De Amerikaanse president Donald Trump heeft de verhoudingen met Europa verder op scherp gezet met zijn nationale veiligheidsstrategie. Hoewel volgens experts de alarmbellen in Europa moeten rinkelen, blijft de vraag in hoeverre de VS naar dit document gaat handelen.
"Lieve Amerikaanse vrienden, Europa is je naaste bondgenoot, niet je probleem", schrijft de Poolse premier Donald Tusk op X naar aanleiding van het document. "Tenzij er iets is veranderd". De Italiaanse Europarlementariër Brando Benifei noemt het document "een frontale aanval op de EU, vol extreme en choquerende termen".
In het vrijdag gepubliceerde document staat onder meer dat de Europese beschaving "uitgewist" dreigt te worden door migratie en veranderende bevolkingssamenstellingen. Daarnaast zou het "zwakke" Europa op het gebied van defensie minder afhankelijk moeten worden van de VS en mag de NAVO niet verder uitbreiden. Een gevoelig punt, gezien Oekraïne zich wil aansluiten bij het bondgenootschap.
Europese politici vragen zich hardop af of de VS Europa ziet als een vijand, zegt Amerikakenner Andrew Gawthorpe. Maar volgens hem heeft Trump al sinds zijn aantreden in januari een agressieve houding ten opzichte van Europa. Zo heeft Trump bijna een handelsoorlog ontketend met de Europese Unie en dreigde hij Groenland in te nemen. Ook in uitlatingen op Truth Social en bij toespraken sneert hij vaak naar de traditioneel trouwe bondgenoot van de VS.
Erg verrast door de tekst in het document is Gawthorpe daarom niet. Onder meer het thema migratie past binnen de politieke retoriek die Trump ook in de VS vertegenwoordigt, zegt Gawthorpe. "Zijn idee van kracht komt voort uit traditionele, conservatieve christelijke waarden en een bepaalde raciale samenstelling. Hij vindt dat de VS daar te ver vanaf is komen te staan en past dat idee nu ook toe in Europa."
Dat is een grote verandering ten opzichte van tientallen jaren geleden, zegt Michel Michaloliákos tegen NU.nl. Hij is geopolitiek analist bij het Haagsch Instituut GeopolitiekNu en docent bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. "Het document leest weg als een soort ideologisch pleidooi", vindt hij. "De VS heeft de aanval op de Europese samenleving geopend en wil die naar eigen hand zetten."
Zo wordt in het document onder meer benadrukt dat "patriarchische" Europese partijen omarmd moeten worden. Wat neerkomt op Amerikaanse steun aan radicaal-rechtse politieke partijen, zoals de Duitse AfD. Door flink in te zetten op Europese ideologische verdeeldheid, kan Trump onderlinge conflicten kweken binnen Europa, zegt Michaloliákos.
"Trump wil graag zaken doen met Europese landen op individueel niveau, omdat ze samen een sterk economisch machtsblok vormen." Zo heeft de EU voor miljarden dollars aan boetes opgelegd aan big techbedrijven als Meta, die zich aan Europese regels moeten houden. Dat kan een bedreiging vormen voor grote winstgevende bedrijven in de VS.
Gawthorpe begrijpt waarom mensen geschokt reageren op de uitlatingen in de veiligheidsstrategie. Want het gaat nu niet om een post op sociale media of een uitspraak van Trump, waarbij het soms de vraag is hoe serieus het is, maar om een officieel overheidsdocument. Toch maakt hij zich niet direct zorgen.
Het document moet volgens de Amerikaanse wet onder iedere nieuwe president worden opgesteld voor het buitenlandbeleid. "Het is een soort verklaring met de grote lijnen waarover de regering het eens is. Maar dat betekent traditioneel gezien niet dat daar direct actie op ondernomen wordt."
Daarnaast benadrukt de VS ook het belang van samenwerking met Europa. "Dat laat in mijn ogen zien dat ze wel om Europa geven, maar het niet eens zijn met de manier waarop het continent nu is ingericht." Dat is van een nieuwe en zorgelijke orde, vult Michaloliákos aan.
Het document zou daarom toch alle alarmbellen in Europa moeten laten afgaan, zegt hij. Michaloliákos vreest dat Washington het document wil gebruiken als basis voor bijvoorbeeld nieuw defensiebeleid. Dan zouden Europa en Oekraïne een groot probleem hebben, schetst hij. "Zonder Amerikaanse steun kunnen we de Russen niet buiten de deur houden."
Daarom moet Europa op "recordtempo" inzetten op militaire capaciteiten, zoals het opbouwen van inlichtingen en betere wapenindustrie, vindt Michaloliákos. "Ook is het goed om de Amerikaanse afhankelijkheid van Europa te laten zien. Zo is Europa de grootste afzetmarkt van digitale diensten van de VS."
Source: Nu.nl algemeen