Een reeks voormalige presidenten en vicepresidenten heeft donderdag afscheid genomen van de overleden staatsman Dick Cheney. Niet uitgenodigd: Donald Trump en vicepresident JD Vance. Na zijn pensioen noemde Cheney president Trump ‘de grootste bedreiging’ voor de Amerikaanse democratie.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Oud-presidenten George W. Bush, Joe Biden, en voormalige vicepresidenten Kamala Harris, Mike Pence, Al Gore en Dan Quayle: Republikeinse en Democratische prominenten zijn donderdag naar de National Cathedral in Washington gekomen om hun laatste eer te betuigen aan Dick Cheney. Bush’s vicepresident overleed begin deze maand op 84-jarige leeftijd.
‘In een wereld die praatjesmakers aantrekt, was hij een denker en een luisteraar’, zei Bush over de man die tussen 2001 en 2009 zijn rechterhand was. Hij vertelde nog eens hoe Cheney voor de verkiezingen van 2004 Bush had aangeboden zich terug te trekken. In de media was het beeld ontstaan dat het Cheney was die werkelijk aan de touwtjes zou trekken, niet Bush. Maar de president kwam tot de conclusie dat ‘niemand beter is dan Dick Cheney’.
Cheney groeide in de rol van vicepresident na 9/11 uit tot een van de machtigste personen die ooit dat ambt had bekleed. Hij drukte een zware stempel op het buitenlandbeleid, onder meer door de Amerikaanse invasie van Irak door te drukken. Beweringen dat het regime van Saddam Hoessein over massavernietigingswapens zou beschikken en nauwe banden zou onderhouden met Al Qaida bleken later niet te kloppen.
Als een van de belangrijkste architecten van de oorlog in Irak en Afghanistan, die tot honderdduizenden doden leidde, is hij daarmee ook het gezicht geworden van wat inmiddels door politici van over het hele spectrum als een schandvlek in de Amerikaanse politieke geschiedenis wordt gezien.
Oud-vicepresident Dick Cheney (1941-2025) had nooit spijt van de ‘war on terror’. Lees hier het hele postuum.
Tussen al die hoogwaardigheidsbekleders, van het Democratische kopstuk Nancy Pelosi tot opperrechter John Roberts, waren er twee opvallende afwezigen. In het Witte Huis van Donald Trump en zijn vicepresident JD Vance was geen uitnodiging op de mat gevallen.
Cheney mag dan wel een partijgenoot zijn geweest, liefde voor hen koesterde hij niet. Na Trumps leugenachtige weigering om de verkiezingsuitslag van 2020 te accepteren en de bestorming van het Congres om die ongedaan te maken, brak Cheney publiekelijk met de man die hij vier jaar daarvoor nog steunde.
‘In de 246-jarige geschiedenis van ons land is er nooit iemand geweest die een grotere bedreiging voor onze republiek vormt dan Donald Trump’, stelde Cheney in 2022 in niet mis te verstane woorden in een campagnespotje voor zijn dochter Liz Cheney. Als afgevaardigde namens Wyoming, een functie die Cheney decennia daarvoor ook bekleedde, was zij een van de weinige Republikeinen in het Congres die volhardde in het onderzoek naar Trump.
De afkeer was overigens wederzijds: toen Cheney in 2024 zijn steun uitsprak voor Harris noemde Trump hem ‘de koning van van eindeloze, zinloze oorlogen’. De president heeft geen officiële reactie gegeven op Cheneys overlijden. Zijn woordvoerder zei slechts dat de president ‘op de hoogte was’ van zijn dood. Vance heeft Cheneys familie wel gecondoleerd.
‘Hij wist dat partijloyaliteit altijd ondergeschikt moet zijn aan de band die we als Amerikanen delen’, aldus Liz Cheney tijdens haar toespraak. ‘Voor hem was er geen keuze tussen het verdedigen van de Grondwet of het verdedigen van zijn partij: de Grondwet ging altijd voor.’
Ook een opvallende aanwezige: Cheneys voormalige stafchef Scooter Libby. Libby werd in 2007, tijdens de tweede termijn van Bush en Cheney, veroordeeld tot 2,5 jaar cel voor meineed en belemmering van de rechtsgang in een zaak over het lekken van de identiteit van CIA-agent Valerie Plame Wilson. Haar man, ex-diplomaat Joseph Wilson, had in 2003 een opiniestuk geschreven waarin hij beweringen van Cheney over Irakees bezit van kernwapens in twijfel trok. Het lek zou onderdeel zijn van een campagne in het Witte Huis om Wilson zwart te maken.
Ondanks Cheneys harde lobby bij Bush om Libby gratie te verlenen, schold de president alleen diens straf kwijt. Het was nota bene Trump in 2018 die alsnog het strafblad van Libby schoonveegde.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant