De VS en Oekraïne onderhandelen in Genève over een vredesplan, na een Amerikaans-Russische voorzet die Kyiv en andere Europese hoofdsteden in shock ontvingen. Buitenlandverslaggever Matthijs le Loux beantwoordt de vragen die jullie stelden op ons reactieplatform NUjij.
Ik lees in Amerikaanse media dat het "Amerikaanse plan" letterlijk niet veel meer is dan een Google-vertaling van Poetins eisenlijstje en dat er verder weinig tot niets aan is veranderd of toegevoegd. Klopt daar iets van?
Het 28 puntenplan werd opgesteld door Steve Witkoff, de vredesgezant van de Amerikaanse president Donald Trump en Kirill Dmitriev, gezant van de Russische president Vladimir Poetin. In algemene zin is het niet ongebruikelijk dat een tekst tijdens een onderhandelingsproces een paar keer 'heen en weer' wordt vertaald.
We zullen nooit weten hoe die sessies van Witkoff en Dmitriev precies zijn verlopen, dus het is beter om naar inhoud van het plan te kijken. Die is inderdaad zeer gunstig voor Rusland en komt overeen met de oorlogsdoelen die het Kremlin zegt te willen bereiken. Het is niet bekend hoe groot de bijdrage van Witkoff was, of waar die precies uit bestond.
Er is sprake van meer verwarring rond het 28 puntenplan. Een groep senatoren, onder wie Republikeinen, liet weten dat buitenlandminister Marco Rubio hun had verteld dat het voorstel niets meer was dan de Russische verlanglijst, gelekt door Moskou en door de VS doorgespeeld aan Oekraïne. Rubio suggereerde dat de senatoren hem verkeerd hadden begrepen en stelde dat Washington de hoofdauteur van het plan was, met Russische en Oekraïense input.
Trump gaf Oekraïne minder dan een week de tijd om akkoord te gaan met zijn vredesplan: de deadline was komende donderdag. Na protesten van Europese landen en Republikeinse senatoren in eigen land maakte Trump bekend dat er nog gepraat kon worden over de inhoud van het plan. Europese landen kwamen haastig met een eigen vredesplan, terwijl de VS en Oekraïne in Genève om tafel gingen. Rubio liet zondag weten dat die gesprekken goed vorderen. Maandag werd bekend dat Trumps deadline voor Oekraïne van tafel is.
Critici van Trump beschrijven het hele proces rond de onderhandelingen als uiterst rommelig. Zijn medestanders voeren aan dat de Amerikaanse president erin is geslaagd om weer beweging te brengen in de vastgelopen vredesonderhandelingen.
Wat is de kans dat Rusland überhaupt een vredesplan zal accepteren gezien eerdere uitspraken van Poetin?
Twee zaken vooropgesteld: het is onmogelijk om in Poetins hoofd te kijken en publieke uitlatingen vanuit het Kremlin uit het verleden bieden zelden een garantie voor de toekomst.
Deskundigen zeggen dat voor Poetin één doel belangrijker is dan alle andere: het voortbestaan van zijn regime verzekeren. De oorlog in Oekraïne is een militair avontuur waar Poetin zwaar op heeft ingezet, dat bijzonder duur is gebleken en aanzienlijk minder succesvol is dan hij had gewenst. Een nederlaag in Oekraïne zou het regime in gevaar kunnen brengen.
Er zijn dus scenario's denkbaar waarin de Russische president akkoord gaat met een vredesvoorstel dat hij thuis kan verkopen als een overwinning (of op z'n minst als een glorieuze en welverdiende adempauze in een langere strijd). Het oorspronkelijke 28 puntenplan dat door Rusland en de VS werd opgesteld, zou daar handvatten voor bieden.
Waarom houdt Europa nog rekening met deze onbetrouwbare VS en doen we niet iedereen een plezier - de VS incluis - door de Amerikanen lekker links te laten liggen?
Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Het korte antwoord is dat Europa zich dat op de korte termijn niet kan veroorloven. De Europese defensie-industrie kan de Amerikaanse bijvoorbeeld nog lang niet bijbenen. In theorie moet dat kunnen, maar dat zou tientallen jaren en enorme investeringen vergen.
Europa zet nu zijn (niet onaanzienlijke) economische slagkracht in door Amerikaanse wapens te kopen voor Oekraïne, maar onafhankelijkheid kun je dat niet noemen.
Tijd en geld zijn dus twee grote obstakels, politiek is een derde. De EU is afhankelijk van unanimiteit onder de lidstaten als het gaat om buitenlandbeleid en defensie. Meerdere pogingen om een gezamenlijk Europees leger van de grond te krijgen sneuvelden in de loop van de decennia in een vroeg stadium door uiteenlopende nationale belangen.
Wat betreft het Russische geld dat in België op de bank staat: in hoeverre kan de EU België verplichten dat geld vrij te geven?
De Europese Commissie (EC) wil zo'n 140 miljard euro aan Russische tegoeden in beslag nemen en aan Oekraïne uitlenen. In totaal is in de EU zo'n 210 miljard euro aan Russisch geld bevroren.
Het geld dat de EC nu wil hebben, staat op een rekening bij de Brusselse bank Euroclear. België vreest dat het juridisch aansprakelijk kan worden gesteld voor de inbeslagname en wil een garantie dat de EU de eventuele gevolgen - van rechtszaken tot Russische sancties - gezamenlijk zal dragen. EC-voorzitter Ursula von der Leyen verzekerde de Belgische regering daar vorige week van.
Momenteel wordt ook gekeken naar manieren om de rekening met het Russische geld juridisch los te koppelen van België. De Belgische premier Bart De Wever liet eerder weten dat hij dat prima zou vinden. "Als er iemand is die de hele Euroclear-rekening wil overnemen en voor alle risico's wil tekenen, dan mag hij die hebben. Ik wil ervan af."
Wat heeft Trump er persoonlijk aan als Rusland en Poetin hun zin krijgen? Mag hij dan naast het Kremlin een Trump Tower bouwen? Of zijn er belastende tapes? Worden zijn schulden bij de Russische maffia kwijtgescholden? Er gaan zoveel geruchten…
Normaal gesproken vinden we dit soort vragen wat te speculatief voor een Q&A. Omdat opvallend veel van jullie hebben gevraagd of het Kremlin chantagemateriaal tegen Trump heeft, sta ik er toch even bij stil.
In het verleden hebben allerlei verhalen over chantagemateriaal al de ronde gedaan. Hard bewijs voor het bestaan van zulk materiaal is nooit geleverd. Totdat dat zich aandient, valt er geen zinnig woord over die geruchten te zeggen.
Speculatie ligt ook op de loer als het gaat over wat een gunstige vrede voor Rusland Trump persoonlijk zou kunnen opleveren. Wat je wel kunt zeggen, is dat de president vaak benadrukt dat het einde van de oorlog zal leiden tot kansen voor Amerikaanse bedrijven in zowel Oekraïne als Rusland. Hij wil dat Rusland zo snel mogelijk weer een volwaardige Amerikaanse handelspartner wordt. Tegelijk is duidelijk dat bedrijven waarin de familie Trump een belang heeft, het opvallend goed doen sinds het begin van zijn tweede regeringstermijn.
Source: Nu.nl algemeen