Oekraïne heeft ambitieuze plannen om de luchtmacht te moderniseren. In amper een maand zette het stappen om honderd Franse Rafales en honderd tot honderdvijftig Zweedse Gripens aan te schaffen. De gevechtsvliegtuigen zijn niet bedoeld om op korte termijn in te zetten tegen de Russen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
De Oekraïense luchtmacht vliegt nu met een allegaartje aan gevechtsvliegtuigen, van verouderde Russische MiG-29’s en Su-27’s tot de iets modernere Amerikaanse F-16 en Franse Mirage 2000. Maar terwijl het Oekraïense leger probeert te overleven langs het ruim duizend kilometer lange front, kijkt Kyiv tegelijktijd naar de wederopbouw van de krijgsmacht.
Een hypermoderne luchtmacht, bestaande uit honderden westerse gevechtsvliegtuigen die hightechraketten kunnen afvuren, ziet president Volodymyr Zelensky als garantie tegen nieuwe Russische agressie in de toekomst. Jaren nadat de huidige oorlog is afgelopen, moeten deze gevechtsjagers het Oekraïense luchtruim stevig in handen hebben.
Op maandag sloot Zelensky in Frankrijk een intentieovereenkomst met Parijs voor de levering in de komende tien jaar van honderd Rafales, het modernste Franse gevechtsvliegtuig. Vorige maand sloot Zelensky ook een soortgelijke overeenkomst met Zweden voor de aanschaf van honderd tot honderdvijftig Gripens, het gevechtsvliegtuig van eigen makelij waarop de Scandinaviërs al jaren vertrouwen.
Volgens Zelensky moeten beide toestellen, samen met de F-16, in de komende decennia de nieuwe, gemoderniseerde Oekraïense luchtmacht gaan vormen met in totaal zo’n driehonderd toestellen. ‘Nieuwe vliegtuigen, nieuwe versterkingen, nieuwe stappen om ons leger en ons land te versterken’, aldus Zelensky maandag op X.
Oekraïne heeft echter nog een lange weg te gaan voor het kan rondvliegen met onder andere de Rafale, het kroonjuweel van de Franse luchtmacht. Deze gevechtsjager was ook een kandidaat om de oude Nederlandse F-16-luchtvloot te vervangen, maar Den Haag koos voor de Amerikaanse F-35.
Uren voordat Zelensky de overeenkomst met de Fransen tekende, plaatste de Oekraïense luchtmacht op X hoopvol een video. Te zien is hoe een van de zes verouderde Mirage’s die Parijs dit jaar leverde, gereed wordt gemaakt voor een gevechtsmissie. ‘Wachtend op goed nieuws uit Frankrijk’, postte de luchtmacht op X over de komst van de Rafale.
De overeenkomsten die Zelensky met Frankrijk en Zweden sloot, zijn geen concrete wapenaankopen. Er moet nog veel geregeld worden, vooral de financiering. Waar de vele miljarden vandaan moeten komen die Kyiv moet neertellen, is nog onduidelijk. De Rafale, waarvan er tot nu toe driehonderd zijn geproduceerd door Dassault, is een van ’s werelds duurste gevechtsvliegtuigen. Zo kochten de Verenigde Arabische Emiraten tachtig toestellen in 2021 voor 16 miljard euro, inclusief de wapensystemen.
Volgens het Oekraïense defensieblad Defense Express zou met de Oekraïense deal zo’n 22,5 miljard euro gemoeid zijn. Omdat Kyiv al die miljarden niet heeft, wordt volgens Parijs gekeken of de Franse wapenaankoop kan worden gefinancierd met EU-gelden en met bevroren Russische tegoeden. Zelensky schatte de aankoop van de honderdvijftig Gripens vorige maand op 10 tot 13 miljard euro.
De Gripen is een goedkoper toestel, ook in onderhoud, en makkelijker om mee te opereren. Zo kan het opstijgen vanaf snelwegen. Maar ook de financiering van de Gripens is nog onduidelijk.
Als de wapenaankopen écht van de grond komen, zal het nog jaren duren voor de nieuwe Oekraïense luchtmacht is opgebouwd. De levering van de Rafale loopt tot 2035, die van de Gripen gaat mogelijk tien tot vijftien jaar duren, alhoewel Zweedse functionarissen stellen dat de eerste toestellen al in drie jaar kunnen worden geleverd.
Opereren met drie verschillende gevechtsvliegtuigen tegelijk wordt nog een fikse kluif voor Kyiv. Elk toestel vereist een eigen infrastructuur, van onderhoud en training tot de opslag en omgang met wapensystemen. Grote voordeel is dat Oekraïne in het afgelopen jaar, met de komst van F-16’s en Mirages, al wat ervaring heeft opgebouwd met verschillende toestellen.
Volgens Franse functionarissen zou de training van de Oekraïense gevechtsvliegers om te opereren met de geavanceerde Rafale, dat net als de F-35 een complex hightechtoestel is, zo’n drie jaar duren. Voordeel van de Gripen is dat de opleiding van de piloten niet zo lang duurt.
‘Voor onze ervaren piloten duurt de training niet anderhalf jaar zoals bij de F-16, maar zes maanden’, aldus Zelensky die in oktober tijdens een bezoek aan Zweden plaatsnam in de cockpit van een Gripen. ‘Alles wat Oekraïne nu gebruikt, raketten en andere wapens, kan op de Gripen worden geïnstalleerd.’
Luister hieronder ook naar de podcast Schaduwoorlog. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant