Waarom slaan lokale partijen in de ene gemeente wel aan en in de andere niet? Zoals in Amsterdam. De nieuwe partij Namens Amsterdammers wil dit veranderen. ‘We zijn niet ideologisch gedreven, zoals landelijke partijen, maar praktisch.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Amsterdam en omstreken.
We gaan dwars door de muur heen, roept Grethe van Geffen (63) strijdvaardig vanaf een uitklapkrukje. In haar hand houdt ze een zelfgemaakt houten zwaard. Achter haar rug hangt een groot vel papier met een print van bakstenen. Een handjevol mensen klapt enthousiast als een scheurend geluid klinkt.
Ze staat deze zaterdag op het winderige, troosteloze Delflandplein in Amsterdam-Nieuw West. Op de achtergrond klinkt het geruis van de ringweg. Tegenover haar staan een paar verweerde plantenbakken met overleden groen, vlak bij een dichtgetimmerd pand.
Een enkele passant loopt met verbaasde blik voorbij als Van Geffen, megafoon in de hand en opvallend geel hesje aan, de komst van een nieuwe lokale partij aankondigt. ‘Dit plein kent veel problemen, en staat symbool voor de afstand tussen het stadsbestuur en de Amsterdammer.’
Samen met Rens Smid (66) richtte Van Geffen ‘Namens Amsterdammers’ op. Al wandelend door de stad – ‘In weer en wind. Van Driemond tot Tuindorp-Oostzaan’ – stelden de twee oud-VVD’ers het een partijprogramma samen. Want, vinden ze na tal van gesprekken met niet alleen bewoners, maar ook ondernemers en deskundigen: het moet anders. ‘Het kastje-naar-de-muur-beleid van de gemeente moet op de schop’, vervolgt Van Geffen vanaf het krukje, als ze de papieren muur verder aan flarden scheurt.
In de meeste gemeenten zijn lokale partijen al decennialang onderdeel van het politieke establishment. Zo bestaat de gemeenteraad van Barendrecht voor twee derde uit leden van Echt voor Barendrecht. In Schiermonnikoog maken Samen voor Schiermonnikoog, Schiermonniksoogs Belang en Ons Belang samen de dienst uit, en ook in Den Haag en Rotterdam is de steun voor lokale partijen groot.
In Amsterdam kregen lokale partijen nauwelijks voet aan de grond. ‘Die stad is een van de uitzonderingen’, zegt Hans van Vollaard, politicoloog aan de Universiteit Utrecht. Hoe kan dat? Waarom slaan lokale partijen in de ene gemeente wel aan, en in de andere niet?
Vooral in kleinere gemeenten doen lokale partijen het goed, aldus Vollaard. Dat heeft verschillende oorzaken. ‘In landelijke gebieden zijn veel herindelingen geweest. Om de belangen van de lokale gemeenschap te behartigen, stemmen daar meer mensen op een lokale partij.’
Wat ook meespeelt, is hoelang je ergens woont. Voel je je met de plaats verbonden, dan zul je eerder op een lokale partij stemmen. In steden waar mensen sneller verhuizen, wordt vaker op een landelijke partij gestemd. ‘Datzelfde geldt voor plaatsen met relatief veel hoogopgeleiden.’
Wat lijsttrekkers Van Geffen en Smid betreft verandert dit in Amsterdam tijdens de gemeenteraadsverkiezingen komend voorjaar. ‘We willen dat het stadsbestuur weer praktisch en nuchter wordt, en dicht bij de bewoners komt te staan. Geen papieren plannen, maar oplossingen die nú werken’, zegt Van Geffen.
Ze is niet de enige die afgelopen jaar een lokale partij startte in de hoofdstad. Zo kondigde afgelopen week ‘De Stem van Amsterdam’ zijn bestaan aan in stadskrant Het Parool. De partij pleit voor het behoud van wat ‘typisch Amsterdams’ is.
Denk aan het vreugdevuur tijdens de jaarwisseling in stadsdeel Noord, bruine kroegen en historische gevelreclame. Fatbikes daarentegen moeten uit parken geweerd, aldus de lijsttrekker. En al eerder maakte oud-politica Wil van Soest (89) bekend dat ze ‘Hart van Amsterdam’ had opgericht, een partij die eveneens ‘ombudspolitiek’ bedrijft.
Wat zo’n nieuwe lokale partij kan helpen, zegt Vollaard, ‘is een handige politicus, zoals Richard de Mos in Den Haag’. ‘Of denk aan Henk Westbroek, die eind jaren negentig in Utrecht Leefbaar op de kaart zette. Westbroek wist mensen bovendien te mobiliseren omdat er een politiek urgente kwestie speelde. De binnenstad van Utrecht ging op de schop.’
Dat zie je vaker, vervolgt Vollaard. ‘Als er echt urgente problemen of onderwerpen zijn, zijn kiezers sneller geneigd om naar alternatieven te kijken.’
Van Geffen kijkt bedenkelijk. ‘Een urgente, splijtende kwestie in Amsterdam?’ Die kan ze niet zo een-twee-drie noemen. ‘Het afvalprobleem misschien’, oppert Smid. ‘Als we tijdens onze wekelijkse wandelingen vroegen wat mensen bezig hield, was dat het eerste wat ze zeiden.’
Maar, voegt Van Geffen toe, ‘we willen juist niet splijten, maar verbindend zijn. We zijn ook niet ideologisch gedreven, zoals landelijke partijen, maar praktisch. We willen de problemen van Amsterdammers oplossen.’
Een 73-jarige Amsterdamse kijkt instemmend toe. Weggedoken in een warme jas en met een Lidl-tas in haar hand luistert ze als een van de weinige buurtbewoners hoe Namens Amsterdammers het partijprogramma toelicht.
De buurtbewoonster, die niet met haar naam in de krant wil, herkent veel in wat Smid en Van Geffen zeggen. Zo vertelt Smid dat hij tijdens de stadswandelingen vaak hoorde dat mensen vastliepen in de versplinterde organisatie van de gemeente. ‘Dan krijgen ze van ambtenaren reacties als ‘U hoort nog van ons’, ‘Wij nemen het mee’ of ‘Wij herkennen ons niet in dit beeld’.’
De buurtbewoonster knikt. ‘Er stond al een paar dagen een hoop afval bij mij op de hoek’, vertelt ze. ‘Dus ik sprak een meneer van de stadsreiniging aan. Hij was aardig, en haalde het voor me weg. Maar hij zei ook: eigenlijk mag ik dit niet doen, want het staat net in een ander gebied dan waar ik werk.’
Of dat betekent dat ze op Namens Amsterdammers zal stemmen? Misschien, zegt ze terwijl ze wegloopt met een flyer in de hand. ‘Succes in ieder geval.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant