Nederlandse kinderen kunnen steeds minder goed lezen. Daarnaast toont onderzoek aan dat ze minder plezier beleven aan het lezen van boeken naarmate ze ouder worden. Schrijfster Carry Slee ziet een belangrijke rol voor scholen en ouders in het enthousiasmeren van kinderen.
"Ik denk dat er een enorme taak voor onderwijzers is weggelegd om het plezier voor lezen terug te brengen", zegt Slee in gesprek met NU.nl. "Bijvoorbeeld door vaker auteurs op school uit te nodigen, die levendig over hun werk kunnen vertellen. Mijn ervaring is dat dat ontzettend helpt om kinderen te enthousiasmeren."
De 76-jarige schrijfster pleit voor schoolbibliotheken met een divers aanbod om kinderen aan het lezen te krijgen. Dat zou volgens haar een wettelijke verplichting moeten zijn. Dat is het (nog) niet. Wel stelt de overheid vanaf 2028 tot 50 miljoen euro per jaar beschikbaar aan het bestaande programma Bibliotheek op school, dat een samenwerking is tussen openbare bibliotheken en basisscholen.
Slee ziet daarnaast een belangrijke rol voor ouders en verzorgers, die steeds minder betrokken zijn in het leesproces van hun kinderen. "Stimuleer kinderen om thuis elke dag twintig minuten te lezen. Of lees voor, zelfs als ze al twaalf jaar zijn. Zie het als een intiem moment tussen ouder en kind."
De afname in leesvaardigheid is een duidelijke trend en speelt al jaren, zeker onder middelbare scholieren. Het keren van die trend is noodzakelijk vanwege de gevolgen die het heeft voor mensen en de samenleving als geheel. Zo bestaat er een sterk verband tussen een geringe leesvaardigheid en werkloosheid, lage lonen en beperkte carrièrekansen. Oftewel: vaardige lezers hebben ten opzichte van minder vaardige lezers betere kansen op de arbeidsmarkt en vaker een hoger inkomen.
Onderzoek toont aan dat kinderen die wel lezen, dat steeds minder doen. Zo leest van de zevenjarigen 68 procent vrijwel dagelijks een boek in hun vrije tijd, maar op twaalfjarige leeftijd is dat nog maar 35 procent. Dat heeft niet alleen te maken met andere activiteiten als sociale media, games en vrienden, maar ook met de leesomgeving en een gebrek aan motivatie.
Het goede nieuws is dat de leesvaardigheid al kan verbeteren na relatief weinig lezen. Met andere woorden: elke minuut lezen telt mee. Ook vanuit de openbare bibliotheken kwam er recent hoopvol nieuws: niet eerder waren zoveel kinderen en jongeren - bijna 73 procent van alle Nederlandse jeugd - lid van de openbare bibliotheek.
Wat daaraan heeft bijgedragen, is dat iedereen tot achttien jaar al sinds 1 juli 2022 gratis lid kan worden van de bibliotheek. Ook bieden steeds meer bibliotheken mensen boven de achttien een gratis of goedkoper lidmaatschap aan.
De kinderen die Slee ontmoet, hebben juist wél iets met boeken. Maar de schrijfster ziet ook dat kinderen willen bijblijven en meedoen met de rest. "Ze zitten allemaal op YouTube en TikTok en ik begrijp heel goed dat kinderen dat ontzettend leuk vinden", zegt ze.
"Maar continu naar die bewegende beelden kijken is ook verschrikkelijk vermoeiend. Ik denk niet dat we daarvoor gemaakt zijn." Slee gelooft er daarom heilig in dat kinderen weer zullen ontdekken hoe fijn het is om in alle rust een boek te lezen. "Lezen is immers ook een moment van bezinning."
De boeken van Slee zijn al decennialang onverminderd geliefd bij kinderen. Hoe slaagt zij erin kinderen wél aan het lezen te krijgen? "Herkenning", zegt de schrijfster, die deze maand haar nieuwste boek Noorderlicht uitbrengt en momenteel aan het negende boek in de Juf Braaksel-reeks werkt. "Jonge lezers willen hun eigen leven graag herkennen in een verhaal of zich kunnen identificeren met een personage."
Gescheiden ouders, mislukte vriendschappen, gepest worden, eenzaamheid of het verlies van een dierbare: het komt allemaal voorbij in de verhalen van de schrijfster. Dankzij berichten die ze van lezers ontvangt, blijft Slee op de hoogte van de leefwereld van de jonge generaties. Vroeger ontving ze brieven, tegenwoordig kunnen kinderen haar benaderen via haar website.
Het is voor kinderen een manier om hun hart te luchten, een uitlaatklep. Voor Slee, die de ontvangen berichten altijd beantwoordt, levert het inspiratie op voor nieuwe verhalen. Toen een jongen haar schreef dat zijn buurmeisje voor een trein was gesprongen omdat ze werd gepest, kwam daar Spijt! (2013) uit voort. Dat boek werd verfilmd, net als Slee's boeken Afblijven, Timboektoe en Lover of loser.
Op 10 december verschijnt de tiende verfilming: de derde film in de succesvolle Juf Braaksel-reeks, Juf Braaksel en de mysterieuze verdwijning.
Source: Nu.nl algemeen