De gruwelijkheden in Soedan zijn nauwelijks nog met een pen te beschrijven. Honger, ziekte, moord en verkrachting zijn aan de orde van de dag. De UNICEF-directeur in Soedan vertelt aan NU.nl de persoonlijke verhalen die achter het bloedige conflict schuilgaan.
Waarschuwing: dit artikel bevat details en beelden die als schokkend kunnen worden ervaren.
"Een vrouw genaamd Fatima vertelde me dat ze werd verkracht door meerdere mannen. Het begon met één man, later volgden er meer. Ze sloegen haar en verkrachtten haar herhaaldelijk." Haar kinderen waren daar ook. "Ze kon nog net een deken over haar kinderen heen gooien, zodat ze zich konden verstoppen en vluchten."
Het is slechts een van de gruwelijke verhalen die Sheldon Yett, directeur van UNICEF in Soedan, tijdens zijn bezoek aan Darfur te horen kreeg. Vanuit die regio vertelt hij telefonisch aan NU.nl over wat volgens de kinderrechtenorganisatie inmiddels 's werelds ergste humanitaire crisis is.
Een nietsontziende burgeroorlog verscheurt het Noord-Afrikaanse land nu ruim 2,5 jaar. Het conflict draait om een ruzie tussen het Soedanese leger (SAF), die een internationaal erkende regering leidt, en de Rapid Support Forces (RSF). Dat is een paramilitair leger dat voorheen door de Soedanese regering werd ingezet, maar nu zelfstandig opereert.
Zowel de SAF als de RSF wordt beschuldigd van het plegen van oorlogsmisdaden. Met name het bloeddorstige optreden van de RSF leidde tot internationale kritiek. De groep is Arabisch-nationalistisch en wordt beschuldigd van genocide op en het etnisch zuiveren van niet-Arabische minderheden. Onderstaande kaart laat zien welke gebieden de strijdende partijen onder controle hebben.
De regio Darfur is een van de zwaarbevochten gebieden. Yett beschrijft dat hij na een lange en moeizame reis in het gebied aankwam. Tijdens het interview valt de telefoonverbinding meermaals weg. In Soedan werkt bijna niets meer zoals het hoort, zegt hij.
Yett vertelt hoe hij bij aankomst over de top van een heuvel klom en een massa ontheemde mensen zag. "Zover het zicht reikte, zag ik ontheemden die net in Tawilah waren gearriveerd. Dat was eerst een kleine stad. Nu verblijven er honderdduizenden mensen."
Die massa kwam op gang na een nieuw dieptepunt in het bloedige conflict. Eind oktober werd de nabijgelegen stad El Fasher door de RSF veroverd. Dat ging gepaard met massale moordpartijen en verkrachtingen. Getuigen vertellen aan mensenrechtenorganisatie Amnesty International dat RSF-strijders mensen "doodden alsof het vliegen waren".
Vluchtelingen uit El Fasher arriveren volledig uitgeput in kampen. "Ondervoed, uitgedroogd, ziek, terwijl ze de gruwelijkste wreedheden hebben gezien", vertelt Yett. "Mensen liepen dagenlang onafgebroken over de weg, telkens op zoek naar een plek om te schuilen tegen het aanhoudende geweld."
Eenmaal aangekomen in vluchtelingenkampen zijn burgers nog steeds niet veilig. Een RSF-bombardement op een kamp in de buitenwijken van El Fasher kostte in één klap vijftienhonderd levens. Op satellietbeelden vanuit de ruimte zijn plassen bloed te zien waarin lichamen liggen, schrijft The Economist. Yett: "Wat me raakt en wat ik in dertig jaar nog niet eerder heb gezien, is de enorme omvang van deze crisis."
Kinderen worden niet ontzien, benadrukt hij. UNICEF maakte dit jaar melding van incidenten waarbij kinderen van nog geen jaar oud verkracht en seksueel misbruikt werden door gewapende mannen. Yett bevestigt dat dit gebeurt en zegt dat verkrachting van minderjarigen aan de orde van de dag is. "Die verhalen zijn bloedstollend."
UNICEF wijst geen schuldige aan, maar VN-rapporten concluderen dat de meeste gruweldaden worden gepleegd door de RSF. Deskundigen van de Verenigde Naties sloegen onlangs nog alarm over de gepleegde wreedheden - waaronder seksueel geweld - bij het bloedbad van El Fasher. De vraag die rijst is niet óf maar hoeveel oorlogsmisdaden in die stad zijn gepleegd.
Nog los van de wreedheden is het dagelijks leven voor de meeste Soedanezen onmogelijk geworden. Ongeveer twintig miljoen mensen hebben honger. Er zijn geregeld uitbraken van dodelijke ziekten, zoals mazelen of cholera. En slechts 25 procent van de benodigde hulp komt het land binnen, waardoor de crisis met de dag verslechtert.
"Kinderen in El Fasher hebben de afgelopen achttien maanden geen vaccinaties gekregen", zegt Yett. "Dus heel veel van hen zijn niet bestand tegen ziektes. Dat zorgt voor een gevaarlijke cocktail van ondervoede, niet-immune kinderen die in onhygiënische en verschrikkelijke omstandigheden leven."
En dan is er nog de psychologische tol die de oorlog eist. Yett: "Daar moeten we niet naïef over zijn. Die pijn verdwijnt niet. Zelfs als kinderen en moeders worden voorzien in hun fysieke levensbehoeften, zullen de mentale littekens van deze oorlog blijven." Hulporganisaties ter plaatse proberen hen aan het praten te krijgen over wat ze hebben meegemaakt.
Veel kinderen zijn familieleden verloren. "Ik heb twee negenjarige broers ontmoet die alleen waren", vertelt Yett. "Na de val van El Fasher hebben ze niets van hun vader vernomen. Hun moeder raakten ze kwijt. Die zou nu in een van de kampen verblijven." De broers worden verzorgd door hun neef, die ook nog kind is. "Dat zien we steeds vaker: kinderen die voor andere kinderen zorgen." Simpelweg omdat de ouders er niet zijn.
VN-organisaties benadrukken regelmatig dat het conflict in Soedan niet de aandacht krijgt die het verdient. Veel nieuwsmedia - waaronder NU.nl - schrijven niet zoveel over Soedan als over andere buitenlandse conflicten. Wanneer hij hiernaar gevraagd wordt, is het vuur in de stem van Yett hoorbaar.
"Ik kan niet begrijpen waarom het zo moeilijk is om de aandacht hierop te vestigen", zegt hij. "We zien zich de ergste humanitaire crisis ter wereld voor onze ogen afspelen. Er is een epidemie van seksueel geweld en massale wreedheden. Miljoenen kinderen zijn ontheemd, er is hongersnood. Als we daar geen aandacht op vestigen, zullen deze verschrikkingen alleen maar erger worden."
De burgeroorlog in Soedan duurt nu bijna duizend dagen. Als de wereld wegkijkt, komen de verantwoordelijken ermee weg, waarschuwt een hoorbaar geëmotioneerde Yett. "Nu is de tijd om dat te doen."
Source: Nu.nl algemeen