Sinan Çankaya is schrijver en antropoloog.
Onlangs trad de Terneuzense burgemeester Erik van Merrienboer af na een conflict over een asielzoekerscentrum. In zijn ontslagbrief suggereerde hij dat raadsleden waren geïntimideerd. CDA-raadslid Rolf Mobach durfde door de druk niet te stemmen; op sociale media circuleerde een smoelenboek waarin voorstemmers als ratten werden afgebeeld.
Eerder dit jaar werd in Steenbergen het gemeentehuis feitelijk belegerd en bestormd met vuurwerk. In Aalten lijkt de raad eveneens onder druk te bezwijken. In Albergen, waar in 2022 een ‘asielhotel’ in brand vloog, werd dit jaar een opvanglocatie beschoten met een luchtbuks. En in Heerle vierde men de afwijzing van opvang, na zware intimidatie, uitzinnig met champagne.
Wie vluchtelingen aan de buitengrenzen van Europa ontmenselijkt, moet niet raar opkijken als dat geweld onze steden bereikt. Als het ‘normaal’ is om mensen aan de grens op te sluiten in concentratiekampen of te laten verdrinken, waarom zou het dan ‘abnormaal’ zijn om ze in Steenbergen met geweld te weren? Steeds meer Nederlanders wanen zich vogelvrij om hun leefwereld te verdedigen tegen ‘indringers’. Inmiddels richten deze vigilantes hun pijlen ook op lokale bestuurders.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het is gewoonweg terrorisme: intimidatie en geweld gebruiken om politieke besluitvorming te beïnvloeden. Het doel is politici zoveel schrik aan te jagen dat ze niet langer ‘zonder last’ kunnen stemmen. De democratie wordt gegijzeld, maar de goegemeente veroordeelt het amper.
Integendeel: Hugo de Jonge, commissaris van de Koning in Zeeland, concludeerde na het debacle in Terneuzen dat de intimidatie ‘geen strafvorderlijke dimensies’ had. Daarna pleitte hij voor ‘weerbare’ raadsleden. Als lokale bestuurder sta je dan toch geweldig in je hemd. Langzaamaan buigt de staat voor de straat.
Intussen wordt die vermeende ‘volkswil’ vaak geënsceneerd. In Terneuzen wilde het vastgoedbedrijf Bergman Assets asielzoekers op hun eigen, duurdere boot huisvesten. Toen dat niet doorging, stuurde het bedrijf brieven om bewoners tegen de gemeente op te zetten. ‘Wij begrijpen uw zorgen’, schreef het bedrijf. Het is haat aanwakkeren en de onvrede van de werkende klasse vertalen naar een etnische strijd, puur voor eigen gewin.
De huizenprijzen zullen niet dalen en de boodschappen worden heus niet goedkoper, maar de stoottroepen van het kapitaal mogen zich even superieur wanen boven die ‘barbaren’, en dat is ook wat waard. Cultuurfilosoof Walter Benjamin schreef al dat fascisme ‘het volk’ mobiliseert zonder de eigendomsverhoudingen te veranderen.
Het is te makkelijk om alleen naar de PVV of Forum te wijzen. Zeker, Geert Wilders roept op tot verzet en radicaliseert deze bewegingen. Maar middenpartijen gaan niet vrijuit. Door frames van radicaal-rechts over te nemen en ‘begrip’ te tonen, in de hoop kiezers te winnen, legitimeren zij de premisse dat migranten een existentiële bedreiging zijn.
Het gevolg is een schrijnende ongelijkheid. Vigilantes in Ter Apel die aan eigenrichting deden, konden rekenen op begrip van VVD-minister David van Weel. Toen in Den Haag een ruit van het partijkantoor van D66 sneuvelde, er gebeurde nog veel meer, waren alweer bewindslieden van de VVD zeer terughoudend met hun afkeuring. Het tekent de algehele verwarring dat D66 het mikpunt is; alsof D66 niet allang de harde migratie-taal heeft overgenomen.
Vreedzame studenten tegen een genocide werden weggeveegd met bulldozers. Demonstraties werden verboden, er kwamen noodverordeningen. Rechtse intimidatie wordt echter keer op keer gelezen als ‘bezorgde burgers die niet worden gehoord’. Zo weet een kleine groep radicalen de democratie te gijzelen in naam van een zogenaamde ‘volkswil’, terwijl de echte volkswil – de stembusgang – wordt verstoord.
Geweld loont, dat is de les. De ondraaglijke ironie is dat asielzoekers de openbare orde zouden bedreigen, terwijl de grootste dreiging momenteel uitgaat van het verzet tegen asielzoekerscentra. Waar zijn de deradicaliseringsprogramma’s voor deze witte burgers? Gaan gemeenten nu ook een ‘sleutelpersonen-aanpak’ uitrollen? Komen Justitie en Sociale Zaken met repressief beleid waarbij hele families en zelfs kennissen van deze relschoppers langdurig hinderlijk worden gevolgd?
Welnee. Dat is het ‘psychologische salaris’ van wit zijn: je kunt rekenen op politiek en institutioneel mededogen, zelfs als je de democratie sloopt. Onze inlichtingendiensten, politie en politici zijn blind voor de daders die op henzelf lijken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns