In de rubriek De broeikas schrijft klimaatverslaggever Jeroen Kraan wekelijks over wat hem opvalt. Deze week: op de klimaattop wordt elk jaar oeverloos gediscussieerd over een woordje meer of minder. Lijkt onbelangrijk, maar er is één reden dat het toch uitmaakt.
Twee weken geleden brak ik in deze rubriek al een lans voor het belang van de jaarlijkse VN-klimaattop. Het blijft de enige plek waar alle landen, van arm tot rijk, jaarlijks aan tafel zitten om mee te praten over het wereldwijde klimaatbeleid. Op zichzelf is dat al waardevol.
Toch kan ik me voorstellen dat je deze week de berichtgeving over de top in Brazilië hebt gevolgd en je hebt afgevraagd wat het nou in hemelsnaam allemaal uitmaakt. Of dat je om die reden onze prachtige liveblogs, artikelen en video's juist straal genegeerd hebt.
Toegegeven: ook ik heb me de afgelopen week wel eens zitten afvragen waar dit nou helemaal over ging. Terwijl de fossiele CO2-uitstoot stijgt, zaten landen zich in Belém af te vragen of ze heel misschien toch maar eens een soort van plan moesten gaan opstellen om daar wat aan te doen. Om vervolgens tot de conclusie te komen: nah.
Het is makkelijk om daar cynisch van te worden. Net als vier jaar geleden, toen de klimaattop in Glasgow piepend tot stilstand kwam om op het allerlaatste moment te bespreken of er nou een phase out of phase down van het gebruik van steenkool moest komen.
Dat is zo'n vaag verschil dat je die twee Engelse termen niet eens goed kan vertalen naar het Nederlands, al komt 'uitfaseren' en 'afbouwen' het dichtst in de buurt. Van Dale vindt overigens dat die twee woorden min of meer hetzelfde betekenen.
Twee jaar later ging het in Dubai opnieuw over een phase out, en nu van alle fossiele brandstoffen. Maar in de eindverklaring werd dat uiteindelijk een transition away from fossiele brandstoffen. Dat onderscheid is misschien nog wel vager, 'uitfaseren' of 'wegbewegen van', moeten daar nou duizenden mensen over komen onderhandelen?
En nu was er dan de 'routekaart' om het gebruik van olie, kolen en gas af te bouwen. Of, zo je wil, om "stapsgewijs de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te overwinnen". Nogal wiedes, zou je denken, aangezien fossiele brandstoffen de belangrijkste bron van menselijke CO2-uitstoot zijn.
Dat zelfs daar geen overeenstemming over bereikt kan worden, maakt mij ook niet positiever over de klimaattoppen. Zelfs als er wél een akkoord was bereikt over zo'n routekaart, was er geen regeringsleider geweest die bij terugkomst uit Belém direct het binnenlandse klimaatbeleid op de schop had gegooid.
Toch is er één niet te onderschatten reden om dit soort gesteggel over taal serieus te nemen. Rechters blijken al die semantische details in de klimaatafspraken namelijk wél heel nauw te nemen.
Zo kunnen de afspraken die in Glasgow en Dubai zijn gemaakt zomaar ineens opduiken in een rechtszaak, zoals we die eerder zagen tegen Shell, tegen oliewinning door de Noorse staat of tegen het gehele wereldwijde klimaatbeleid. En ook de vage routekaart uit Belém had een juridische status gekregen als iedereen erachter was gaan staan.
In Nederland waren we pionier op dit vlak, met de Urgenda-zaak. Het vonnis in die rechtszaak heeft ook daadwerkelijk grote gevolgen gehad. Zowel in het Nederlandse beleid - minder hard draaiende kolencentrales - als ter inspiratie: wereldwijd zijn er inmiddels drieduizend zaken die in het spoor van Urgenda volgen.
De landen die de afgelopen weken aanwezig waren in Belém weten dat natuurlijk ook. Vandaar dus dat sommige staten, met name olie- en gasproducenten, wel heel moeilijk deden over die paar woordjes. En dat zelfs zo'n vage routekaart voor hen uiteindelijk te ver ging. Volgend jaar weer proberen dus.
Na zo'n zware week klimaattop-watchen even geen zware kost. Of nou ja, de animatiefilm Wall-E (2008) gaat nog steeds over de aarde die na een ecologische ramp is uitgestorven. Maar wat een schattige robot om de boel op te ruimen!
Bovendien blijken de mensen die naar de ruimte zijn geëvacueerd uiteindelijk toch niet helemaal nutteloos. Dat geeft de burger moed. Op Disney+ of online te huur en te koop.
Ik ontvang graag jullie vragen, feedback en tips! Je kan me bereiken via jeroen@nu.nl.
Source: Nu.nl economisch