Tien jaar geleden werd het Parijsakkoord beklonken. De wereld sprak daar af om de opwarming van de aarde samen tegen te houden. De erfenis van die historische afspraak staat als een huis. Maar de uitdagingen nemen toe.
Tranen, gejuich, een applaudisserende Al Gore, knuffelende diplomaten en een crowdsurfende VN-secretaris op de afterparty: de mensen die er in december 2015 bij waren in Parijs, zullen de sfeer niet snel vergeten.
De gebeurtenissen in een voorstad van de Franse hoofdstad gingen de geschiedenisboeken in. Bijna tweehonderd landen spraken af de opwarming van de aarde ruim onder de 2 graden te houden, met als streven 1,5 graden. Zo'n concreet getal was niet eerder mondiaal vastgelegd. Ook beloofden landen hun netto uitstoot naar nul te brengen in de tweede helft van deze eeuw.
"Dat was een euforisch moment en voor velen een hoogtepunt in hun carrière. Ook voor mij", vertelt Ivo de Zwaan. Hij was in Parijs de hoofdonderhandelaar van Nederland en heeft twaalf klimaattoppen meegemaakt. De ambtenaar moest daar twee weken lang met afgevaardigden van elk land ter wereld discussiëren over de voorwaarden van een wereldwijd klimaatdoel.
Vlak ervoor was het nog chaos in de zaal. Er was een conflict over het woordje shall (zal) versus should (zou moeten) in de tekst van het akkoord. "Ik weet nog dat John Kerry (de voormalige buitenlandminister van de VS, red.) stond te schreeuwen dat de Turkse onderhandelaar met president Recep Tayyip Erdogan moest bellen", vertelt toenmalig klimaatgezant Michel Rentenaar grijnzend.
De diplomaat reisde de wereld over, van het Midden-Oosten tot de eilanden in de Stille Oceaan. Hij sprak met overheden om te achterhalen waartoe landen bereid waren op klimaatgebied en waar zij juist een rode lijn trokken.
Met het akkoord slaagde de wereld er voor het eerst in een vuist te maken voor het klimaat. Het was ook de eerste keer dat landen een gezamenlijk temperatuurdoel formuleerden. Dat had jaren geduurd en eerdere pogingen mislukten. De klimaattop in 2009 in Kopenhagen klapte. En in Kyoto in 1997 lukte het alleen rijke landen om een akkoord te sluiten.
De aanwezigen die NU.nl sprak zijn het erover eens dat 'Parijs' onder meer een verdienste is van de diplomatieke skills van de Fransen. "Ze gaven ieder land het gevoel dat er naar hen geluisterd werd. Dat deden ze uitstekend", vertelt De Zwaan.
Maar het succes van het akkoord is er ook aan te danken dat landen zélf hun doelen mochten stellen, in plaats van dat het hen van bovenaf werd opgelegd. De voorwaarde was dat er iedere vijf jaar een nieuw klimaatdoel kwam dat ambitieuzer was dan het vorige.
"Dat leek zwak", herinnert klimaatwetenschapper Detlef van Vuuren (PBL) zich. "Maar dat was het niet." Veel landen hebben sindsdien vergaande klimaatdoelen gepresenteerd, met de 1,5-graden uit het Parijsakkoord als maatstaf. "Zonder Parijs had de wereld er een stuk slechter uitgezien", stelt Van Vuuren.
Voor die tijd stevende de planeet nog af op een opwarming van gemiddeld 3,6 graden. Nu is de verwachting bijgesteld naar 2,6 graden. Dat is alsnog veel te hoog, maar minder catastrofaal, zeggen experts. Het laat zien dat klimaatbeleid verschil maakt. In de grafiek hieronder kun je zien wat de scenario's hadden kunnen zijn zonder het Parijsakkoord. Een graad opwarming erbovenop, bijvoorbeeld.
Dat neemt niet weg dat het niet snel genoeg gaat. In 2024 is de wereld de grens van 1,5 graden opwarming al gepasseerd. Klimaat wordt gemeten over een periode van decennia, maar het is volgens wetenschappers duidelijk dat de aarde die kritieke grens de komende jaren overschrijdt. Er is veel meer klimaatbeleid nodig om die trend af te remmen.
Het Parijsakkoord gaf landen, maar ook bedrijven en investeerders een stevig signaal: olie, gas en kolen zijn niet de toekomst. "Er zou klimaatbeleid komen en daar konden ze zich maar beter op instellen dan er later door overvallen worden", zegt Louise van Schaik, onderzoeker energietransitie en geopolitiek bij Clingendael. Parijs was daardoor ook "een enorme aanjager" van de dalende kosten van hernieuwbare energie.
China is een voorbeeld van een land dat daarop inspeelde en het afgelopen decennium enorm heeft ingezet op groene technologie. Daardoor is het land nu koploper in de productie én installatie van zonne- en windenergie en stijgt de Chinese uitstoot niet meer.
Van Schaik noemt het Parijsakkoord "een multilateraal moment dat we ons nu niet meer kunnen voorstellen". De sfeer was in 2015 anders dan nu. Er was brede samenwerking, zelfs tussen de VS en China. Tien jaar later lijken de wereldwijde spanningen, veiligheid en economische vraagstukken het klimaat te verdrukken. De VS laat het klimaat onder president Donald Trump zelfs helemaal links liggen.
Toch vormt het Parijsakkoord een sterke basis van klimaatbeleid, dat wereldwijd de verduurzaming heeft versneld en de ergste opwarming tegenhoudt. De vraag is of de wereld kan blijven handelen in de geest van Parijs. De middelen die ervoor nodig zijn om het roer om te gooien - goedkope energie uit schone bronnen - zijn volgens de experts in ieder geval beschikbaar.
Source: Nu.nl algemeen