Door de geslotenheid van de PVV blijft ook het mysterie rondom partijleider Geert Wilders in stand. De buitenwereld gaat altijd op zoek naar zijn diepere drijfveren, ook als die er niet zijn, zoals bij zijn recente beslissing om ondervoorzitter van de Tweede Kamer te worden.
Geert Wilders mocht afgelopen zaterdag de verjaardag vieren van de grootste electorale triomf uit zijn politieke loopbaan: op 22 november 2023 won de PVV 37 zetels. Heel feestelijk zal de stemming niet zijn geweest, want twee jaar later is de positie van zijn partij aanmerkelijk verzwakt.
De beslissing om in juni het kabinet op te blazen is bij nader inzien toch niet de strategische meesterzet gebleken die een enkeling er destijds in zag. De PVV verloor elf zetels, heeft zichzelf weer naar de oppositiebankjes verbannen, zag ook nog eens het Kamervoorzitterschap van Martin Bosma – een van de belangrijkste symbolen van de normalisering van de PVV – in rook opgaan en in de door Wilders obsessief gevolgde peilingen zet de neergang door.
Politiek redacteur Frank Hendrickx bericht wekelijks over de mechanismen achter de politieke gebeurtenissen.
Wie wel in de lift zit: Forum voor Democratie. De rechtse rivaal heeft slechts zeven zetels, maar hijgt Wilders toch al in de nek. Letterlijk: in de vergaderzaal van de Tweede Kamer zit er nog maar één rij tussen de PVV-leider en Forum-lijsttrekker Lidewij de Vos.
Het lijkt een weinigzeggend detail, maar niet voor Wilders. De PVV-leider heeft zich met hand en tand verzet tegen de nieuwe indeling. Hij is berucht om zijn controledrift en wil geen pottenkijkers in de buurt. De keiharde eis was dat de PVV een van de zes taartpunten van 25 zetels helemaal zelf zou vullen, zonder Kamerleden van andere fracties in buurt.
Forum zou in dat scenario meer naar achteren in de zaal worden gedreven, maar de partij legde zich daar niet bij neer. Normaal gesproken komen de fractiesecretarissen er onderling uit en wordt er één voorstel ingediend bij het presidium, het dagelijkse bestuur van de Tweede Kamer dat bestaat uit de Kamervoorzitter en vertegenwoordigers van de zes grootste fracties.
Dit keer lukte dat niet, zelfs niet na vijf sessies. Uiteindelijk kreeg het presidium twee opties voorgelegd: de PVV-variant – een vak alleen – of de variant met Forum vlak achter Wilders.
Dat het presidium de knoop moest doorhakken, leek een voordeel voor de PVV. Die partij heeft met Gidi Markuszower een vertegenwoordiger in dat gremium, terwijl dat niet geldt voor het kleinere Forum. Toch trok de partij van De Vos aan het langste eind. Een meerderheid in het presidium steunde haar.
Geert Wilders reageerde woest, zo valt rond de PVV te horen. Markuszower, die er in het presidium niet in was geslaagd om zijn zin door te drijven, gaf zijn plek op. Kort daarna kondigde Wilders aan dat hijzelf de opvolger wordt met de belofte dat hij het presidium een lesje nederigheid gaat geven. ‘Iemand moet ervoor zorgen dat het presidium zich klein maakt en vooral – bij voorkeur alleen – met zaken als koffie en wc-papier bezighoudt.’
Alles wijst erop dat Wilders impulsief heeft gehandeld uit rancune over een verloren machtsstrijd. Toch blijft de buitenwereld vaak zoeken naar zijn diepere, strategische drijfveren. Ook afgelopen week waren er weer volop speculaties over zijn ware bedoelingen. Wil hij de agenda naar zijn hand zetten? Gaat hij integriteitsonderzoeken naar individuele Kamerleden dwarsbomen? Wil hij meer grip op het veiligheidsbeleid?
Het motief dat het vaakst terugkomt: misschien wil Wilders zich persoonlijk gaan bemoeien met de afhandeling van de zaak rond Khadija Arib. Hoewel de Tweede Kamer er al langer om vraagt, is er nog steeds geen schikking getroffen met de oud-Kamervoorzitter, die om dubieuze redenen onderwerp werd van een onderzoek naar haar leiderschap. Ook moet er nog besloten worden of er een vervolgonderzoek komt naar de rol van Aribs opvolger Vera Bergkamp.
Direct betrokkenen betwijfelen of Wilders daadwerkelijk veel invloed kan uitoefenen op al die zaken. In werkelijkheid is de macht van het presidium beperkt. Over de echt grote zaken beslist de Tweede Kamer zelf. Het dagelijks bestuur moet vooral alles voorbereiden. ‘Ik keek er geregeld tegen op’, zegt een ex-presidiumlid over zijn tijd in het dagelijks bestuur.
Een ander probleem voor Wilders: als een presidiumlid al macht heeft, dan is die onzichtbaar. Niemand mag praten over wat zich binnenskamers afspeelt.
Weegt die beperkte en onzichtbare macht op tegen de offers die Wilders zich nu op de hals heeft gehaald? De PVV-leider is een erkende einzelgänger, maar als nieuwe ondervoorzitter wordt hij geacht iedere dinsdag te lunchen met de andere ondervoorzitters. Elke twee weken is er op woensdag een presidiumvergadering. Als Kamervoorzitter Thom van Campen of zijn eerste plaatsvervanger afwezig is, zal Wilders weleens tot ’s avonds laat debatten moeten leiden waar soms bijna niemand naar kijkt.
Gaat de PVV-leider dat lang volhouden? De geschiedenis van Wilders wijst op iets anders. Zo besloot hij ook ooit om zijn werk in de Tweede Kamer te combineren met het lidmaatschap van de gemeenteraad in Den Haag. Hij begon net als afgelopen week met ronkende woorden: ‘We gaan de Haagse raad gek maken.’
Drie maanden later was Wilders al weer weg. De functie bleek toch niet zo goed te combineren met zijn werk als fractievoorzitter.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant