Bij zorgorganisatie Cordaan kon een manager verantwoordelijk voor schoonmaakwerkzaamheden jarenlang fraude plegen met publiek geld. Ze deed dure aankopen en zette personeel in voor privéklussen. ‘Het was een soort slavernij.’ Waarom greep Cordaan niet in?
Het is oktober 2024 als in Amsterdam een man plaatsneemt tegenover twee onderzoekers van Hoffmann Bedrijfsrecherche. De sfeer is gespannen.
De man komt uit een wereld die doorgaans onzichtbaar blijft, een wereld waarin mensen zo weinig verdienen dat hun positie kwetsbaar is. Hij werkt voor Schoonzorg, het schoonmaakbedrijf van Cordaan, een van de grootste zorgorganisaties in Amsterdam. Samen met collega’s houdt hij er ongeveer 120 verpleeghuizen en woonzorglocaties schoon.
Vandaag moet hij iets doen waar hij tegen opziet: praten over fraude met publiek geld door zijn manager, Sandra Z. De verdenkingen zijn ernstig.
Tijdens het gesprek vertelt de man, die een groep schoonmakers leidt, iets opvallends: zijn manager gebruikte hem de afgelopen twee jaar bijna dagelijks als privéchauffeur. ‘Ik werd om 05.00 uur wakker en moest haar om 06.00 uur ophalen’, zegt hij tegen de onderzoekers. ‘Ik was er altijd precies om 06.00 uur. Mijn mensen beginnen meestal pas om 09.00 uur. Op kantoor ging ik dan maar andere dingen doen, zoals schoonmaken.’ De vrouw noemde hem ‘broertje’. Na zijn werkdag moest hij opnieuw opdraven. ‘Voordat ik haar naar huis bracht, liet ze me ook langs de winkels rijden om boodschappen te doen. Ik zat dan te wachten in de auto.’ Al die tijd zag hij zijn kinderen weinig.
Zittend voor de Hoffmann-onderzoekers lijkt hij zich nu pas te realiseren waar hij in zat.
‘Als ik mij nu bedenk dat ik dit iedere dag voor twee jaar heb gedaan, van 05.00 uur tot 19.00 uur, dan word ik daar wel emotioneel van’, zegt hij. Hij wilde het goede voorbeeld geven. ‘Wij zijn uitvoerders. Ik deed het met hart voor de zaak.’ Voor al die extra uren kreeg hij niet betaald, zegt hij. Als zijn manager naar hem schreeuwde, dan liet hij haar begaan.
‘Wij zijn gebruikt. Zo zie ik dat nu’, zegt hij. Hij is opgelucht dat hij zijn verhaal kan doen. ‘Dat konden wij eerder niet. We konden hiermee nergens terecht.’
‘Achteraf’, zegt de man, ‘voelt het nu een beetje als slavernij.’
Uit het vertrouwelijke rapport van Hoffmann Bedrijfsrecherche, in bezit van de Volkskrant, blijkt dat zijn verhaal geen uitzondering is. Schoonmakers van Cordaan werden volgens het rapport jarenlang misbruikt voor privéwerkzaamheden door hun manager. Medewerkers spreken niet alleen over frauduleuze handelingen, maar ook over een extreme angstcultuur en over intimidatie van schoonmakers in kwetsbare posities.
De schoonmakers werkten voor Schoonzorg, dat sinds eind 2021 een volledige dochteronderneming van Cordaan is. Daarvoor had Cordaan jarenlang een meerderheidsbelang van 51 procent en was het verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering.
Volgens het rapport verrijkte de manager van het schoonmaakbedrijf, Sandra Z., zich jarenlang met publiek geld. ‘Uit het onderzoek is bekend geworden dat er onrechtmatig is gehandeld jegens Schoonzorg’, aldus Hoffmann, het grootste particuliere recherchebureau van Nederland. Uit een optelsom door de Volkskrant volgt dat de vrouw naar schatting bijna een half miljoen euro zou hebben weggesluisd. De onderzoekers zelf besloten geen exact totaalbedrag te noemen: de boekhouding was ‘niet compleet’ en ook kan niet meer van alle aankopen met zekerheid worden vastgesteld of ze zakelijk of privé waren.
Cordaan is een van de grootste aanbieders van langdurige zorg in Nederland. De organisatie richt zich op ouderen, mensen met een verstandelijke beperking en psychiatrische patiënten. Vorig jaar ontving Cordaan meer dan 450 miljoen euro zorggeld van het Rijk, gemeenten en zorgverzekeraars – bestemd voor patiënten, personeel, onderhoud en schoonmaak.
Z. werd in het voorjaar van 2025 in stilte ontslagen. Ze werd niet gehoord door Hoffmann omdat ze zich een dag voor het gesprek met de onderzoekers ziek meldde.
Het rapport roept vragen op. Waarom greep het bestuur van Cordaan niet in, terwijl er publiek geld verdween? Zag het niet dat zijn schoonmakers werden misbruikt? Was dit een solo-actie van één manager? Of kon ze zolang haar gang gaan door de manier waarop Cordaan werd bestuurd?
Het verhaal over Schoonzorg begint in mei 2024, als er een nieuwe directeur aantreedt: Margôt Vermue. Zodra ze daar de kasten opentrekt, ontdekt ze een enorme voorraad dure parfums en gezichtsverzorgingsproducten. Ook treft ze voor duizenden euro’s aan cadeaubonnen, grote hoeveelheden geurpakketten en tassen aan. Na een tijd merkt ze dat er zaken verdwijnen uit het kantoor. Ook rijdt operationeel manager Sandra Z. rond in een ‘groot model’ BMW.
De bijnaam van de manager is opvallend: ‘de koningin van Schoonzorg’.
Als Vermue in de boeken kijkt, schrikt ze. ‘Personeelsdossiers zijn niet op orde, zelfs arbeidsovereenkomsten zitten vaak niet in het dossier’, zegt ze later tegen de onderzoekers van Hoffmann. Ook stelt ze dat er wordt gelogen over het ziekteverzuim. In die tijd melden twee medewerkers zich bij haar. Ze willen praten over de manager.
Ze vertellen over zelfverrijking. Maar ook over discriminatie. Over intimidatie.
De nieuwe directeur schakelt onmiddellijk Hoffmann Bedrijfsrecherche in, die elf betrokkenen spreekt.
‘Ik heb eigenlijk spijt dat ik me niet eerder heb geuit’, zegt een vrouw tegen hen. Manager Z. misbruikt de schoonmakers volgens haar al jaren. ‘De jongens’ worden volgens de vrouw ingezet voor privéwerkzaamheden bij Z.: in de avonden, onder werktijd, in de weekeinden. Ook fungeren ze soms ‘als privétaxi naar Schiphol’. In ruil daarvoor mogen ze ‘uurtjes wegboeken’ op zorglocaties.
‘Als er bij haar thuis iets moest gebeuren, dan deden wij het’, vertelt een schoonmaker. ‘Ook in de tuin werken – we hebben drie hele bomen weggehaald. Schilderen hebben we ook gedaan.’ Vooral verhuizingen waren ‘altijd veel werk’, zegt hij. ‘Huis leeghalen, alles inrichten, schilderen, meubels monteren. De hele Ikea. Alles in haar huis heb ik gemonteerd met mijn jongens.’ Hij zegt dat ze Z. drie keer verhuisden, en ook voor haar oom werkten. ‘We moesten ook haar vriendinnen verhuizen.’
Bij het schoonmaakbedrijf werken ongeveer 270 mensen. Veel schoonmakers hebben een migratieachtergrond, sommigen spreken niet goed Nederlands of kunnen niet lezen of schrijven. Z. zou soms vriendelijk zijn, maar ook schreeuwen, manipuleren en kleineren. Eén schoonmaker stond huilend voor haar: ‘Ik heb gezegd dat ze moest stoppen mijn leven tot een hel te maken.’
‘Als je niet helemaal goed Nederlands praat, dan walst ze daar gewoon direct overheen’, zegt een schoonmaker. Deze mensen konden zich tegenover haar niet goed verdedigen, zegt hij. ‘Als je niet luistert, dan krijg je gewoon een waarschuwingsbrief. Iedereen is bang voor haar.’ Een vrouw vertelt dat Z. werknemers intimideert door te zeggen dat de directeur ‘twijfels’ over hen heeft. ‘Ze doen alles voor haar. Maar achter hun rug zegt ze dan dat ze niet te vertrouwen zijn en dat het wel Marokkanen blijven.’
In mails is te lezen hoe Z. orders uitdeelt. ‘Haay’, schrijft ze. ‘Ff 2 dingen. Graag bij mijn broer zijn vloer in huis schrobben en huisje ernaast ff doek er door en de vloer!’ Ook vraagt ze de vloer te schrobben bij ene ‘Jan in Alkmaar’. In een andere mail vraagt ze werknemers haar zoon te helpen bij haar tuin. ‘Hoi Heren, hierbij graag ondersteuning voor mijn prins’, mailt ze. De taken: schutting plaatsen, voordeur verven, onkruid verwijderen, tegels schoonspuiten, vlonder schoonmaken.
‘We hebben er geen cent voor gekregen’, zegt een schoonmaker. Hij is de tweede die het ‘een soort van slavernij’ noemt. ‘Maar wat moest ik doen? Ik moet mijn huur betalen en voor mijn gezin zorgen. Ik heb wel overwogen om op te stappen.’
Tussen 2018 en 2024 werd met bedrijfspassen van Schoonzorg ongeveer anderhalve ton cashgeld opgenomen. De verantwoording werd ‘door niemand gecontroleerd’. Sandra Z. nam zelf geld op, maar ook medewerkers moesten vaak pinnen, stelt Hoffmann. ‘Ik heb M. ook al ingesproken of hij met die pas deze week 500 en volgende week 500 kan pinnen’, zegt ze in een voice app, ‘vergeet jij dat ook niet?’
Uit een analyse blijkt dat hierbij ‘structureel werd gefraudeerd’, schrijft Hoffmann. Z. declareerde privé-uitgaven of uitgaven die al waren betaald. Soms was überhaupt niet duidelijk waaraan het geld was besteed.
Z. kreeg daarnaast jarenlang te veel salaris en pensioengeld, betaalde geen bijtelling, en boekte grote bedragen over naar haar eigen rekening. Volgens een medewerker declareerde Z. eens zoveel overuren dat ze gemiddeld ‘80 tot 85 uur per week’ zou hebben gewerkt. De medewerker beschrijft hoe een collega weigerde te tekenen voor de overuren en in huilen uitbarstte omdat ze ‘het gevoel had dat ze moest meewerken aan frauderen’. De collega vertrok. In 2022 kreeg Z. volgens Hoffmann bijna 52 duizend euro aan overuren uitbetaald.
Op de bankafschriften staan ‘zeer hoge en frequente uitgaven aan boodschappen bij drogisterijen, supermarkten, Primera, patissiers, modewinkels en bloemenzaken’. Opvallend is dat veel uitgaven aan het eind van de middag en in het weekeinde werden gedaan. Volgens een collega bestelde Z. ook voor ‘gigantische’ bedragen aan cadeaubonnen; opgeteld zag ze ‘tot zeker 40.000’ voorbijkomen. ‘Ze koopt van alles; VVV, Ici Paris, Douglas, Hornbach, Bol.com.’ Ook kocht ze ‘ongekende’ hoeveelheden kleding. ‘Vorig jaar kwamen er elke dag pakketten binnen.’ Haar gedrag, zegt iemand, werd steeds ‘extremer’.
Haar eigen zoon – de ‘prins’ – stond bovendien jarenlang op de loonlijst, terwijl hij volgens ondervraagden nauwelijks werkte. ‘Misschien 5 procent van alle uren.’
De vraag is: had Cordaan dit moeten zien?
Hoogleraar forensische accountancy Marcel Pheijffer aan de Nyenrode Business Universiteit, die op verzoek van de Volkskrant de zaak bekeek, oordeelt hard. ‘Deze manager gebruikte het schoonmaakbedrijf als pinautomaat, en dat is ernstig. Maar het gaat niet alleen om haar. Het probleem is: door een gebrek aan controlemechanismen had deze vrouw alle ruimte om dit te doen.’
Pheijffer keek daarbij ook naar een vertrouwelijk adviesrapport van oragnisatie-adviesbureau TwynstraGudde over Schoonzorg van eind 2023. Dit rapport werd opgesteld nadat Cordaan eind 2021 Schoonzorg volledig had overgenomen en ‘een aantal kwetsbaarheden en risico’s’ signaleerde ‘in de governance, aansturing en bedrijfsvoering’. TwynstraGudde concludeerde dat er bij Schoonzorg ‘gebrek aan interne en externe controle’ was. Checks-and-balances, zoals het vierogenprincipe, ontbraken.
‘Cordaan’, zegt hoogleraar Pheijffer, ‘zette door het gebrek aan aansturing zijn deur wagenwijd open voor potentiële fraudeurs. Dit was een organisatie zonder tegenkrachten. De schuld ligt voor een groot deel bij de eindverantwoordelijken. Bij de mensen die geen toezicht hielden. Zij hebben dit laten gebeuren. Zij zijn tekortgeschoten. Zij hadden dit kunnen zien. Als je boven op je dochteronderneming zit, was dit nooit gebeurd.’ Wat Cordaan wél goed deed, zegt hij, was na het TwynstraGudde-rapport een nieuwe directeur aanstellen.
Toch waren er wel eerder aanwijzingen.
Zo zegt de financial controller van Cordaan tegen Hoffmann dat hij geen toegang kreeg tot de financiële systemen, en dat hij van Z. ‘geen contact mocht opnemen’ met de accountant. Daardoor ‘kon ik geen invulling geven aan mijn rol als controller’.
Toen hij rond 2022 alsnog toegang kreeg, zag hij vage tussenrekeningen, een ‘slordige’ boekhouding, verdachte contante geldopnamen, veel oncontroleerbare kosten en een ‘rode vlag’ bij de kasadministratie. Hij zegt dat hij de tegenwerking een paar keer ‘netjes’ aangaf bij Cordaan. ‘Maar daar werd verteld dat het geen prioriteit had’, stelt hij. ‘Dus ik heb het niet hoog op laten lopen.’ Bovendien werden andere prioriteiten gesteld, zegt hij. ‘Hoogover ging het goed met Schoonzorg.’
De voormalig directeur van Schoonzorg, Pepijn van Gestel – nog altijd directielid van Cordaan – zegt op veel vragen van Hoffmann over misstanden, van niets te weten. Hij was directeur tussen 2020 en 2024 en besteedde 10 procent van zijn tijd aan Schoonzorg. Over contante geldopnamen zegt hij: ‘Daar ben ik totaal niet bekend mee.’ Dat Z. ‘60 procent loonsverhoging’ kreeg, is hem eveneens ‘niet bekend’. Hij sprak haar wel aan op haar overuren. Ook ‘merkte’ hij dat er meer sturing nodig was. Over privéwerkzaamheden door schoonmakers zegt hij: ‘Ik weet wel dat medewerkers door de lage salarissen ook elders werken naast hun werk.’ Hij zegt de zaak ‘heel erg’ te vinden.
Schoonzorg stapte naar de rechter om het geld van Z. terug te eisen – op 27 november dient de civiele zaak. Ook werd aangifte gedaan, maar het Openbaar Ministerie beschouwt het als een arbeidsconflict. De Volkskrant benaderde Z. en haar advocaat een week voor publicatie. Ondanks meerdere mails en telefoontjes zweeg zij.
Heeft u relevante informatie over dit onderwerp? Mail naar tips@volkskrant.nl
Het is niet de eerste keer dat Cordaan in opspraak raakt. Zo riep de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd de raad van bestuur in 2025 op het matje, onder meer nadat in de Volkskrant alarm was geslagen over ‘mensonterende toestanden’ in een verpleeghuis. ‘Steeds opnieuw zijn of ontstaan er problemen die stichting Cordaan te laat (heeft) op(ge)merkt’, schreef de inspectie.
De Volkskrant stelde negentien gedetailleerde vragen over het gedrag van Z. aan bestuursvoorzitter van Cordaan Ronald Schmidt en directeur facilitaire zaken Pepijn van Gestel, ook over de manier waarop zij hun dochteronderneming aanstuurden. Op slechts één vraag kwam antwoord.
‘Cordaan betreurt ten zeerste wat er bij Schoonzorg is gebeurd’, aldus de zorgorganisatie. ‘Door een van de medewerkers is aan een aantal collega’s en de organisatie schade toegebracht. Dat had niet mogen gebeuren.’ Cordaan zegt te werken aan een veilige werkomgeving en aan versterking van interne controles, en wil gedurende de rechtszaak geen verdere uitspraken doen.
De volledige reactie van Cordaan
‘Cordaan betreurt ten zeerste wat er bij Schoonzorg is gebeurd. Door een van de medewerkers is aan een aantal collega’s en de organisatie schade toegebracht. Dat had niet mogen gebeuren. Het werk van de collega’s van Schoonzorg is voor Cordaan van grote waarde.
‘Wij hebben in 2023 vastgesteld dat er binnen Schoonzorg meer interne controle nodig was. Dat heeft geleid tot het versterken van het management. Daarna kwam snel aan het licht wat er speelde. Na het onderzoek zijn er passende (personele) maatregelen getroffen. De betreffende medewerker is niet meer in dienst bij Schoonzorg en er is een civiele procedure gestart om de schade te verhalen.
‘Cordaan en Schoonzorg werken intensief samen aan het herstel van vertrouwen, een veilige werkomgeving en verdere versterking van de interne controles. In het belang van de medewerkers en de organisatie doen wij gedurende de lopende juridische procedure geen verdere uitspraken.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant