De burgemeester van Terneuzen houdt zodanig vast aan de gemaakte afspraken over een azc dat hij zich genoodzaakt voelt op te stappen, nu de gemeenteraad toch tegen is. Dat is een novum, maar hij is de zoveelste lokale bestuurder wiens verantwoordelijkheidsgevoel botst op giftige protesten.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Erik van Merrienboer hield zich allerminst in toen hij zijn afscheidsbrief schreef. Handelde de gemeenteraad van Terneuzen werkelijk ‘gericht op het nakomen van de wetten en met het algemeen belang voor ogen?’, wierp de PvdA-burgemeester de raadsleden voor de voeten. En maakten zij hun afweging echt ‘zonder last’, zoals ze bij hun beëdiging hadden beloofd, of hadden ze hun oren laten hangen naar het protest?
Maandag maakte Van Merrienboer bekend op te stappen, nu de raad én zijn wethouders zijn gedraaid over de komst van een azc. Het illustreert het enorme dilemma waar lokale besturen mee kampen nu de Haagse wensen over de spreidingswet zijn veranderd en zij worden geconfronteerd met protest vanuit de eigen bevolking.
De wet, die asielzoekers gelijkmatig over gemeenten moet verdelen, werd begin vorig jaar ingevoerd. De Zeeuwse gemeenten spraken vervolgens af dat er in Terneuzen, Goes en Middelburg een azc zou komen. In april 2024 viel het oog op een voormalig kantoor van reisorganisatie Neckermann. Daar zouden zo’n tweehonderd asielzoekers kunnen worden opgevangen.
Ook toen klonk er al verzet. De gemeenteraad ging vorig jaar desalniettemin akkoord, na enkele toezeggingen over veiligheid en een tussentijdse evaluatie. Het gemeentebestuur sloot een overeenkomst met het COA.
De spreidingswet is formeel nog altijd van kracht, maar asielminister Marjolein Faber (PVV) en haar opvolger Mona Keijzer (BBB) vervloekten de wet en gebruikten haar niet. Het gaf op vele plekken in het land zuurstof aan steeds feller verweer, zo ook in Terneuzen. Bewoners van de Zeeuws-Vlaamse gemeente organiseerden protesten, verzamelden handtekeningen en hingen bij het pand spandoeken op. Online ging het verzet nog veel verder: op sociale media circuleerde een ‘smoelenboek’ waarin raadsleden die vóór het azc hadden gestemd werden afgebeeld als ratten.
Toen twee weken geleden de Terneuzense gemeenteraad zich opnieuw over de kwestie boog, wilde CDA-raadslid Rolf Mobach niet meestemmen. Hij en zijn omgeving waren onder zo veel druk komen te staan dat hij zich niet vrij voelde om zich uit te spreken. Een meerderheid (16 om 13) van de gemeenteraad stemde voor het intrekken van de vergunning voor het azc. Het college boog mee, tot ongenoegen van Van Merrienboer, die opstapte.
Deze zomer liepen anti-azc-protesten door heel het land voortdurend uit de hand, ook opgepookt door landelijke politici en demonstranten van elders. Niet zonder succes: volgens een telling van Nieuwsuur ging er afgelopen jaar na protest in maar liefst 21 gemeenten een streep door een azc of werd de komst ervan vertraagd.
Mark Boumans, voorzitter van de commissie Asiel en Migratie van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, sprak in de Volkskrant van een domino-effect. ‘Gemeenteraden voelen zich onder druk gezet en binden in. Vervolgens zijn er op andere plekken mensen die zien: het heeft effect als we rumoer maken. Wij hebben ons aan de spreidingswet te houden, maar als wij zwichten voor terreur, dan kraait er in Den Haag geen haan naar.’
Van Merrienboer krijgt bijval op LinkedIn, onder anderen van Sjors Fröhlich, burgemeester van Vijfheerenlanden. ‘Hij maakt zijn eigen positie ondergeschikt aan de beginselen van behoorlijk bestuur. Ik hoop dat zijn brief goed wordt gelezen en mensen in de spiegel durven te kijken.’ De Zeeuwse commissaris van de koning, Hugo de Jonge, doet zelfs ‘een indringend’ beroep op Van Merrienboer om aan te blijven.
Ondertussen kampt het COA nog altijd met een groot tekort aan bedden. ‘We komen uit een fase dat we veel locaties konden openen’, zei COA-bestuurslid Joeri Kapteijns vorige week tijdens de feestelijke opening van het azc Dalfsen. ‘De impuls bij gemeenten om nieuwe locaties te openen ontstond na het invoeren van de spreidingswet.’ Maar gemeenten werden door de Haagse realiteit passief, meent Kapteijns. ‘Er zullen de komende tijd weer minder locaties opengaan.’
En dan staan in maart volgend jaar de gemeenteraadsverkiezingen voor de deur. Weinig partijen zullen in campagnetijd willen pleiten en stemmen vóór de komst van een azc.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant