In de Russische media en in het Kremlin heerst een bijna euforische sfeer nu de Oekraïense president Zelensky verzwakt lijkt en Donald Trump met zijn 28-puntenplan aan bijna alle Russische verlangens tegemoetkomt.
is correspondent Rusland van de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
De Russische media verkeren dezer dagen in een overwinningsroes, zo lijkt het. De nieuwsbulletins op televisie melden het ene militaire succes na het andere aan het front in Oekraïne. De Oekraïense defensie staat op instorten, heet het. President Volodymyr Zelensky – ‘Wij zijn natuurlijk van staal, maar zelfs het allersterkste staal kan het begeven’ – wordt voor de verandering met instemming geciteerd. En de Russische talkshows smullen al dagen van het steeds uitdijende corruptieschandaal in Kyiv.
Voor de Russische president Vladimir Poetin was dat de afgelopen week de uitgelezen achtergrond voor een demonstratief bezoek – in militair tenue – aan een militair commandocentrum. Chefstaf Valeri Gerasimov bracht er verslag uit van Ruslands opmars en Poetin greep met verve de gelegenheid aan fel uit te halen naar de Oekraïense leiding, volgens hem ‘een criminele groepering’ die de macht heeft gegrepen ‘met persoonlijke verrijking als doel’, ‘onder het voorwendsel dat de oorlog met Rusland moet worden voortgezet’.
In deze ‘perfecte storm’ wordt Oekraïne door de Verenigde Staten onder zware druk gezet nog voor komende donderdag te zwichten en akkoord te gaan met het 28-puntenplan van Donald Trump. ‘Over details wordt niet gesproken’, zou de Amerikaanse defensiefunctionaris Daniel Driscoll na zijn overleg met Zelensky in Kyiv Europese diplomaten hebben toegebeten. De Amerikaanse vicepresident JD Vance noemt een Oekraïense overwinning aan het front ‘een fantasie’.
Die Amerikaanse inspanningen worden in Moskou met onverholen instemming begroet. Dat Trump Oekraïne dreigt met het stopzetten van militaire steun en het delen van inlichtingen klinkt hier als muziek in de oren. Het Kremlin gebruikt vrijwel exact dezelfde argumenten als de Amerikanen om Oekraïne onder druk te zetten en lijkt unisono met Washington te opereren.
‘Vroeg of laat moet [Oekraïne] onderhandelen, maar dan vanuit een veel slechtere uitgangspositie’, waarschuwde Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov vorige week werktuiglijk. ‘De posities van het Kyiv-regime zullen met de dag verslechteren.’
Dagenlang bleef het in Moskou opmerkelijk stil toen de eerste details van het slordig ogende en ogenschijnlijk inderhaast opgestelde nieuwe plan gingen rondzingen in de media en op het internet. Volgens Peskov was Moskou officieel ‘niet op de hoogte’.
Poetin verbrak pas vrijdagavond de stilte. Hij zei tijdens een kennelijk speciaal daarvoor belegde zitting van de nationale veiligheidsraad dat Rusland het plan ‘via de gebruikelijke kanalen’ van de Amerikanen had ontvangen. Volgens Poetin is het plan nog niet inhoudelijk besproken, omdat Oekraïne blijft dwarsliggen. ‘Oekraïne is tegen. Kennelijk koesteren Oekraïne en haar Europese bondgenoten illusies en dromen ze ervan Rusland een strategische nederlaag op het slagveld toe te brengen.’
Poetin repte met geen woord over Russische betrokkenheid bij het opstellen van het 28-puntenplan, dat voor een groot deel een herhaling is van eerdere voorstellen die feitelijk neerkomen op capitulatie van Oekraïne. Zo moet Kyiv instemmen met een fors verlies aan grondgebied en zich terugtrekken uit gebieden waar jarenlang fel om is gevochten en die Rusland anders alleen ten koste van zware verliezen – en zelfs dan mogelijk nooit – in handen zou krijgen. De inwoners van steden als Slovjansk en Kramatorsk moeten aan hun lot worden overlaten en Oekraïne mag nooit toetreden tot de Navo.
Daarnaast verraadt vooral ook het in het plan voorgespiegelde perspectief op toekomstige Russisch-Amerikaanse samenwerking bij de ontginning van grondstoffen in Rusland de inbreng van de Russische gezant Kirill Dmitriëv. Eind oktober had hij in Washington een naar verluidt ‘productieve’ ontmoeting met Trumps onderhandelaar Steve Witkoff.
Dmitriëv heeft ook in zijn eerdere ontmoetingen met zijn Amerikaanse tegenhangers steeds gehamerd op het nut van gezamenlijke Russisch-Amerikaanse projecten. De Britse krant The Guardian merkte al op dat sommige zinsneden in de tekst van het akkoord in het Engels onnatuurlijk klinken en lijken te zijn vertaald uit het Russisch.
Volgens Poetin kan het 28-puntenplan ‘dienen als basis voor een definitieve vredesregeling’, na bespreking van ‘alle details’ van het plan. Dat suggereert dat Rusland geen grote haast heeft en nog zal willen sleutelen aan de tekst, waar de nodige dubbelzinnigheden in staan en dingen die Moskou liever anders wil zien. Bijvoorbeeld waar het gaat om de omvang van het toekomstige Oekraïense leger (600 duizend man, fors meer dan Rusland eerder heeft geëist) of de herstelbetalingen die Rusland zou moeten doen voor de wederopbouw van Oekraïne.
Het betekent ook dat de strijd in Oekraïne intussen onverminderd doorgaat. Rusland zal zo veel mogelijk terreinwinst willen boeken voordat er daadwerkelijk een akkoord op tafel komt, wat nog verre van zeker lijkt. En als het huidige initiatief op niets uitloopt, zal Moskou de schuld daarvan hoe dan ook op Kyiv schuiven en doorgaan op de ingeslagen weg.
‘En dat vinden wij prima’, zei Poetin vrijdag, ‘want de doelen van de ‘speciale militaire operatie’ zullen dan met militaire middelen worden bereikt.’ De Russische krant Komsomolskaja Pravda formuleert het zo: ‘Als Zelensky het ‘plan van Trump’ torpedeert zullen wij met geweld terugnemen wat ons toebehoort.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant