Economie en recht Een huisdier dat in het ruim van een vliegtuig meereist, valt onder bagage, vindt het Europese Hof van Justitie. Maar wel bagage met gevoel, daarom moet de vervoerder rekening houden met het dierenwelzijn.
Een vrouw wilde in 2019 met haar hond per vliegtuig van Buenos Aires naar Barcelona met de Spaanse luchtvaartmaatschappij Iberia. De hond was te groot om in de passagiersruimte mee te mogen. De vrouw gaf hem in een reisbench af bij de incheckbalie, zodat hij naar het ruim kon worden gebracht. De hond ontsnapte uit de bench, rende weg en werd niet meer teruggevonden.
De vrouw eiste bij de Spaanse rechter 5.000 euro immateriële schadevergoeding van Iberia. Dat erkende aansprakelijkheid, maar betaalde met een beroep op het Verdrag van Montreal alleen het daarin opgenomen maximum voor schade aan ‘bagage’ (indertijd ongeveer 1.385 euro, nu is het maximum 1.600 euro).
In een tussenbeslissing betwijfelt de Spaanse rechter of meereizende huisdieren wel onder het begrip bagage vallen. Is een hond misschien passagier? In dat geval geldt er geen maximum voor de vergoeding bij schade.
Volgens Spaans en Europees recht zijn dieren ‘wezens met gevoel’. Zij hebben een emotionele band met hun eigenaar. Het verlies van een dier is volgens de Spaanse rechter vanwege de negatieve, psychologische impact onvergelijkbaar met het verlies van spullen.
De Spaanse rechter vraagt de hoogste rechter van de Europese Unie, het Hof van Justitie, de verdragsbepaling uit te leggen: zijn huisdieren uitgesloten van het begrip ‘bagage’?
Het Hof van Justitie antwoordt dat huisdieren wel degelijk onder ‘bagage’ vallen. Het limietbedrag bij aansprakelijkheid van de vervoerder voor bagage geldt dus ook voor de hond. Immateriële schade zit daar ook bij in.
Het Hof wijst erop dat het verdrag drie categorieën van vervoer per vliegtuig kent: dat van personen, bagage en goederen. Een passagier is een persoon; een huisdier kun je daarmee niet gelijkstellen. Het begrip ‘bagage’ wordt in het Verdrag van Montreal niet uitgelegd. In de gewone betekenis verwijst ‘bagage’ naar voorwerpen die iemand meeneemt op reis. Maar bij de voorbereiding van het verdrag in 1999 is besproken dat huisdieren bagage zijn. Ook het doel van het verdrag pleit volgens het Hof voor deze uitleg. Men wilde enerzijds consumenten beschermen, door te bepalen dat zij bij een schadeclaim niet hoeven te bewijzen dat de schade de schuld is van de vervoerder. Anderzijds wilde men de vervoerder ontlasten door het schadebedrag te limiteren.
Als de vrouw niet had gewild dat de limiet gold, had ze bij het inchecken van de hond een ‘bijzondere verklaring omtrent belang bij de levering’ moeten afgeven. Daarin staat welke waarde de bagage heeft. De vervoerder kan dan overigens wel een hoger tarief rekenen.
Dieren zijn volgens Europees recht ‘wezens met gevoel’ en landen moeten daarmee bij hun beleid ’ten volle rekening houden’. Maar, zegt het Hof, dit betekent niet dat huisdieren voor luchtvervoer niet gelijkgesteld mogen worden gesteld met ‘bagage’. Wel moet de vervoerder bij het vervoer ten volle rekening houden met het dierenwelzijn.
Hoe het komt dat de hond uit de bench ontsnapte, staat niet in de uitspraak. Dat is ook niet relevant voor de vraag die het Hof moet beantwoorden, namelijk of een hond bagage is, zegt Ingrid Koning, universitair hoofddocent aan Nyenrode Business University. „En bij aangegeven bagage is volgens het Verdrag van Montreal de vervoerder aansprakelijk bij verlies, beschadiging of vernietiging, ongeacht waar de schuld ligt. Er geldt wel een uitzondering als de schade enkel en alleen komt doordat de ‘bagage’ niet deugde.”
Reist een dier mee in de cabine bij het baasje, dan krijgt die alleen een vergoeding als hij kan bewijzen dat de schade door de schuld van de vervoerder is veroorzaakt.
Koning vindt dat het Hof een juiste beslissing heeft genomen. „Als het Hof huisdieren buiten de verdragscategorieën personen, bagage en goederen had geplaatst, vallen ze volledig buiten het systeem en dat zou weer andere juridische problemen veroorzaken. Tegelijkertijd opent het Hof in deze uitspraak de mogelijkheid om in aansprakelijkheidskwesties bij dierenvervoer te toetsen aan de Europese regels over dierenwelzijn. Dat zal vast ook in nieuwe zaken over dierenvervoer een rol gaan spelen. Dan gaat het misschien eindelijk een keer over het leed van het dier zélf. Want tot nu toe gaat het in dit soort zaken alleen over de schade die de méns lijdt door het verlies van het dier.”
Hoe diervriendelijk is het überhaupt om een dier in het ruim van een vliegtuig te vervoeren? „Je kunt ervan uitgaan dat het traumatiserend is – en dat is ook een keuze van het baasje. Voor dieren die commercieel worden vervoerd, is het systeem nog bruter. Zij reizen met een vrachtbrief en gelden als ‘goederen’. Daar zijn veel uitspraken over, en dan heb je het over een tranendal van gestikte varkens en koeien en op elkaar gepakte kuikens. De schade wordt dan berekend aan de hand van het aantal kilo’s ‘beschadigd gewicht’. Deze dieren hebben meestal geen affectieve relatie met een mens en de notie dat het wezens met gevoel zijn, blijft dan helemáál buiten de discussie. Het zou heel mooi zijn als er een proefproces komt waarin de schade die het dier lijdt centraal staat.”
Hof van Justitie van de Europese Unie, 16 oktober 2025, ECLI:EU:C:2025:794
Deze rubriek belicht wekelijks rechterlijke uitspraken met economische gevolgen voor mensen of bedrijven
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC