‘Visueel toezicht’ Strafrechtadvocaten weigeren nog langer zaken te bespreken met hun cliënten in de Extra Beveiligde Inrichting. Ze protesteren onder andere tegen het cameratoezicht. Hun weigering kan strafzaken vertragen, zo waarschuwen ze in een brief aan rechtbanken en gerechtshoven.
De EBI-rechtbank in de gevangenis in Vught.
Een groep van bijna vijftig strafrechtadvocaten wil geen zaken meer bespreken met cliënten voor wie een zeer streng detentieregime geldt. Advocatenbezoek aan verdachten in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught of in een van de vijf andere afdelingen met intensief toezicht – de zogeheten AIT’s – wordt sinds 1 november 2025 met camera’s vastgelegd.
Dit ‘visueel toezicht’ geldt naar schatting voor vijftig à zestig gedetineerden en is ingegaan na een wijziging van de Penitentiaire beginselenwet. Tijdens het wetgevingstraject is door de Nederlandse Orde van Advocaten gewezen op de mogelijk negatieve gevolgen van dit nieuwe middel.
De wet is mede tot stand gekomen nadat in 2021 duidelijk was geworden dat Ridouan Taghi berichten de EBI liet in- en uitsmokkelen door een neef die advocaat was. Die is begin 2023 veroordeeld tot 5,5 jaar celstraf. Na die veroordeling is Taghi’s advocaat Inez Weski aangehouden op basis van een soortgelijke verdenking. Hetzelfde overkwam haar opvolger Vito Shukrula.
Sinds de invoering van het visueel toezicht wisselt een groep advocaten ervaringen uit over de gang van zaken op de gevangenisafdelingen. Op basis daarvan heeft de Orde van Advocaten – een belangenbehartiger en daarnaast toezichthouder op de advocatuur – vragen gesteld aan de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), een onderdeel van het ministerie van Justitie en Veiligheid.
Vorige week meldde de Orde aan de betrokken advocaten dat over een aantal van die vragen „nog altijd onduidelijkheid bestaat”. De Orde kan, zo blijkt uit het bericht, niet vaststellen dat „de vertrouwelijkheid [tussen advocaat en cliënt] in de praktijk is gegarandeerd”.
Voor de strafrechtadvocaten was dat reden om te stoppen met het bespreken van strafzaken met cliënten die onder het visueel toezicht vallen. In een brief aan alle rechtbanken en gerechtshoven leggen ze uit dat die beslissing lopende strafzaken kan vertragen.
„In zeer ernstige strafzaken, waar voor verdachten en voor de samenleving veel op het spel staat, hebben wij de opdracht op zorgvuldige wijze en met inachtneming van de nationale wet, het Europees verdrag voor de rechten van de mens en het tuchtrecht verdachten zorgvuldig bij te staan”, aldus de brief. En dat is sinds de invoering van het visueel toezicht niet meer mogelijk, menen de advocaten.
„Onwerkbaar”, noemt advocaat Sander Janssen de nieuwe regels in een toelichting. Samen met collega Laura Versluis heeft hij de brief opgesteld. „Klanten durven niks meer te zeggen vanwege die camera’s en dat betekent dat je als advocaat een strafzaak niet goed kunt voorbereiden”, aldus Janssen.
Dat weegt zwaar, volgens Janssen en de ondertekenaars van de brief: „Het is een grondrecht van verdachten om vertrouwelijk met hun advocaat te overleggen. En omdat er zoveel onduidelijk is over dat cameratoezicht, kunnen wij onze cliënten niet garanderen dat de vertrouwelijkheid is gewaarborgd.”
Als voorbeeld geeft Janssen de belofte van de DJI dat bewakers niet zullen liplezen. „Een collega heeft in een van de inrichtingen echter een camera gezien van een merk dat op de website stelt dat liplezen automatisch kan met een AI-toepassing die bij de camera hoort. Dat is niet bepaald vertrouwenwekkend.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC