Ondanks de afwezigheid van de Verenigde Staten, hebben de G20-landen zaterdag in het Zuid-Afrikaanse Johannesburg eensgezind een verklaring afgelegd. De Verenigde Staten, die de top boycotten, reageerden hier boos op. De landen bevestigden onder meer vast te zullen houden aan het Klimaatakkoord van Parijs.
is correspondent Afrika van de Volkskrant. Hij woont in Dakar, Senegal.
De eerste G20-bijeenkomst op het Afrikaanse continent werd voorgezeten door Zuid-Afrika. Dat land presenteerde een progressieve G20-agenda, die gebaseerd is op solidariteit, gelijkheid en duurzaamheid. De landen verklaarden zich te zullen inzetten voor duurzame vrede in Soedan, de Democratische Republiek Congo, Palestina en Oekraïne.
In de verklaring van de G20 (de grootste economieën ter wereld) wordt ook nadrukkelijk stilgestaan bij de desastreuze gevolgen van klimaatverandering, die op het Afrikaanse continent bovengemiddeld worden gevoeld. De G20-landen stellen vast dat armoede en ongelijkheid toenemen door klimaatrampen. Hoge schuldenlasten voor ontwikkelingslanden vormen een groot obstakel bij de aanpak van die problemen.
Ook moeten ontwikkelingslanden volgens de verklaring meer profiteren van de export van grondstoffen. ‘Kritieke mineralen moeten een katalysator worden voor toegevoegde waarde en brede ontwikkeling’, zo staat in de tekst.
Een woordvoerder van de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa stelde dat er over de uitkomst ‘niet kan worden onderhandeld’. Volgens analisten is dat een duidelijke boodschap aan het adres van de Amerikaanse president Trump, die de top boycotte. De Amerikaanse president blijft ongefundeerd volhouden dat witte Zuid-Afrikanen op grote schaal worden vermoord en kon zich niet vinden in de progressieve agenda die Zuid-Afrika samenstelde.
Zuid-Afrika geeft het voorzitterschap van de G20 binnenkort door aan de Verenigde Staten. Volgens het Witte Huis weigerde Ramaphosa ‘een soepele overdracht van het G20-voorzitterschap te faciliteren’, nadat hij eerder al zei dat hij de voorzittershamer door de Amerikaanse boycot van de huidige topbijeenkomst aan ‘een lege stoel’ zou doorgeven.
Volgens de Zuid-Afrikaanse politiek analist Asanda Ngoasheng was de top door de afwezigheid van de VS feitelijk ‘een EU- en BRIC-bijeenkomst’, zegt ze aan de telefoon vanuit Kaapstad. ‘Door zich te onthouden gaf Amerika de aanwezige landen de kans om zonder hen solide relaties op te bouwen.’ Daarmee markeerde de top volgens Ngoasheng ‘een ommekeer in de wereldpolitiek; de mondiale economische structuur spreekt nu over het potentieel van een wereld zonder Amerika als leider’.
Ngoasheng benadrukt dat deze G20 voor Afrikaanse landen erg belangrijk was. ‘Alle essentiële mineralen die nodig zijn voor de nieuwe technologische economie bevinden zich in Afrika en het Globale Zuiden’, legt ze uit. ‘Deze G20-verklaring benadrukt dat zij in deze nieuwe wereldeconomie onmisbaar zijn’. Ngoasheng denkt dat dit een voorbode is van een nieuw tijdperk in de wereldpolitiek, ‘waarin Afrika geen passieve ontvanger van hulp is, maar actief betrokken is bij het vaststellen van de voorwaarden voor het nieuwe tijdperk, op gelijke voet’.
En, voegt ze eraan toe, ‘dit alles gebeurt dus zonder Amerikaanse inbreng of invloed’.
De Amerikanen lieten dan ook weten dat zij kwaad zijn over de aangenomen verklaring. ‘Zuid-Afrika’s aandringen op een G20-leidersverklaring, ondanks aanhoudende en sterke Amerikaanse bezwaren, onderstreept het feit dat zij hun G20-voorzitterschap hebben ingezet om de grondbeginselen van de G20 te ondermijnen’, zei Witte Huis-woordvoerder Anna Kelly. Volgens Kelly kijkt Trump ernaar uit om de G20 volgend jaar voor te zitten en de ‘legitimiteit van de groep te herstellen’.
Zorgen over de legitimiteit van de top werden overigens ook tijdens de bijeenkomst in Johannesburg uitgesproken. De Franse president Emmanuel Macron merkte op dat de G20 ‘mogelijk het einde van een cyclus nadert’. Hij voegde eraan toe dat ‘we in een geopolitieke periode leven waarin we moeite hebben om grote crises samen aan deze tafel op te lossen, ook met leden die er vandaag niet bij zijn’.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant