Onderhandelingen tot in de late uurtjes, opstootjes en een brand. De klimaattop was allesbehalve saai dit jaar. Maar een succes voor het klimaat werd het niet, en al helemaal niet voor de EU. "Welke boodschap sturen we naar de wereld?"
Het was zaterdagmiddag in een tl-verlichte zaal vol afgepeigerde delegaties nog even de vraag of de klimaattop écht beklonken was. Colombia keerde zich na het afhameren van het akkoord tegen het besluit. De onderhandelaar van het land sprak de plenaire zaal toe. "Consensus die het klimaat ontkent, is geen echte consensus", foeterde ze. "Welke boodschap sturen we naar de wereld?"
Het mocht niet baten. De klimaattop in Brazilië is na twee weken en wat blessuretijd dan toch echt geëindigd. Er ligt een akkoord, maar niemand is echt tevreden. Het heeft geen harde afspraken over een afbouwplan voor het gebruik van olie, kolen en gas, zoals Europa wilde. Wel ligt er een toezegging voor verdrievoudiging van adaptatiegeld. Daarmee kunnen arme landen zich aanpassen aan klimaatverandering. Maar ook daar bleef concreet taalgebruik uit.
Op ontbossing ontbraken in de slotverklaring ook bindende afspraken, onder meer de wens van Brazilië om daar in 2030 een einde aan te hebben gemaakt. Dat is opmerkelijk, omdat president Lula de klimaattop koste wat het kost in Belém wilde houden omdat die stad grenst aan de Amazone. Dat regenwoud is ontzettend belangrijk voor het wereldwijde klimaat en dat wilde hij laten zien.
Brazilië heeft wel een bossenfonds opgetuigd dat geld moet ophalen voor het beschermen van het regenwoud. Daar zit op dit moment ruim zes miljard dollar in van de gewenste 125 miljard.
Voor de Europese Unie pakte de top niet goed uit. Het landenblok bleef hameren op meer ambitie op mitigatie, dat is het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen. Maar de EU kon niet het leiderschap tonen wat het graag had gewild, door verdeeldheid over klimaatbeleid tussen de eigen lidstaten en tegengas van andere landen.
Europese landen, waaronder Nederland, vroegen samen met Colombia en eilandstaten om een plan om olie, kolen en gas af te bouwen. Maar een bindend afbouwplan kwam niet in de formele tekst. Wel beloofde de voorzitter van de klimaattop dat hij zelf een 'routekaart' voor het afbouwen van fossiel zal opstellen.
Eurocommissaris Wopke Hoekstra reageert teleurgesteld met het akkoord. "We gaan niet verbergen dat we graag meer ambitie hadden gezien, want dat is mogelijk en noodzakelijk", zei hij nadat Brussel uiteindelijk schoorvoetend akkoord was gegaan met de eindtekst. De Brazilianen vonden een compromis waarmee de EU instemde: het geld komt uit de eerder afgesproken 300 miljard klimaatsteun. Daardoor hoeven rijke landen niet méér te betalen.
"De wereld is wat het is en de conferentie is wat hij is", zei Hoekstra. Ondanks alles noemde hij het akkoord alsnog een "stap in de juiste richting"
Wetenschappers kijken daar anders naar. Duidelijke taal over het belang van het beperken van de opwarming tot 1,5 graden stond niet in de tekst. Dat is het belangrijkste doel uit het Parijsakkoord, dat dit jaar tien kaarsjes uitblaast. Maar zulke ambitie als op de 21e klimaattop in Parijs was in Belém ver te zoeken, concluderen de experts die er destijds bij waren.
Met het akkoord dat zaterdag op de klimaattop is gesloten, verliezen we kostbare tijd, vindt Detlef van Vuuren. "Zonder afspraken over fossiele brandstoffen kom je nergens", zegt de hoogleraar milieukunde die ook aan het PBL is verbonden.
"De uitstoot terugdringen is door hernieuwbare energie makkelijker dan ooit, maar het tempo is bij lange na te laag. " Van Vuuren vindt de oproep van onder meer Nederland om olie, kolen en gas af te bouwen wél hoopgevend en hoopt dat dit volgend jaar verder wordt uitgewerkt.
Klimaatwetenschapper Heleen de Coninck denkt juist dat dit akkoord "het hoogst haalbare is in deze tijdsgeest". Ze doelt op de geopolitieke spanningen in de wereld en Donald Trumps anti-klimaatbeleid. De Amerikaanse president stapte uit het Parijsakkoord en de VS is afwezig op deze klimaattop. "In die zin is een slechte deal op dit moment beter dan helemaal geen deal."
Overigens is ze daar zelf niet blij mee. "Elk jaar verliezen we tijd, terwijl de gevolgen van klimaatverandering groter en ook steeds kostbaarder worden."
Ondanks stapjes vooruit, zoals op de programma's over een "rechtvaardige energietransitie" en een actieplan voor gendergelijkheid, is de afdronk van Belém er vooral één van teleurstelling. Maar zoals De Coninck stelt: het is best heel wat dat de wereld in deze context überhaupt tot een akkoord wist te komen.
Volgend jaar wordt de klimaattop in Turkije gehouden en krijgen wereldleiders weer een kans om het tij voor het klimaat te keren. Iets waar na het resultaat van deze dertigste klimaattop, opnieuw minder tijd voor is.
Source: Nu.nl economisch