Menig puber kan er geen genoeg van krijgen, en ook onder volwassenen is het populair: kauwgom. Hoe gezond is dat – in de wetenschap dat ook suikervrije kauwgom microplastics bevat?
Vis een pakje kauwgom uit het supermarktschap, en de kans is groot dat er ‘goed voor het gebit’ op staat. Ook het brein en zelfs de spijsvertering zouden baat hebben bij kauwgom. Maar wat is daarvan waar? En kan je ook te veel kauwgom kauwen?
Om met die claim op het pakje te beginnen: een forse stapel onderzoeken wijst er inderdaad op dat suikervrije kauwgom goed voor je tanden is. Het woord suikervrij is hier cruciaal. Kauwgom mét suiker werkt gaatjes in de hand, net als alle andere suikerhoudende producten.
Suikervrije kauwgom helpt gaatjes juist voorkomen, zo concludeerden Britse wetenschappers na twaalf studies naast elkaar te leggen. Datzelfde geldt voor tandplak, schreven dezelfde wetenschappers twee jaar later in een volgende overzichtsstudie.
De voordelen zitten voornamelijk in het kauwen zelf. Daardoor verdwijnen achtergebleven voedselresten sneller in de slokdarm. Daarnaast krijgt de speekselvorming een boost, wat de zuurtegraad in de mond neutraliseert. Die zuurtegraad speelt een belangrijke rol bij gaatjes: eten en drinken maakt de mond zuurder en tanden daardoor kwetsbaarder.
Verder bevatten de meeste suikervrije kauwgoms de zoetstof xylitol, dat een extra beschermend effect geeft. De auteurs van de Britse overzichtsstudies dragen nog een verklaring aan: wie kauwgom kauwt, kan tegelijkertijd niets anders eten, wat de kans op gaatjes mogelijk verder verkleint.
Een panacee voor gebitsproblemen is het goedje echter niet. De door onderzoekers gemeten effecten zijn weliswaar significant, maar heel erg klein, benadrukt Dagmar Else Slot, mondhygiënist en hoogleraar preventieve mondzorg bij het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam. ‘Kauwgom kan als aanvulling dienen, maar het is absoluut geen vervanging voor tandenpoetsen. Het frisse gevoel dat kauwgom veroorzaakt is vooral dat: een gevoel.’
Neem dus gerust een paar kauwgompjes per dag, maar verwacht er niet opeens een glanzend en kerngezond gebit voor terug. ‘Bovendien kan xylitol een flink laxerend effect hebben’, waarschuwt Slot. Werk dus niet in een keer een heel pakje weg.
Over de stoelgang gesproken: volgens sommige onderzoeken zou ook kauwgom zonder xylitol de darmfunctie bevorderen, bijvoorbeeld na een buikoperatie. Maar het bewijs daarvoor was altijd dun, omdat wetenschappers nooit verder kwamen dan een paar bescheiden steekproeven.
Reden voor een grootschalige ‘kauwgomstudie’, besloten Nederlandse onderzoekers. Bijna duizend deelnemers in twaalf verschillende ziekenhuizen kregen drie keer per dag kauwgom toegediend terwijl zij herstelden van hun buikoperatie, een controlegroep van eenzelfde grootte kreeg niks. Maar helaas: er werd geen verschil waargenomen tussen de twee groepen, noch in tijd-tot-de-eerste-keer-poepen noch in aantal opgetreden complicaties.
Dan de hersenen. Dat kauwen de grijze massa stimuleert, daar zijn de meeste wetenschappers het wel over eens. Kauwen op kauwgom lijkt de reactietijd van het brein te verlagen, bleek uit een Japans experiment waarin deelnemers op commando een knop indrukten. Een overzichtsstudie, ook uit Japan, wijst erop dat kauwgom de aandachtsspanne verhoogt en stress vermindert. Kauwen lijkt zelfs te helpen tegen pijn, zo wees een Nederlands literatuuronderzoek uit.
‘Kauwen is een vorm van beweging en stimuleert de bloedsomloop, en dus de doorbloeding van de hersenen’, verklaart professor Frank Lobbezoo, co-auteur van het literatuuronderzoek en eveneens verbonden aan het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam. ‘Er bestaat zelfs een positief verband tussen kauwvermogen en hersenfunctie bij oudere mensen, al is de reden daarvoor nog onduidelijk.’
Volgens de hoogleraar orofaciale pijn is kauwgom een potentieel hulpmiddel om de hersenen van ouderen gezond te houden. Dat betekent geenszins dat het dementie in de kiem kan smoren, benadrukt hij. Collega Slot sluit zich hierbij aan: ‘Het is belangrijk om dit soort dingen in perspectief te plaatsen. Kauwgom maakt je niet slimmer en voorkomt zeker geen alzheimer, daar is simpelweg geen bewijs voor’
Voor jongere, gezonde mensen heeft kauwgom voor het brein weinig toegevoegde waarde, zegt Lobbezoo. Zij hebben volgens hem vaak al andere kauwgewoonten, zoals nagelbijten of potloodknagen, en bewegen meestal een stuk meer dan ouderen.
Kauwgom heeft bovendien een keerzijde, waarschuwt Lobbezoo. ‘Je kan er je kaken mee overbelasten. Iemand die geen kauwgom gebruikt, kauwt zo’n dertig minuten op een dag. Bij een kauwgomkauwer loopt dit al snel op tot anderhalf à twee uur.’
Hoe snel iemand last krijgt, varieert per geval. Zijn advies: ‘Als je merkt dat het pijn gaat doen, stop dan.’ Volgens Slot maakt vooral de omvang van de stukken kauwgom uit: ‘Van die hele grote stugge hompen kan je beter links laten liggen.’
Verder komen tijdens het kauwen van kauwgom microplastics vrij - gemiddeld zo’n honderd stukjes plastic per gram, blijkens een kersvers Amerikaans onderzoek. Wetenschappers testten vijf synthetische en vijf ‘natuurlijke’ kauwgomsoorten. Beide typen danken hun elasticiteit aan polymeren. Bij synthetische kauwgoms zijn die afkomstig uit olie, bij ‘natuurlijke’ kauwgoms uit bijvoorbeeld Arabische gom.
Alle soorten gaven microplastics af. Tussen synthetische en natuurlijke kauwgoms was geen aantoonbaar verschil. Hoe dat komt is niet met zekerheid te zeggen. Waarschijnlijk speelt naast de ingrediënten ook de verpakking een rol, speculeren de onderzoekers. Kanttekening: de precieze schade die microplastics aanrichten is vooralsnog onduidelijk.
Of die risico’s een reden zijn om kauwgom in de ban te doen, is een persoonlijke afweging. Gezondheidsvoordelen zijn in ieder geval marginaal. Met één uitzondering, zegt Lobbezoo: ‘Kauwgom werkt uitstekend tegen een droge mond. Heb je daar vaak last van, zorg dan dat je een pakje op zak hebt.’
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoordt de Volkskrant, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant