Jon M. Chu, regisseur ‘Wicked: For Good’, deel twee van de verfilming van de populaire musical ‘Wicked’ komt tot de kern van de zaak: wat is goed, wat slecht? Maar zonder Dorothy of de rode schoentjes van ‘The Wizard of Oz’.
Cynthia Erivo, Jon M. Chu en Ariana Grande bij de première van ‘Wicked: For Good’ in Londen.
Reikhalzend werd vorig jaar naar het eerste deel van de filmversie van de populaire musical Wicked uitgekeken. En omdat de theatermusical al sinds z’n première in 2003 wereldwijd meer dan 65 miljoen bezoekers trok, ook een beetje bezorgd: zou regisseur Jon M. Chu het succes en de betovering van het verhaal over de vriendschap tussen roze fee Galinda en groene heks Elphaba kunnen evenaren? Dat kon hij; de film werd een fenomeen door de meezingende bezoekers. Zozeer zelfs dat distributeur Universal snel een speciale sing-a-long-versie uitbracht.
Er volgden Oscarnominaties en regisseur Chu (1979) kon rustig aan de montage van deel twee beginnen, vertelde hij afgelopen maand, toen zijn publiciteitstournee Amsterdam aandeed. De marketing van Amerikaanse studiofilms wordt als een militaire operatie tot op de seconde gepland. Overdag stond hij in blokjes van tien minuten de pers te woord in een tot studio omgebouwde trouwzaal in hotel The Grand. ’s Avonds nam hij wat meer tijd voor een zaal met journalisten, influencers en BN’ers in Tuschinski, maar herhaalde hij soms bijna woordelijk de antwoorden die hij ’s middags op mijn vragen gaf. Al ging hij in de interviews wel iets relaxter om met het verbod op spoilers waar we voor moesten tekenen.
Want Wicked staat niet op zich. De musical is de origin story van ultieme filmklassieker The Wizard of Oz (1939) waarin Judy Garland van „somewhere over the rainbow” droomt. Als het meisje Dorothy wordt ze met haar hondje Toto tijdens een wervelstorm met huis en al van het Kansas van de Grote Depressie en ecologische ‘Dust Bowl’-crisis naar het kleurrijke Oz geslingerd en moet over de gelestenenweg haar weg naar huis terug te zien vinden. Dorothy zit – behalve als schaduw en herkenbaar silhouet met vlechtjes – niet in de film. En de beroemde rode schoentjes waarin ze naar huis loopt ook niet: een copyrightkwestie, wil Chu wel met een knik bevestigen. De rode schoenen zijn ‘eigendom’ van Warner. Zijn antwoord is diplomatiek: „In het originele boek van Frank L. Baum zijn ze zilver, en daarom in de theatermusical en bij ons ook.”
Chu groeide op in de Bay Area van San Francisco waar zijn Chinees-Taiwanese ouders een restaurant runden en de hele familie in hun vrije tijd meesleepten naar musicals. Dat hij van het genre hield, bleek al uit de vervolgfilms die hij in de Step Up-dansfilmserie regisseerde en Lin Manuel Miranda’s In the Heights (2021). Al was zijn echte claim to fame natuurlijk romkom Crazy Rich Asians (2018), de eerste grote Hollywoodfilm die probeerde Aziatische stereotypes om te buigen. Wicked zag hij al in 2003, toen nog bijna niemand de musical had gezien.
In Wicked staan de vriendelijke fee Galinda (Ariana Grande) en de boze heks Elphaba (Cynthia Erivo) centraal, in de film respectievelijk Dorothy’s gids en tegenstrever. En, heel actueel, de vraag wat dat eigenlijk is, goed en slecht? Is de roze bubbel van Galinda goed, al is ze eigenlijk de spreekbuis van de achter de schermen opererende totalitaire tovenaar? Is Elphaba slecht, net als de wereld van outsiders en verschoppelingen waarin ze zich ondanks haar aanvankelijke vriendschap met Galinda teleurgesteld heeft teruggetrokken omdat ze werd uitgestoten vanwege haar groene huidskleur en toverkracht? Of bevatten goed en slecht, zoals Chu zegt, „altijd een kern van elkaar?’’
„Het is fascinerend hoe een verhaal van betekenis kan veranderen omdat de tijden niet meer hetzelfde zijn”, beaamt Chu in Amsterdam. Hij draaide én monteerde de film grotendeels in 2022 en 2023 tussen de twee presidentschappen van Donald Trump: „We hebben het van meet af aan als één grote filmische ervaring aangepakt. Dus dat was een enorme technische en emotionele puzzel. De ene dag draaiden we een scène op Shiz University, de toverschool waar Elphaba en Galinda elkaar leren kennen, de volgende in de landschappen van For Good. Maar in het tweede deel komen we natuurlijk tot de kern van de zaak. We hebben de hele eerste film om op terug te kijken, en de vraag waar die mee eindigt in het nummer ‘Defying Gravity’: wie ben je, wat zijn de keuzes die je maakt, laat je door anderen bepalen wat je identiteit is?”
De tweede termijn van Trump was nog maar een paar dagen oud, toen Chu naar de eerste ruwe montage van For Good terugkeerde en accenten begon te verleggen: „Opeens kreeg de vraag wat macht met iemand doet een andere lading. En daarmee: is de groene heks Elphaba echt slecht? Of hebben we allemaal de neiging om ons af te zetten en aan te willen passen, het vermogen om vriendelijk te kunnen zijn en kwaad te worden?”
„Iemand heeft de keuze om die macht voor zijn eigenbelang of voor het grotere belang in te zetten”, stelt hij. „En wat als je geen macht hebt? Of als je de waarheid weet, en ziet hoe mensen worden gemanipuleerd? Misschien dat het verhaal drie jaar geleden meer existentieel was, en nu meer politiek. Het voelt zelfs nu meer urgent dan een maand geleden. Maar het blijft allereerst een verhaal over zelfexpressie en vriendschap.”
Een ander thema dat in de film uit 1939 van regisseur Victor Fleming, en in Wicked: For Good, een rol speelt is de zelfkritiek op film als illusiemachine. Chu: „Dat is iets waar ik het met name met Jeff [Goldblum, die de tovenaar speelt] veel over heb gehad. De tovenaar is een soort filmmaker, iemand die net als ik, als iedereen die in de media werkt, een microfoon heeft om dingen te zeggen.
„In de tijd waarin we leven is die microfoon een megafoon geworden. Hoe harder we roepen, hoe meer reacties we krijgen, en hoe meer ophef, hoe beter. Houden mensen van een schurk, geef ze een schurk. Houden ze van geweld, geef ze geweld. Maar hoe ver gaan we, voordat we de grens overgaan? Dat is iets waar de rol van Madame Morrible, gespeeld door de geweldige Michelle Yeoh, over gaat. Wat doet blinde ambitie met een mens? Zij is degene die de storm creëert. Is zij de echte slechte heks?”
Chu wil zoals hij zegt, „geen cynische films maken”, maar, met een knipoog naar het lied dat ooit The Wizard of Oz beroemd maakte, „laten zien dat er heel veel verschillende kleuren in de regenboog zijn. Ik ben van mening dat we aan het einde van ons leven een optelsom zijn van de beslissingen die we hebben genomen. Maar moed heeft geen vervaldatum. We kunnen op ieder moment beslissen om iets dappers te doen.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
De beste filmstukken interviews en recensies van de nieuwste films
Source: NRC