Jimmy Cliff overleed op 81-jarige leeftijd aan longontsteking, maakte zijn familie maandag bekend. De Jamaicaanse artiest brak door als Ivanhoe Martin in de iconische film The Harder They Come (1972), waarin hij drie van zijn bekendste nummers zong.
schrijft voor de Volkskrant over popmuziek en jazz.
De eer wordt vaak toegekend aan Bob Marley maar de Jamaicaanse artiest die reggae als eerste wereldwijd op de kaart zette was Jimmy Cliff (geboren als Jimmy Chambers). Maandag maakte zijn familie bekend dat de zanger op 81-jarige leeftijd aan longontsteking is overleden, meer dan vijftig jaar nadat hij als Ivanhoe Martin de hoofdrol had gespeeld in The Harder They Come (1972).
Die film van Perry Henzell en misschien nog wel meer de bijbehorende soundtrack, populariseerde reggae in het Verenigd Koninkrijk, maar vooral in de Verenigde Staten. Cliff zelf zong er drie van zijn bekendste liedjes in: het titelnummer (in 1980 door Joe Jackson gecoverd), You Can Get It If You Really Want en Many Rivers to Cross. Ook Rivers of Babylon (The Melodians), Pressure Drop (Toots and The Maytals) en 007 (Shanty Town) van Desmond Dekker behoren al een halve eeuw tot de reggaecanon. Album en film mogen inmiddels iconisch genoemd worden.
Jimmy Cliff had in eigen land al wat successen gekend toen hij in 1965 op instigatie van platenbaas en manager Chris Blackwell naar Londen was verhuisd. Hij kon moeilijk aarden, vond het weer koud en de Britten racistisch, maar volhardde en was in 1972 inmiddels geen onbekende meer in de internationale popwereld.
Daarom blijft het eeuwig jammer dat de even buiten Kingston geboren Cliff zo ongeduldig was en zijn platenlabel Island verliet, vlak voordat de film in première ging en hem als reggaepionier zou presenteren.
Cliff stond toen juist op het punt een grote ster te worden. Hij had ook in Nederland al een paar hits gehad voordat Henzell in hem de ideale hoofdrolspeler voor zijn film zag. Vietnam (1970) werd door Bob Dylan een van zijn favoriete protestliedjes genoemd en zou Paul Simon inspireren tot een bezoek aan Jamaica om met dezelfde muzikanten zijn reggaepophit Mother and Child Reunion op te nemen.
Zijn grootste hit (nummer 2 in Nederland) had Cliff in 1970 met Wild World van Cat Stevens. Allemaal ruim voordat de film The Harder They Come gedraaid werd. Platenbaas Chris Blackwell was voor een groot deel verantwoordelijk voor deze successen, maar Cliff kreeg inmiddels veel aanbiedingen en verliet Island.
In zijn autobiografie The Islander (2022) betreurt Blackwell de breuk met zijn protegé. Maar hij had nu alle tijd voor die andere reggae-artiest in wie hij het volste vertrouwen had: Bob Marley, die de transformatie tot wereldster zou ondergaan, zoals Blackwell voor Cliff in gedachten had.
Jimmy Cliff zou nooit het succes van de film kunnen verzilveren. Platenlabels als EMI wisten niet goed raad met hem en hoewel hij ook als acteur zeer geprezen werd, zou hij nauwelijks meer op het filmdoek te zien zijn.
Hij bleef platen maken en richtte zich, na zijn bekering tot de islam, vanaf het midden van de jaren zeventig, steeds meer op de Afrikaanse markt. Daar had hij ook grotere successen dan in Europa en de Verenigde Staten, maar de naam Jimmy Cliff raakte ook hier nooit in de vergetelheid.
Steeds dook die weer eens op. In de jaren tachtig scoorde het Britse UB40 goed met zijn Many Rivers to Cross en Bruce Springsteen nam zijn Trapped op in diens live-repertoire. Springsteens liveversie van Cliffs liedje zou in 1985 terechtkomen op het zeer succesvolle We Are the World-album.
In 1994 zou hij in veel landen ook zelf weer eens de hitparade halen met zijn versie van I Can See Clearly Now, dankzij de film Cool Runnings over het Jamaicaanse bobsleeteam. Maar nog meer succes had hij, ook in Nederland, een jaar later met het liedje Hakuna Matata, van het Disney-album The Lion King: Rhythm of the Pride Lands, die hier aan de top tien schampte.
Hij bleef ook geliefd als podiumartiest, maar toch was er altijd het vermoeden dat hij meer uit zijn carrière had kunnen halen. Zeker toen hij in 2012 het alleraardigste album Rebirth uitbracht. Daarop klonk hij als herboren, wat hem niet voor niets in 2013 ook een Grammy voor album van het jaar opleverde.
Maar opnieuw wist hij zijn succes niet te continueren. Ondanks de bijdrage van Wycleff klonk zijn laatste album Refugees (2022) nogal ongeïnspireerd.
Jimmy Cliff heeft beslist kansen gehad. Als acteur naast Robin Williams in Club Paradise (1986) en als zanger. Zijn talenten werden al op waarde geschat toen hij 14 was, en liedjes als Many Rivers to Cross bleken onverwoestbaar.
Wie weet wat voor moois er nog in had gezeten als hij destijds bij Chris Blackwells Island label was gebleven. Maar Jimmy Cliff die in The Harder They Come ook zichzelf speelde, namelijk een jongen uit het getto, die het in de gecorrumpeerde Jamaicaanse muziekwereld probeert te gaan maken, heeft tegen de buitenwereld altijd dezelfde argwaan gekoesterd als de figuur Ivanhoe Martin. Een personage dat hij zo meesterlijk wist neer te zetten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant