De Chinese leider Xi Jinping heeft in een telefoongesprek met Donald Trump het belang benadrukt van ‘Taiwans terugkeer naar China’. Dat geopolitieke hete hangijzer werd in recent topoverleg tussen de twee wereldleiders nog vermeden.
is China-correspondent van de Volkskrant. Ze woont in Beijing.
Sinds kort probeert Beijing de aanspraak op Taiwan nadrukkelijk internationaal te agenderen. Dat heeft alles te maken met de hoogoplopende spanningen over Taiwan tussen China en Japan.
Twee weken geleden noemde de kersverse Japanse premier Sanae Takaichi een mogelijke Chinese aanval op Taiwan een ‘existentiële dreiging’ voor haar land. Dat zou de inzet rechtvaardigen van het Japanse leger. Chinese autoriteiten reageerden woedend, maar Takaichi blijft bij haar woorden.
Sindsdien heeft de Chinese regering de druk op Japan opgevoerd met reisbeperkingen, een boycot van Japanse schaaldieren en zeevruchten en ongekend felle retoriek. Nu is het voor het eerst dat Xi Jinping zich publiekelijk mengt in de ernstigste spanningen tussen Japan en China in jaren.
In zijn gesprek met Trump noemde Xi volgens de officiële Chinese verklaring Japan niet direct, maar hij verwees naar de Tweede Wereldoorlog, waarin ‘China en de VS zij aan zij vochten tegen fascisme en militarisme’. Volgens hem zouden de twee landen ‘de verworvenheden van de overwinning’ samen moeten beschermen, waarbij ‘de terugkeer van Taiwan naar China een integraal onderdeel vormt van de naoorlogse wereldorde’. Met andere woorden: Xi hoopt dat de VS geen partij kiezen voor hun belangrijkste Aziatische bondgenoot, Japan.
Xi’s woorden sluiten nauw aan op een brief die China vrijdag indiende bij de Verenigde Naties, waarin wordt gesteld dat de Japanse premier die naoorlogse wereldorde met haar woorden ondermijnt.
Sinds de spanningen met Japan voert China een breder offensief van ‘juridische oorlogsvoering’, zegt analist William Yang van de denktank International Crisis Group. China probeert volgens hem steun te verwerven voor de aanspraak op Taiwan, door de geschiedenis en internationale overeenkomsten te ‘herinterpreteren en verdraaien’. Beijing beschouwt de onafhankelijke democratie Taiwan als een afvallige provincie die in feite toebehoort aan China.
Een ander voorbeeld daarvan is volgens hem de verklaring van de Chinese ambassade in Japan van afgelopen vrijdag. Daarin zegt China het recht te hebben om ‘directe militaire actie’ tegen Japan te ondernemen zonder autorisatie van de VN-Veiligheidsraad. Beijing beroept zich daarvoor op een vroege VN-clausule waarin Duitsland en Japan kort na de Tweede Wereldoorlog nog als ‘vijandelijke staten’ werden aangemerkt.
Die clausule is al in 1995 door de VN veroordeeld, maar China stelt dat deze nooit officieel is afgeschaft en dus nog geldt. China gebruikt deze bepaling volgens Yang ‘om het morele gelijk te onderbouwen en een juridisch fundament te leggen’ voor mogelijke aanvallen op Japanse doelen bij een conflict over Taiwan.
Volgens Chinese staatsmedia zei Trump dat ‘de Verenigde Staten begrijpen hoe belangrijk de Taiwankwestie is voor China’. Maar in het Amerikaanse verslag van het telefoongesprek kwam Taiwan niet aan de orde.
Kort na zijn gesprek met Xi belde Trump met de Japanse premier Takaichi om verslag te doen, hetgeen laat zien hoe hecht de relatie tussen de VS en Japan is. ‘Trump zei tegen mij dat ik een zeer goede vriend van hem ben en dat ik hem op elk moment kan bellen’, zei Takaichi naderhand.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant