is econoom en publicist.
‘Landen waarmee Nederland nauwe handelsbetrekkingen onderhoudt, gaan de komende decennia snel krimpen’, schrijft de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in een onlangs gepubliceerd advies. China, ‘de fabriek van de wereld’, telt halverwege deze eeuw 300 miljoen mensen minder in de werkzame leeftijd. Driehonderd miljoen mensen minder? Dat zijn net zoveel werkenden als het huidige arbeidspotentieel in de hele Europese Unie. De fabriek van de wereld loopt leeg en heeft straks geen arbeiders meer.
Dit WRR-rapport zet demografie én migratie op de politieke agenda – maar dan heel anders dan we de afgelopen decennia gewend zijn geraakt. De WRR richt zich op de langere termijn, en denkt heel wat strategischer dan de meeste politieke partijen. Laten we kijken.
Demografisch dividend is een kernbegrip in de studie. Dit dividend is de situatie in een land waarin er, vergeleken met de aantallen jongeren en gepensioneerden, veel mensen zijn in de leeftijd tussen de 15 en 64 jaar. Weinig jonge en oude afhankelijken; véél (potentiële) werkenden.
Deze fase in de demografie biedt een land een unieke en tijdelijke kans voor grote welvaartsgroei en opbouw van (menselijk) kapitaal, schrijft de WRR. ‘Via arbeidsintensieve productie, industrialisering en een op export gerichte economie hebben veel landen zich in deze fase uit armoede weten te werken.’ Denk aan China. Denk aan Zuid-Korea. Maar denk ook gerust, voeg ik eraan toe, aan Nederland in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw.
Handelsstromen hangen (ook) vast aan dit demografisch dividend. China zal de komende decennia (moeten) ophouden met arbeidsintensieve productie voor de export – spullen waar in Nederland toch veel vraag naar is. Wat te doen?
Migratiestromen hangen óók vast aan dat dividend. Sinds 2004 zijn landen als Nederland gewend geraakt aan grote hoeveelheden Midden- en Oost-Europese arbeidsmigranten. Ze doen laagbetaald, arbeidsintensief werk in bijvoorbeeld de bouw, de landbouw, de logistiek. Maar de bevolkingen in de herkomstlanden vergrijzen in rap tempo. Het aantal mensen in de werkende leeftijd in Polen, schrijft de WRR ter illustratie, krimpt tot het midden van de eeuw met 25 procent. Wat te doen als deze stroom arbeidsmigranten opdroogt?
Nou, zegt de WRR, wat Nederland moet doen, is het verdiepen van de handels-, ontwikkelings-, en arbeidsmigratiebanden met landen met (toekomstig) demografisch dividend. India! Bangladesh! Indonesië! Sub-Sahara Afrika! Dat zijn de landen en gebieden met de komende decennia een overvloed aan werkenden. Dáár kun je spullen kopen; dáár kun je mensen vinden. Nederland moet, kortom, ‘meebewegen met de mondiale demografie’.
Waar het migratie betreft, voegt de WRR eraan toe, kan Nederland met landen ‘migratiepartnerschappen’ afsluiten, zodat regulering en sturing mogelijk is – in hogere mate dan thans het geval is met de Oost-Europeanen. Ook, zegt de raad, ‘moeten bestaande valkuilen als uitbuiting of ongewenste verdienmodellen voorkomen worden’.
De WRR schreef dus een heerlijk tegendraads rapport, op basis van harde demografische trends. De krimp van de Chinese beroepsbevolking dient zich aan; de vergrijzing in Midden- en Oost-Europa evenzeer. Hoe wil Nederland hiermee omgaan? De WRR heeft hierop niet het eindantwoord gegeven uiteraard – maar de analyse van de raad dwingt de politiek wel om hier zélf over na te gaan denken en met een antwoord te komen. Op naar een heel ander migratiedebat.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen. Frank Kalshoven is econoom en publicist. Reageren? Email: frank@frankkalshoven.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns