In de rubriek De broeikas schrijft klimaatverslaggever Jeroen Kraan wekelijks over wat hem opvalt. Deze week: is beter naar elkaar luisteren de sleutel voor populair klimaatbeleid? Het Nationaal Burgerberaad Klimaat laat zien dat het in ieder geval wel helpt.
We vergeten het weleens, maar de meeste mensen maken zich zorgen over klimaatverandering en willen dat we er iets tegen doen. Dat betekent natuurlijk nog niet dat we het eventjes snel eens kunnen worden over wat voor klimaatmaatregelen we dan moeten nemen. Als het al te duur of verplichtend wordt, haakt een deel af.
Daarom was ik afgelopen maandag toch een beetje verrast toen het Nationaal Burgerberaad Klimaat zijn resultaten presenteerde. De groep van 175 Nederlanders, variërend van milieuactivisten tot klimaatontkenners, kwam met dertien aanbevelingen voor het (volgende) kabinet. Een aantal daarvan zijn best vergaand, zoals CO2-belastingen op de landbouw en producten in de super- of bouwmarkt.
Bij de presentatie in Madurodam ging het maandagochtend natuurlijk over de inhoud van die adviezen, maar vooral ook over het proces. Ook in de zaal leken veel mensen lichtelijk verbaasd dat het was gelukt tot deze voorstellen te komen, met steun van minstens drie kwart van het panel.
De deelnemers aan het burgerberaad kwamen zeven weekenden bijeen. Aan het begin waren veel mensen nog sceptisch of het iets zou opleveren, vertelt deelnemer Jim (24). Hij vergelijkt het eerste weekend met een kringverjaardag: "Je kent net niemand en iedereen wil vooral gehoord worden en zijn mening delen."
"Ik kwam aan een tafel terecht met mensen met de wildste, extreemste meningen", zegt de student planologie. "Ik was echt helemaal sprakeloos. Ik dacht: als dit zes maanden zo doorgaat, dan wordt dit helemaal niks."
Maar in de daaropvolgende weekenden leerden de deelnemers beter naar elkaar te luisteren. "Je merkte echt per weekend dat het beter werd, dat mensen openstonden voor andermans meningen", zegt Teuntje (18). "Of dat we konden zeggen: 'Ik ben het er misschien niet mee eens, maar ik vind ook dat jouw mening ertoe doet.' Dat heeft echt het verschil gemaakt."
Het draaide er niet om dat iedereen overtuigd moest worden van de ernst van klimaatverandering, zeggen de deelnemers. Wel probeerden ze andere raakvlakken te vinden. Ook klimaatsceptici vinden het zonde dat we dure spullen weggooien zonder ze te repareren, of zien dat het oneerlijk is om wél btw te heffen op treintickets, maar niet op vliegtickets.
"Waar voor mij het klimaat speelt, speelt voor iemand anders betaalbaarheid of veiligheid", zegt Teuntje. "Het was enorm verrijkend om uit je bubbel te stappen. Ook wel echt frustrerend, dat wordt wat minder benoemd."
Ondanks die frustratie leverde deze benadering wel goede resultaten op. Tijdens het proces viel slechts 10 procent van de deelnemers af. Meestal vanwege ziekte of andere persoonlijke redenen, en in een handvol gevallen "om inhoudelijke redenen". Uiteindelijk zegt 94 procent van de deelnemers achter de uitkomst te staan, blijkt uit onderzoek van de Radboud Universiteit.
Dat is nogal wat, 94 procent steun voor zo'n pakket klimaatmaatregelen. Ik durf wel te zeggen dat je voor dit pakket in de Tweede Kamer niet 141 zetels zou kunnen vinden. Het laat wat mij betreft zien dat zo'n burgerberaad echt een verrijking kan zijn naast de bestaande politieke systemen.
Ook gedragswetenschapper Reint Jan Renes, die als expert bij het burgerberaad betrokken was, is enthousiast. Hij zag hoe burgers met ver uiteenlopende meningen toch nuttige gesprekken konden voeren. "Supergoed, dat heb ik niet vaak meegemaakt."
Hij hoopt dat burgerberaden in de toekomst veel vaker worden ingezet, ook lokaal. En dat iedereen dan een keer de kans krijgt om het zelf mee te maken. "Dan kunnen we ook allemaal een beetje leren met tegenstellingen om te gaan, hoe we in het gesprek de verbinding houden. Dat zou mooi zijn."
Toekomstige burgerberaden zouden ook nadrukkelijker moeten onderzoeken hoe ze het gesprek kunnen aangaan met de buitenwereld, zegt Renes. Zodat meer mensen bij het proces worden betrokken en zien wat er mogelijk is als mensen samen nadenken over maatschappelijke kwesties.
Dat zou het vermoedelijk ook moeilijker maken om de resultaten van een burgerberaad te negeren, zoals in Frankrijk gebeurde. De adviezen van het Nederlandse klimaatberaad liggen op de formatietafel. Als Rob Jetten en Henri Bontenbal iets willen doen aan het dalende vertrouwen in de politiek, schuiven ze die niet in de la.
Genieten van al het moois wat om ons heen groeit en bloeit, daar draait het om in Sept promenades avec Mark Brown. In zeven wandelingen legt de Britse botanicus uit wat er zoal voor bijzonders te zien is in Normandië. Eerst krijgen we een soort blik achter de schermen, daarna volgen de schitterende beelden die regisseurs Vincent Barré en Pierre Creton hebben geschoten om 'de ziel van de planten' vast te leggen. Vergezeld door heerlijk rustgevende omschrijvingen van de botanist.
En dan nu een klein schandaal: deze mooie film is niet in Nederland uitgebracht. Een jaar geleden draaide hij op documentairefestival IDFA, maar nu kunnen liefhebbers hem alleen zien door een dvd uit Frankrijk te halen. Een oproep dus aan filmdistributeurs en omroepen: haal deze film naar Nederland!
Ik ontvang graag jullie vragen, feedback en tips! Je kan me bereiken via jeroen@nu.nl.
Source: Nu.nl economisch