Ledenvergadering Coöperatie Laatste Wil, die zich inzet voor meer eigen regie rond het levenseinde, pleit voor een open discussie over stervensmethodes. Zoals de ‘nekkraag’ of de ‘Double Dutch Sarco’, een luchtdichte cabine voor twee. Zaterdag werd daar op de ledenvergadering over gesproken.
De dodelijke ‘Kairos-nekkraag’, een stervensmethode die nu in ontwikkeling is en die CLW overweegt.
De bijeenkomst in congreszaal de Eenhoorn tegenover Amersfoort Centraal is nog maar net begonnen als iemand uit het publiek het woord neemt. „Vorig jaar was onze vereniging nog op sterven na dood, maar we zijn weer springlevend. Gefeliciteerd!” Applaus uit de zaal.
De afgelopen jaren kreeg Coöperatie Laatste Wil (CLW), een organisatie die zich inzet voor meer eigen regie rondom het levenseinde, nogal wat te verduren. De neerwaartse spiraal begon in 2023 met rechtszaken tegen verschillende leden en bestuurders van het eerste uur, onder wie oud-voorzitter Jos van Wijk. Zij werden vervolgd voor het verstrekken van middel x – dat in laboratoria wordt gebruikt en in bepaalde hoeveelheden dodelijk is. CLW organiseerde voor haar leden huiskamergesprekken om over de dood te praten maar die bijeenkomsten werden „gekaapt” door mensen die er handelden in middel x, zegt interim-voorzitter van CLW Frans Copini (71) zaterdag.
Omdat het bestaan van CLW grotendeels was opgebouwd rondom het legaal beschikbaar maken van middel x, moest er naar een nieuwe koers gezocht worden. Een ander bestuur trad aan maar dat moest in april 2025 alweer weg na verwijten van onder meer belangenverstrengeling en gebrek aan een transparante houding. Het bestuur had de opdracht om een kostbaar jubileumboekje te laten drukken aan de eigen voorzitter gegund. Daarna werd Copini interim-voorzitter.
Dat de CLW weer „springlevend” is, blijkt onder meer uit het toegenomen ledenaantal, zegt Copini achter het katheder. Er zijn nu 31.000 leden, iets meer dan voorheen. Een deel van die leden stroomde toe vanwege het proces tegen de staat waar CLW mee bezig is en waarvan het hoger beroep vorige maand werd behandeld. Met dat proces wil CLW ervoor zorgen dat hulp bij zelfdoding niet meer strafbaar is en mensen dus door anderen kunnen worden geholpen bij hun zelfgekozen levenseinde. De uitspraak volgt in december.
Een ander deel van de ledenaanwas kwam na berichtgeving in onder meer Trouw eerder deze week over de dodelijke ‘Kairos-nekkraag’ die CLW aan haar zelfdodingsassortiment toe wil voegen. Door twee opblaasbare ballonnetjes die onder meer op de halsslagaders in de nek drukken zou de drager snel komen te overlijden. De kraag is nog in ontwikkeling en CLW weet nog niet wat ze er precies mee wil. „Ik ben blij met de publiciteit die we ervoor hebben gekregen”, zegt voorzitter Frans Copini in Amersfoort. Maar: „We weten nog niet of de kraag heel erg geschikt is.”
Het presenteren van nieuwe „levenseindemiddelen” zoals de nekkraag hoort bij de „totaal andere” koers van de CLW, zegt Copini. In dat kader wordt in het congreszaaltje meegedeeld dat er op dit moment in Rotterdam een ‘Double Dutch Sarco’ wordt „geprint”. Dat is een variatie op de vorig jaar gepresenteerde manier van sterven in een Sarco – een luchtdichte cabine die volstroomt met stikstofgas.
Een banner tijdens een demonstratie in oktober voor het recht op een waardig en zelfgekozen levenseinde in Utrecht.
Als bezwaar tegen de Sarco tekenden leden aan dat ze niet in hun eentje wilden sterven, zegt uitvinder Philip Nitschke zaterdag via een videoverbinding. Hij is oprichter van Exit International, de internationale evenknie van de CLW. „En daarom hebben we de Double Dutch bedacht.” Bijvoorbeeld als een stel een gezamenlijke doodswens heeft. Het liefst zou CLW een ‘laatste wil-huis’ openen waar zij een ‘menu’ aanbieden: zo kunt u sterven. Uit een enquête eerder dit jaar onder achtduizend leden bleek al dat dit ook is wat zij van de organisatie willen, zegt Copini. „U heeft ons gevraagd om de zoektocht (naar een levenseindemiddel) voort te zetten. We zijn nog lang niet klaar.”
CLW is „een club die rebels van aard is”, zegt hij. „Middel x introduceren was voor veel mensen een wereldschok. Het heeft wel veel vruchtbaars geleverd.” Na de aankondiging van het middel in 2017, vier jaar na de oprichting in 2013, stroomden de leden bij duizenden toe. „Maar we moeten ook een beetje aan de vergadertafels kunnen aanschuiven om erkenning te krijgen voor wat we willen.” En daarom plant CLW een burgerberaad over het levenseinde. Wat willen Nederlanders? Met duizend mensen, representatief voor de Nederlandse bevolking, wil de organisatie uitgebreid in gesprek over het sterven en hoe zij over hun einde willen beschikken. Wat vinden zij een goed levenseinde? „We willen alle meningen samenbrengen en daaruit destilleren wat de overgrote meerderheid wil”, zegt Copini. „Dan groeit hopelijk de politieke bereidheid om een nieuwe wet te maken. „
Folders met informatie over een waardig levenseinde van de Coöperatie Laatste Wil.
Terwijl eerdere besturen van CLW zich vooral afzetten tegen de zorgen die werden geuit over het beschikbaar stellen van laatstewilmiddelen, wil het „nieuwe” CLW die zorgen juist bespreken, benadrukt Copini. In de discussie over het beschikbaar stellen van levenseindemiddelen zijn vaak zorgen over kwetsbare Nederlanders – zoals mensen die psychisch lijden: wat als zij sterven terwijl hun problemen aangepakt hadden kunnen worden? Maar dat gesprek ging CLW eerder veelal uit de weg.
Nu maakt het gesprek over die groep deel uit van de koers, blijkt uit wat Copini vertelt. In Canada, zegt Copini, zie je nu de „lelijke kant” van de euthanasiepraktijk: hij zegt dat mensen onder de armoedegrens er makkelijk euthanasie krijgen en dat doodgaan dus een alternatief voor een beter leven wordt. „Dat vind ik een schokkend beeld. En dat vereist dat wij als organisatie, die in de voorhoede van de gedachtevorming zit over dit onderwerp, ook heel zorgvuldig moet zijn. Daarom is mijn voorstel: laten we niet meer zo recalcitrant tekeer gaan dat mensen niet meer met ons willen praten.” Die meer verbindende toon zorgt voor enthousiasme onder de leden, blijkt in de pauze. Een lid van het eerste uur dat niet met haar naam genoemd wil worden noemt het een „geweldige ommezwaai” (haar naam is bekend bij de redactie).
Om de nieuwe koers vorm te geven is CLW nu voor het eerst in haar twaalfjarig bestaan op zoek naar een directeur, die het gezicht naar buiten zal worden. „Als je als fulltime professional met dit onderwerp aan de slag gaat kun je iets tot stand brengen”, zegt Copini. Veel leden zouden willen dat hij het doet, blijkt in de zaal. „Maar ik ben 71 en heb een huis gekocht in Turkije, dat wil ik gaan inrichten.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC