen versterken dit gedachtegoed. Mede hierdoor komen jongeren er sneller en gemakkelijker mee in aanraking. De democratische weerbaarheid moet daarom omhoog, zeggen experts tegen NU.nl.
Er is niet één duidelijke aanjager van de normalisering van rechts-extremistisch gedachtegoed, zegt Wieke Vink tegen NU.nl. Zij is waarnemend Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Wel ziet ze dat het proces van normalisering vaak begint met de omvolkingscomplottheorie, en dat juist deze complottheorie online een enorm bereik heeft.
De reactie op 'omvolking' wordt vaak verpakt als 'remigratie'. Dat klinkt onschuldig, terwijl men in rechts-extremistische kringen bij deze term eigenlijk massale deportaties voor ogen heeft. "Het feit dat delen van de politiek en maatschappij termen als omvolking en remigratie overnemen, geeft rechts-extremisten het gevoel dat ze het tij mee hebben en slagen in het normaliseren van hun gedachtegoed", staat in het halfjaarlijkse Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland van de NCTV.
Politici en andere invloedrijke figuren kunnen deze normalisering versterken. "Als zij een bepaald gedachtegoed uitdragen, dan kan dat verder geaccepteerd en genormaliseerd worden", gaat Vink verder.
Een voorbeeld daarvan is de nieuwe nationale veiligheidsstrategie (NSS) van de Verenigde Staten. Zo claimt de regering-Trump - zonder bewijs - dat er in Europa "beschavingsuitwissing" plaatsvindt, een bekende bewering uit rechts-extremistische hoek. Door dat over te nemen, doet de Amerikaanse regering precies waarvoor in het dreigingsbeeld van NCTV wordt gewaarschuwd, stelt terrorisme-expert Jelle Postma.
Het risico van 'normaler geworden' rechts-extremistisch gedachtegoed is dat het "angst, haat en racisme" aanwakkert. Hiermee gaat de deur op een kier naar "intolerantie, uitsluiting, vijandsbeelden en dehumanisering", staat in het Dreigingsbeeld.
De gevolgen ervan zijn nu al merkbaar. Zo krijgen (lokale) bestuurders vaker met bedreigingen en geweld te maken, bijvoorbeeld rond de besluitvorming over asielzoekerscentra. Daarover lees je meer in dit artikel.
Daarnaast liggen geweldsincidenten op de loer, waarschuwt de NCTV. Ook daar zijn voorbeelden van. Denk aan het geweld tijdens het anti-immigratieprotest in Den Haag in september. Toen keerde een groep deelnemers zich tegen de politie. Ook werd het partijkantoor van D66 aangevallen en het Binnenhof beschadigd.
Online ontstaan nieuwe soorten ecosystemen, zegt Vink. Daarin hebben traditionele terroristische organisaties een minder belangrijke rol als aanjager. "Influencers en content creators plaatsen content in de sfeer en in de geest van een ideologie, zonder dat ze daar daadwerkelijk mee in aanraking komen."
Online worden meme's of posts al snel populair. Dat kan vervolgens een aanzuigende werking hebben, stelt Postma. "Sommige jongeren zijn erg vatbaar voor groepsgevoel, voor een 'winning team' en voor boodschappen dat we ons moeten verdedigen tegen een dreiging, wat die dan ook is."
Het dreigingsbeeld van de NCTV schetst nog een parallelle ontwikkeling, namelijk dat jongeren tegenwoordig makkelijker en op jongere leeftijd in aanraking kunnen komen met extremistisch gedachtegoed, zonder dat ze daar naar op zoek zijn.
Volgens Vink is het daarom van belang dat de aanpak van online terrorisme en extremisme doorgaat. Ze wijst onder meer naar de Autoriteit online Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal, die verwijderbevelen voor content kan uitdelen.
Maar Vink stelt ook dat socialemediabedrijven een stap moeten zetten als het gaat over contentmoderatie. "Dat is iets waar we in Europees verband scherpere regels en afspraken over moeten maken."
Maar juist op dat punt wordt tegengas gegeven. Niet alleen door grote techbedrijven en invloedrijke figuren als X-topman Elon Musk, maar ook door de Amerikaanse regering. In de NSS staat dat er in Europa sprake is van censuur van vrije meningsuiting.
Postma stelt dat we als maatschappij minder naïef moeten zijn. "We moeten met elkaar accepteren dat we in een heel heftige periode zitten en dat er met vuur gespeeld wordt door sommigen. We moeten ons gaan organiseren om hier doorheen te komen."
Wat hem betreft krijgt het European Democracy Shield-initiatief van de Europese Commissie snel navolging in Nederland om de weerbaarheid van democratieën te vergroten. "We moeten veel meer energie steken in het bestrijden van pogingen om de democratie te ondermijnen."
Dat kan volgens Postma door bijvoorbeeld een sterk kritisch denkvermogen onder jongeren te kweken. Vink sluit zich daarbij aan: "Het is belangrijk dat jongeren de risico's online tijdig zelf inzien."
Source: Nu.nl algemeen