Steeds meer mensen hebben mentale problemen. Zo hebben inmiddels vier op de tien Nederlanders last van angst- of depressieve gevoelens. Daarnaast heeft een op de vier volwassenen een psychische aandoening. Vooral onder jongeren en vrouwen nemen de problemen toe.
Uit de zogeheten Monitor mentale gezondheid blijkt dinsdag dat sinds 2014 onder anderen het aantal mensen met angst- of depressieve gevoelens is toegenomen. In deze grafiek kun je dat goed zien:
Ook zijn er meer mensen met een psychische aandoening. Zo ging het om 17,4 procent van de 18- tot 64-jarigen in de periode 2007-2009, tegenover 26,1 procent in de periode 2019-2022. Vooral adolescenten (12-18 jaar), jongvolwassenen (16-25 jaar) en vrouwen lijken vaker last te hebben van mentale problemen.
Van de mensen die voor hulp bij de huisarts aankloppen, gaat het bij een kwart van de patiënten vanaf zestien jaar om psychische klachten. Daarnaast maakt een op de tien jongeren tot 23 jaar gebruik van jeugdhulp.
Een op de twintig volwassenen is in behandeling bij de specialistische ggz. Dat betekent dat de huisarts (of bedrijfsarts) ze heeft doorverwezen, omdat er sprake is van een complexe of ernstigere psychische aandoening waarvoor een intensieve(re) behandeling nodig is.
Op basis hiervan concluderen het RIVM en het Trimbos-instituut dat de mentale gezondheid in Nederland onder druk staat. "Je zou kunnen zeggen dat er zorgen zijn over de mentale gezondheid", zegt medeauteur Marieke Hiemstra van het RIVM tegen NU.nl.
"Mentale gezondheid is eigenlijk een heel complex samenspel van factoren", benadrukt Hiemstra. Zo zijn er verschillende individuele en omgevingsfactoren die dit beïnvloeden.
Zo maakt het bijvoorbeeld uit hoe gezond mensen zich voelen en of ze steun hebben van familie, vrienden of school.
Daarnaast maakt de leefstijl uit. Daarbij kun je denken aan problematisch socialemediagebruik, ooit (cannabis) gerookt hebben en minder dan vijf dagen per week zestig minuten bewegen.
"Mentale problemen hebben grote gevolgen", stellen de onderzoekers. De problemen hebben niet alleen impact op het leven van een individu en het gezin, maar ook op de samenleving als geheel.
Zo komen de zorgkosten voor psychische stoornissen uit op bijna 500 euro per inwoner per jaar. Daarnaast hebben psychische problemen effect op het werk. "Ongeveer 42 procent van de mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangt deze vanwege psychische stoornissen", schrijven de onderzoekers.
"De verzuimkosten door loondoorbetaling bij verzuim door psychosociale arbeidsbelasting zijn bijna 5 miljard euro. Voor arbeidsongeschiktheidsuitkeringen wegens psychische problematiek zijn ze 4,6 miljard euro."
Ondertussen wordt de ggz steeds minder toegankelijk. Dit wordt bijgehouden aan de hand van het aantal wachtplekken voor de ggz en de wachttijden. Zo waren er 108.878 wachtplekken in 2024, tegenover 87.114 in 2022. Het aantal wachtplekken is in twee jaar tijd dus met bijna 25 procent gestegen.
Het idee is dat mensen maximaal veertien weken hoeven te wachten, maar vaak is dat veel langer. "De lange wachttijden in de ggz zijn een groot knelpunt en kunnen klachten verergeren of tot ernstige gevolgen leiden", waarschuwen de onderzoekers.
Het RIVM en het Trimbos-instituut roepen een volgend kabinet op om breed te investeren in mentale gezondheid. Ze doen daarbij verschillende aanbevelingen.
De onderzoekers benadrukken dat het niet alleen om het individu gaat. "Mentale gezondheid wordt door de experts gezien als een maatschappelijk vraagstuk en niet als een puur individueel probleem."
Daarnaast is het een probleem dat niet alleen binnen de zorg kan worden opgelost. "Bestaanszekerheid, onder andere via financiële stabiliteit, geschikte en betaalbare huisvesting en een gezonde leefomgeving, wordt door de experts genoemd als belangrijke basisvoorwaarde voor een mentaal gezonde ontwikkeling." Daarom raden zij aan om in al het beleid expliciet aandacht te besteden aan mentale gezondheid.
"Er is niet een knop om aan te draaien om de mentale gezondheid te verbeteren", benadrukt Hiemstra. Het gaat echt om een "samenhangende inzet op alle preventie- en zorgniveaus".
Source: Nu.nl algemeen