De Braziliaanse president Lula vertrouwt erop dat het klimaatakoord van Belém ‘het beste resultaat ooit’ oplevert. De komende uren is het aan voorzitter André Corrêa do Lago om die verwachting waar te maken. Het zou de kroon zijn op een lange carrière in de milieudiplomatie.
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
De laatste keer dat een klimaattop volgens planning werd afgerond, was in 2003. Afgelopen jaren viel de hamer doorgaans pas anderhalve dag na het verstrijken van de deadline.
André Corrêa do Lago, de voorzitter van de klimaattop in Belém, was de afgelopen maanden stellig in zijn voornemen met die gewoonte te breken. De dertigste Conference of the Parties (COP30), zoals de top officieel heet, zou hoogstens een minuut of tien na het afgesproken eindmoment worden afgerond.
Dat moment is vrijdagavond, om 6 uur lokale tijd (10 uur in Nederland).
De kans is klein dat de deadline wordt gehaald. Woensdag stuitte het Braziliaanse voornemen om die dag al een akkoord te sluiten over de meest beladen onderwerpen op veel weerstand onder de 195 landen die het unaniem eens moeten zijn. De Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva was persoonlijk naar Belém gereisd om een doorbraak te forceren, maar verliet de Amazonestad zonder tastbaar resultaat.
Wel voerde Lula bij zijn vertrek uit Belém in een opgewonden monoloog de druk op ‘ambassadeur André’ flink op. Hij vertrouwde erop dat zijn onderhandelingsteam ‘het beste resultaat zal bereiken dat een COP de planeet ooit heeft opgeleverd’, aldus de president.
De kalme Do Lago (66) heeft de aanmoedigingen van Lula niet nodig. Hij werd al vroeg in zijn diplomatieke carrière gegrepen door internationale milieu-onderhandelingen. In 1992 was hij betrokken bij de organisatie van de Earth Summit in zijn geboortestad Rio de Janeiro.
‘Sindsdien is hij altijd met dat onderwerp bezig gebleven’, zegt zijn echtgenote Beatrice. De rijzige vrouw met lang, wit haar is ook in Belém. Met een geamuseerde glimlach slaat ze haar man vanaf een afstandje gade als hij zich langs de vele camera’s door de gangen van het conferentiecentrum beweegt.
Ook hun volwassen dochter, een van hun vier kinderen, kwam een dag kijken. ‘Het is belangrijk dat ze weten wat hun vader doet’, vindt mevrouw Do Lago. ‘Dat ze begrijpen waar hij zich de afgelopen jaren zo hard voor heeft ingezet.’
Direct na zijn afstuderen, in 1982, bemachtigde econoom Do Lago een baan bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hij trad als diplomaat in de voetsporen van zijn vader. Het voerde hem langs ambassades over de hele wereld. Hij werkte in Washington, Brussel, Buenos Aires en Madrid.
Hij koos voor milieudiplomatie toen hij begin deze eeuw als onderdeel van zijn diplomatieke opleiding een scriptie moest schrijven. Hij bestudeerde de Braziliaanse diplomatieke aanpak tijdens drie belangrijke milieuconferenties: Stockholm (1972), Rio (1992) en Johannesburg (2002).
De scriptie werd als boek uitgegeven en beschrijft hij hoe zijn land in Stockholm succesvol bepleitte dat internationaal milieubeleid nooit los moet staan van de ontwikkeling van welvaart in arme delen van de wereld. Dat is iets waarvoor Brazilië zich zowel nationaal als internationaal moet blijven inspannen, stelt Do Lago. Ook pleit hij ervoor dat zijn ministerie constant goed samenwerkt met ngo’s en het bedrijfsleven.
Zijn boek Brazilië en drie VN-milieuconferenties, in 2009 in het Engels vertaald, heeft een voorwoord van Marina Silva, de huidige Braziliaanse minister van Milieu. Zij prijst niet alleen Do Lago’s analyse, maar ook de woorden die hij kiest. ‘Hij trapt niet in de val om via woorden exclusief te zijn’, schrijft Silva.‘Een duidelijke indicatie van een democratische inborst.’
Do Lago mocht zich na zijn scriptie blijven bemoeien met het milieu. Hij werd directeur van de afdelingen Energie en Milieu van het ministerie van Buitenlandse Zaken en leidde als hoofdonderhandelaar van zijn land twee klimaattoppen. Daarna was hij enkele jaren ambassadeur in Japan en India.
Toen oud-president Lula in 2023 de rechts-populististiche Jaïr Bolsonaro versloeg en opnieuw president werd, haalde hij Do Lago terug naar Brasilia. Onder minister Silva dient hij nu als secretaris voor klimaat. Die post staat geheel in het teken van het voorzitterschap van de klimaattop in Belém.
In de Amazonestad toonde Do Lago zich de afgelopen weken een handige communicator. Zo haalde hij samen met COP-directeur Ana Toni de angel uit een blokkade door een inheemse bevolkingsgroep door direct met hen in gesprek te gaan in een naastgelegen gebouw. Tijdens persconferenties prezen de Brazilianen omstandig de welwillendheid van alle landen. Vragen van de pers beantwoordde Do Lago ontspannen, zij het vaak ontwijkend en met de toevoeging ‘sorry voor het diplomatieke antwoord’.
Die vaardigheid zal hij komende uren nodig hebben. Mogelijk kan hij ook putten uit zijn andere grote passie: de architectuur. Hij schreef er boeken over en zit in de jury van een architectuurprijs.
Het diplomatieke bouwwerk dat zijn carrière zal bepalen, is bepaald ingenieus te noemen. Het betreft een slotverklaring vol passages die zeer gevoelig liggen, plus een pakket van veertien onderhandelingsteksten over onderling samenhangende onderwerpen.
Er zal Do Lago alles aan gelegen zijn om dat bouwwerk met alle instrumenten uit zijn diplomatieke gereedschapskist overeind te houden. Als hij daarvoor moet terugkomen op zijn belofte dat de milieutop op tijd wordt afgesloten, en nog een extra nacht moet doortrekken, zal hij dat ongetwijfeld voor lief nemen.
3 x André Corrêa do Lago
De Brazilianen zijn scheutig met het plakken van gewichte labels op ‘hun’ klimaattop (COP) in Belém.
‘De COP van de waarheid’: de wetenschap laat zien dat klimaatbeleid nog niet effectief genoeg is. Het akkoord van ‘Belém’ zou daar een goed antwoord op moeten geven.
‘De COP van implementatie’: naast intenties en beloften moet de klimaattop actieplannen opleveren waar landen, bedrijven en organisaties wereldwijd mee aan de slag gaan.
‘De COP van inclusie’: op de klimaattop is een recordaantal vertegenwoordigers van inheemse groepen aanwezig. Zij moeten zich na afloop gehoord voelen, net als bijvoorbeeld vrouwen en arbeiders.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant