Gemeenteraad Nadat een raadsmeerderheid een streep zette door de vergunning voor een azc, werpt burgemeester Erik van Merrienboer de vraag op of raadsleden onder druk zijn gezet om tegen te stemmen. Hij besloot maandag zijn ontslag in te dienen.
Burgemeester Erik van Merrienboer van Terneuzen.
„Jeetje…” Vol ongeloof draait voorzitter Anja Dijkhuis-Dieleman zich om. De stemming in Terneuzen op 11 november is net voorbij, en terwijl haar microfoon nog openstaat verzucht ze: „Zitten we hier dan donderdag wéér?”
De stemming, over het verlenen van een vergunning voor een asielzoekerscentrum, is gestrand: vijftien voor, vijftien tegen. Voor de tweede keer. Eén raadslid ontbreekt: CDA’er Rolf Mobach, tot dan toe voorstander van het azc, verlaat vlak voor de stemming de zaal. Hij leest van een briefje op dat hij onder „zware druk” staat en daarom niet meestemt.
Twee dagen later valt het besluit alsnog: een raadsmeerderheid zet een streep door de vergunning voor het azc, de wethouders uit het college scharen zich achter het raadsbesluit. Reden voor burgemeester Erik van Merrienboer (PvdA) om deze maandag zijn ontslag in te dienen. In zijn verklaring werpt de burgemeester de vraag op of raadsleden onder druk zijn gezet om tegen het azc te stemmen.
Ook Commissaris van de Koning Hugo de Jonge heeft signalen ontvangen dat raadsleden onder druk stonden, laat zijn woordvoerder weten. Hij wil ze daarover spreken in een besloten vergadering, schrijft De Jonge maandag aan de raadsleden in een brief die hij deelde op sociale media. Daarin staat dat hij burgemeester Van Merrienboer „indringend heeft verzocht” níet op te stappen.
In april 2024 krijgen de honderden bewoners van de wijken Driewegen en Zeldenrust te horen dat het gemeentebestuur maximaal tweehonderd asielzoekers wil opvangen op een bedrijventerrein in de buurt. Daar stemt de raad mee in, ondanks emoties bij insprekers uit de buurt, over zorgen rond veiligheid en waardevermindering van hun woningen. Over de vergunning wordt pas dit najaar gestemd.
In de maanden daartussen voelen raadsleden de druk van omwonenden toenemen. Het is „ons-kent-ons” in Terneuzen, zegt Eric van Nieuwenhuyzen, voorman van de lokale actiegroep tegen het azc. Op een festival komt hij raadsleden tegen, bij een aantal is hij persoonlijk op de koffie geweest. „Ja, natuurlijk gaat daar druk van uit. Het is ook niet zomaar een beslissing. Zij bepalen of er tweehonderd asielzoekers bij mij in de voortuin komen. In de raadszaal hebben we gevraagd: wie mogen wij straks aansprakelijk stellen voor de dingen die er gaan gebeuren rond het azc? De burgemeester of de raad?”
Jack Begijn, fractievoorzitter van het CDA, voelt zich ook onder druk gezet. „Het ergste vind ik hoe je erop wordt aangesproken. Niet op hoe je tegenover asielzoekers staat, maar ze vragen: wat ga jij stemmen? Waarom ben jij voor? Op een manier die op het intimiderende af is, met een mimiek waarbij je denkt: jongens, kan het wat minder?”
De actiegroep plaatst op sociale media een ‘smoelenboek’ van raadsleden die voor het azc hadden gestemd. Begijn leest reacties als „dit zijn de Judassen” en „we rekenen af tijdens de verkiezingen”.
Volgens actievoerder Van Nieuwenhuyzen gaat het om een overzicht van voor- en tegenstanders. „Als je je daardoor aangevallen voelt, verdien je geen plaats in de gemeenteraad.”
Niet alleen voorstanders voelen druk. Jacqueline Klouwers, raadslid van de verdeelde fractie TOP GemeenteBelangen, woonde dertig jaar in de wijk waar het azc moest komen en is „van meet af aan” tegen. Toch wordt ze op een festival afgelopen zomer „met de nek aangekeken”, nadat Klouwers had geweigerd een PVV-motie te steunen die verzoekt om het onmiddellijk staken van onderzoek naar de azc-locatie. Klouwers wil dat onderzoek afwachten. „Mensen kwamen naar me toe en vroegen: hoe kun je nou voor het azc zijn? Ik zei: ik ben niet voor, maar daar gaan we hier niet op een festival over praten.” Klouwers voelt zich genoodzaakt om een uitvoerig persbericht uit te geven waarin ze haar stemgedrag verklaart.
Bij de eerste stemming over de vergunning, in september, ontbreekt raadslid Mobach. Hij is ziek, luidt zijn verklaring. Door zijn afwezigheid eindigt de stemming in vijftien tegen vijftien.
Het raadslid worstelt al langer met het dossier, zegt actieleider Van Nieuwenhuyzen. „Toen ik hem in de zomer tegenkwam op een festival, vertelde hij al dat hij niet vrijuit kon stemmen. Hij kon niet zeggen wat er speelde, maar vreesde voor de gevolgen.”
Een collega die Mobach in vertrouwen neemt, krijgt te horen dat hij onder druk is gezet door zijn werkgever, die in de buurt van de locatie is gevestigd. Het bedrijf zou het azc niet zien zitten.
Tijdens de tweede ronde op 11 november leest Mobach van het briefje voor dat hij onder druk staat. Omdat hij niet wil dat zijn „directe omgeving en werkomgeving” door zijn stemgedrag „negatieve gevolgen” ondervinden, stemt hij niet.
In de tweede ronde is het weer vijftien tegen vijftien. Twee dagen later is het zestien tegen dertien. Marc de Haas van TOP GemeenteBelangen stemt tegen de vergunning, terwijl hij twee dagen eerder voor was. Die eerste stem ging per ongeluk mis, zegt hij tegen Omroep Zeeland, door de vele amendementen en moties en „drukte op zijn werk”. Bovendien ontbreekt Henk Eerkes (ChristenUnie), die vóór het azc op die locatie is, maar voor werk in Griekenland zit.
Raadslid Mobach neemt zijn telefoon niet op en sms’t NRC een korte verklaring. Het asielbeleid in Den Haag, schrijft hij, biedt raadsleden „geen houvast en bescherming”. Mobach ziet alleen „woorden en beloftes”. Raadsleden, schrijft hij, „moeten zonder extreme druk besluiten kunnen nemen”.
Zijn fractievoorzitter Begijn denkt al aan maart volgend jaar, de gemeenteraadsverkiezingen. „Dan gaan we weer flyeren in het winkelcentrum. Ik denk dan: eigenlijk heb ik daar geen zin meer in. Je weet nu al wat voor reacties je krijgt.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC