Bedrijven zijn steeds minder bereid om de lonen fors te verhogen vanwege de economische onzekerheid. Verder hebben werkgevers te maken met oplopende kosten, waardoor er weinig geld overblijft om te investeren.
De gemiddelde loonstijging over de eerste elf maanden van dit jaar komt uit op 3,9 procent, zo blijkt uit voorlopige cijfers van werkgeversvereniging AWVN. In november gingen de lonen met 3,4 procent omhoog. In totaal werden er vijftien cao's afgesloten voor 260.000 werknemers.
"Het gemiddelde werd omhooggetrokken door twee cao's in het primair en voortgezet onderwijs", zegt een woordvoerder van AWVN. Daar gaan werknemers er bijna 6 procent op vooruit in anderhalf jaar tijd. "Maar de loonstijging blijft aan de hoge kant en daar moet iets aan veranderen."
Dat bedrijven steeds terughoudender worden om de lonen flink te verhogen, blijkt ook uit de Arbeidsvoorwaardennota 2026 van werkgeversorganisaties AWVN, VNO-NCW en MKB-Nederland. Daarin geven zij hun jaarlijkse advies aan cao-onderhandelaars.
"De gemiddelde loonafspraak moet komend jaar veel lager zijn dan in de afgelopen jaren. In deze onzekere tijden moeten loonafspraken weer gaan passen bij de financiële draagkracht van een onderneming of sector", aldus de werkgeversclubs.
Toch blijft vakbond FNV vasthouden aan een looneis van 6 procent. "Dat is niet houdbaar", zegt de AWVN-woordvoerder. Hij verwijst naar de ontwikkelingen in de chemiesector, de financiële sector en de financiële dienstverlening.
"In de chemie zien we faillissementen en wordt de productiecapaciteit afgebouwd. Verder zien we steeds meer reorganisaties in de financiële sector."
Zo maakte pensioenuitvoerder APG deze week bekend tot 2030 ruim duizend voltijdbanen te schrappen. Eerder kondigde ABN AMRO al een flinke reorganisatie aan waardoor voor 2028 zo'n 5.200 banen zullen verdwijnen. "Deze ontwikkelingen zien we inmiddels ook in de industrie en de zakelijke dienstverlening", stelt de woordvoerder van AWVN.
Volgens Hugo Erken, econoom bij Rabobank, hebben de loonsverhogingen hun piek bereikt in de zomer van 2024. Hij verwacht dat de reële lonen (stijging van het loon na aftrek van de inflatie) volgend jaar met 4,2 procent zullen stijgen. In 2027 komt de reële loonstijging uit op 3,3 procent.
"Dat blijft aan de hoge kant en het zal per bedrijfstak verschillen hoe de loongroei eruit komt te zien. De krapte op de arbeidsmarkt houdt aan en de vergrijzing zet door. Verschillende sectoren staan te springen om personeel en zijn bereid tot een flinke loonsverhoging om mensen aan te trekken of te behouden. Aan de andere kant zien we door de opkomst van AI dat er banen verdwijnen. Dat kan de loondaling versnellen."