Onder druk van president Trump is de ene na de andere politieke tegenstander het doelwit geworden van juridische onderzoeken en strafrechtelijke vervolgingen in de VS. Vrijdag neemt zijn oud-nationale veiligheidsadviseur plaats in het beklaagdenbankje. Wie staan er nog meer op Trumps zwarte lijst?
zijn nieuwsverslaggevers van de Volkskrant.
Het is zoals Trump het hebben wil: het beeld van een politieke tegenstander in de rechtszaal. Vrijdag is het de beurt aan John Bolton, zijn voormalige nationale veiligheidsadviseur, die moet voorkomen voor het lekken van geheime informatie. Trump dringt al jaren aan op vervolging van Bolton, die na zijn vertrek uit het Witte Huis meermaals felle kritiek op de president heeft geuit.
Dat president zijn neus niet behoort te steken in strafrechtelijke besluiten van het ministerie van Justitie, is bij Trump aan dovemansoren gericht. Justitieminister Pam Bondi heeft de expliciete – en ongekende – opdracht gekregen om achter verschillende van zijn tegenstanders aan te gaan. Dat levert steeds meer resultaat op. Naast Bolton zijn twee andere rivalen aangeklaagd. En wat Trump betreft blijft het daar niet bij. Op deze opponenten heeft hij het gemunt.
Al tegen het einde van Trumps eerste termijn werd een onderzoek gestart naar Bolton, die in 2019 met ruzie uit het Witte Huis vertrok. Dat onderzoek draaide om de vraag of Bolton in zijn memoires The Room Where It Happened (2020), waarin hij weinig heel laat van Trumps functioneren als president, geheime informatie zou hebben prijsgegeven. Bolton zou daar ‘een zware prijs’ voor betalen, waarschuwde Trump toen.
Aanvankelijk leverde dat onderzoek niets op. Maar nadat in 2022 Boltons e-mail was gehackt, werd er toch weer een onderzoek geopend naar zijn omgang met geheime informatie, en dat is met Trumps terugkeer in het Witte Huis in een stroomversnelling geraakt. Dat resulteerde vorige maand in een aanklacht. Bij het schrijven van zijn boek zou hij geheime informatie op persoonlijke apparaten hebben opgeslagen en hebben gedeeld met bekenden. Bolton stelt dat er sprake is van politieke vervolging door Trump.
Met de aanklacht tegen James Comey, die tussen 2013 en 2017 aan het hoofd stond van de FBI, ging een langgekoesterde wens van Trump in vervulling. Hij wordt ervan beschuldigd tijdens een hoorzitting in de Senaat onder ede een valselijke verklaring te hebben gegeven. Comey stelde dat hij als FBI-baas geen toestemming had gegeven voor het lekken van informatie naar de media, maar Justitie betwist dat. Comey weerspreekt de beschuldigingen.
Comey stond aan de wieg van het onderzoek naar de Russische inmenging tijdens de presidentsverkiezingen van 2016 en de banden van Trumps campagenteam met de Russen. Hoewel dat nooit tot vervolging heeft geleid, heeft Trump Comey altijd nagedragen welke reputatieschade hij heeft opgelopen door de kwestie. Toen speciaal aanklager Erik Siebert liet blijken weinig heil in te zien in een onderzoek tegen Comey, kon die onder druk van Trump vertrekken. De president stelde zijn voormalige privé-advocaat Lindsey Halligan aan, die honoreerde wel zijn oproep om Comey te vervolgen.
Die gang van zaken maakte Halligan kwetsbaar voor de beschuldiging van Comeys advocaten dat de aanklacht enkel het resultaat is van Trumps vergeldingsdrang. Bij een hoorzitting bleek deze week bovendien dat Halligan grove fouten heeft gemaakt bij het presenteren van de aanklacht aan de zogeheten grand jury, die bepaalde dat genoeg bewijs was om de zaak voor te laten komen. Een rechter heeft gesuggereerd dat Halligan mogelijk ‘onrechtmatig’ heeft gehandeld, waardoor de zaak al in een vroeg stadium in gevaar dreigt te komen. En dan loopt er ook nog een rechtszaak tegen haar aanstelling, die niet rechtsgeldig zou zijn.
Na Comey werd ook procureur-generaal Letitia James uit New York aangeklaagd. Ze zou twee jaar geleden voor een nicht een woning hebben gekocht met vervalste papieren. Ook in deze zaak vond speciaal aanklager Siebert dat er te weinig bewijs was voor vervolging, en ook hier sloeg zijn opvolger Halligan dat in de wind. Zij heeft James bankfraude ten laste gelegd, evenals het afleggen van een valse verklaring tegenover een kredietinstelling.
De Democratische James haalde zich de woede van Trump op de hals toen zij in 2022 een onderzoek begon naar hoe hij stelselmatig de waarde van de bezittingen en het vermogen van zijn onroerendgoedimperium zou hebben overdreven. Daarmee zou Trump gunstige voorwaarden voor leningen hebben willen regelen. Dat resulteerde uiteindelijk in een civiele veroordeling en kwam hem op een boete van een half miljard dollar te staan. In hoger beroep werd die boete verworpen.
Binnenkort is het James die zich zal moeten verdedigen in de rechtbank. Ook zij ontkent de beschuldigingen; ze noemde de aanklacht ‘ongegrond’ en sprak van ‘politieke vergelding’ door Trump.
De Democratische senator Adam Schiff was het derde doelwit dat Trump noemde in het bericht waarin hij justitieminister Bondi aanspoorde om haast te maken met vervolging van zijn tegenstanders. Tegen Schiff loopt inmiddels een onderzoek naar hypotheekfraude, in lijn met de aanklacht tegen James. Ook in deze zaak zouden aanklagers hun bedenkingen hebben geuit.
De naam van Schiff werkt als een rode lap op een stier voor Trump, die hij denigrerend ‘shifty’ (slinkse) Adam Schiff noemt. Als toenmalig lid van het Huis van Afgevaardigden gaf Schiff in 2020 leiding aan de eerste afzettingsprocedure tijdens Trumps vorige ambtstermijn. Een onderzoekscommissie had Trump op de korrel vanwege machtsmisbruik en obstructie van het Congres.
De beschuldiging van hypotheekfraude is tijdens Trumps tweede termijn verworden tot een favoriet middel om zijn tegenstanders mee om de oren te slaan. Met die aantijging in de hand heeft hij Lisa Cook, bestuurder bij de Federal Reserve (Fed), proberen te ontslaan. Dat is nog nooit gebeurd in de geschiedenis van de onafhankelijke centrale bank. Het ministerie van Justitie heeft het onderzoek in behandeling.
Cook, de eerste zwarte vrouwelijke bestuurder bij de Fed, heeft ontkend schuldig te zijn. Ze heeft daarnaast haar ontslag aangevochten. Het Hooggerechtshof zal zich begin volgend jaar over de zaak buigen, hoewel dat gaat over de vraag of Trump de bevoegdheid heeft een Fed-bestuurder weg te sturen. In afwachting daarvan mag Cook in ieder geval aanblijven.
Voor Trumps herintrede in het Witte Huis gold Jack Smith zo mogelijk als zijn grootste plaaggeest. Als speciaal aanklager leidde hij het strafrechtelijke onderzoek naar Trumps pogingen de verkiezingsuitslag van 2020 ongedaan te maken, en naar het ontvreemden van staatsgeheime documenten uit het Witte Huis door Trump. Aan die onderzoeken kwam dankzij Trumps verkiezingswinst vorig jaar voortijdig een einde.
Bij het zogeheten Office of Special Counsel loopt nu een onderzoek met de vraag of Smith bij die onderzoeken zijn boekje te buiten is gegaan. Dat zou kunnen leiden tot een strafrechtelijk onderzoek door het ministerie van Justitie. Trump heeft zijn conclusies al lang en breed getrokken. ‘De gestoorde Jack Smith is een crimineel!!!”, schreef hij vorige maand op Truth Social. Smiths advocaten noemen het onderzoek ongegrond.
En dan is er nog een hele reeks tegenstanders die moeten vrezen dat er een strafrechtelijk onderzoek tegen hen geopend wordt. Zo hebben Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden het ministerie van Justitie aanbevolen voormalig CIA-baas John Brennan aan te klagen. Aanleiding is de rol die hij speelde tijdens het Rusland-onderzoek in 2016. Trump heeft dat altijd afgedaan als een politieke heksenjacht en heeft Brennan een ‘oplichter’ genoemd.
In augustus dreigde Trump de Republikeinse oud-gouverneur van New Jersey, Chris Christie, te laten vervolgen. Christie gold ooit als een bondgenoot van Trump, maar is in de jaren daarna uitgegroeid tot een fel criticus van de president.
Het ministerie van Justitie heeft ook documenten gedagvaard die betrekking hebben op Fani Willis, een aanklager in Georgia die Trumps pogingen om de verkiezingsuitslag in die staat ongedaan te maken onderzocht. Of dat betekent dat het onderzoek tegen Willis gericht is, is vooralsnog onduidelijk.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant