In de rubriek De broeikas schrijft klimaatverslaggever Jeroen Kraan wekelijks over wat hem opvalt. Deze week: de lekkende mestzak en de strijd tussen de nieuwe en oude economie in Nederland.
Een lekkende mestzak heeft voor ernstige bodemverontreiniging gezorgd ten westen van Eindhoven, op een stuk grond dat zo snel mogelijk moet worden overgedragen aan ASML. De gemeente zit met haar handen in het haar, want dit dreigt de uitbreiding van hét boegbeeld van Nederlandse innovatie dwars te zitten, meldde het Eindhovens Dagblad dinsdag.
Sommige nieuwsberichten zijn zulke duidelijke metaforen voor hoe het er in dit land aan toegaat dat het eigenlijk onnodig is er nog een heel blog aan te wijden. Maar vermoedelijk wil mijn baas een stuk van meer dan 75 woorden, dus ik zal dit artikel toch nog even afmaken.
De nieuwe economie wordt in Nederland gegijzeld door de oude, zien we in Eindhoven. Er is hier een schreeuwend gebrek aan ruimte. We verdringen elkaar op de snelweg, de woningmarkt en het stroomnet. Zelfs op de Noordzee willen we meer dan er past.
Niet alleen aan fysieke ruimte is een gebrek, ook arbeidskrachten hebben we niet genoeg. Dus hebben we honderdduizenden mensen - misschien nog wel veel meer - geïmporteerd om in onze kassen en distributiecentra te werken. Tegelijk willen we de natuur beschermen en het klimaat een beetje prettig houden, dus willen we ook onze stikstof- en CO2-uitstoot omlaag brengen.
Maar de bedrijven die zowel fysiek als ecologisch de meeste ruimte innemen willen we niet kwijt. Van intensieve veehouderijen tot olieraffinaderijen en distributiecentra: hoera, iedereen mag blijven! Dat is niet alleen onder het kabinet-Schoof staand beleid, maar gaat al langer zo.
Toenmalig klimaatminister Rob Jetten presenteerde in 2023 een nationaal energieplan dat als uitgangspunt had dat onze economie - inclusief zware industrie - nog decennialang hetzelfde zou blijven, maar dan met groene energie. Geen wonder dat experts waarschuwen dat de economische vernieuwing in Nederland hapert.
Pieter Hasekamp, directeur van het Centraal Planbureau, pleitte deze week aan de formatietafel nog voor hardere keuzes. "Alleen maar meer van alles, dat gaat niet werken", zei hij.
Niet alleen in Nederland zijn we (te) erg gehecht aan het oude. Na hevig gelobby worden in Brussel verschillende wetten afgezwakt die ervoor moeten zorgen dat bedrijven tekst en uitleg geven over hun impact op het milieu. Wetten die innovatieve, schone bedrijven juist beter zouden laten concurreren.
Tal van duurzame bedrijven roepen op tot strengere regels die schone productie belonen en ervoor zorgen dat de vervuiler betaalt. Maar zij staan buitenspel. Plasticrecyclers: failliet. Warmtepompfabrikanten: jammer de bammer. Duurzame landbouw: loont niet.
In de afgelopen jaren heeft Nederland één keer duidelijk gekozen voor de nieuwe economie. Met 'Project Beethoven' trok het (demissionaire!) kabinet-Rutte IV 2,5 miljard euro uit om de uitbreiding van ASML en de bredere Brainport-regio mogelijk te maken. Een logische investering in een moderne industrie die Nederland veel oplevert, met een relatief kleine ecologische voetafdruk.
Juist die uitbreiding stuit nu dus op een lekkende mestzak, achtergelaten door een "hardleerse mestfraudeur". Hopelijk laat deze treurige ironie zien dat je soms toch echt afscheid moet nemen van het oude om het nieuwe te kunnen omarmen.
De nieuwe animatiefilm Arco begint in de verre toekomst. De mensen hebben hun toevlucht gezocht in de wolken, waar ze op hoge palen een min of meer utopische samenleving hebben gebouwd. Ze kunnen zelfs tijdreizen.
Dat gaat mis, en het tienjarige titelpersonage komt in zijn eentje terecht in het jaar 2075, als de aarde nog wordt geteisterd door klimaatrampen. Daar sluit hij een vriendschap met Iris (en haar schattige robot), die proberen Arco te laten terugkeren.
De handgetekende animatiestijl is prachtig en de film vindt een goede balans tussen de heftige klimaatsetting en de kinderlijke onschuld. Vanaf woensdag in de bioscoop.
Ik ontvang graag jullie vragen, feedback en tips! Je kan me bereiken via jeroen@nu.nl.
Source: Nu.nl economisch