schrijft voor de Volkskrant over literatuur, non-fictie en onderwijs.
Twee nieuwsitems van de afgelopen week. Samen maken ze in één klap duidelijk wat er misgaat met de werkdruk in het onderwijs. Het ene: ‘Steeds meer vrouwen van onder de 40 zijn arbeidsongeschikt door psychische klachten’; vooral in de zorg en het onderwijs. Een dag ervoor hoorde ik een vrouw op NPO Radio 1 pleiten voor het opnieuw instellen van huisbezoek, door leerkrachten. ‘Vroeger was dat heel gebruikelijk, maar tegenwoordig gebeurt het nauwelijks meer. En dat is zonde’, vindt Sofie van de Waart.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Nu kan het best nuttig zijn als leraren eens gaan kijken hoe het bij leerlingen thuis toe gaat, dan heb je ook eerder door wanneer het goed mis is, maar het is precies wat je niet moet voorstellen in een sector waar werknemers al op hun tandvlees lopen. Typerend is dat het wordt gezegd door een ‘onderwijsspecialist en oud-juf’. Veel leerkrachten verlaten het klaslokaal – en de hoge werkdruk – om ‘specialist ’of ‘adviseur’ te worden. Ze vertellen hun oud-collega’s hoe het moet, want zo deden zij het zelf. Maar leraren hebben, en krijgen, geen tijd voor huisbezoek. En het hoort niet bij hun prioriteit: goed onderwijs geven.
Het aantal werknemers dat arbeidsongeschikt raakt door mentale problemen neemt toe, ook buiten het onderwijs. Uitkeringsinstantie UWV ziet al jaren dat de reden om in de WIA te komen, verschuift van fysieke naar psychische klachten. Van de 69 duizend nieuwe WIA-uitkeringen in 2024, werd een derde toegekend vanwege problemen met de geestelijke gezondheid. Volgens arbodienstverleners HumanCapitalCare en ArboNed zijn psychische klachten vaker oorzaak van langdurig verzuim bij vrouwen (42 procent) dan bij mannen (28 procent).
Het merendeel van de leraren is vrouw. Veel leerkrachten zijn moeder; vaker dan mannen combineren ze werk en zorg. Die dubbele verantwoordelijkheid zorgt voor stress, en niet alleen in het onderwijs. Volgens het vorige maand verschenen onderzoek Staat van Gezinnen voelt 57 procent van de ouders zich gestrest. Redenen: slaaptekort, prestatiedruk, gebrekkig verlof en de hoge kosten voor opvang.
Net als toen ik jonge kinderen had, zeggen vrouwen dat ze op het werk moeten functioneren alsof ze geen moeder zijn en thuis alsof ze geen baan hebben. Vrouwen die op het werk vaak over hun kinderen praten, worden niet serieus genomen. Maar wie niet vaak genoeg bij de schoolpoort staat, krijgt de schoolpleinpolitie op haar dak. Volgens het CBS is 28 procent van de Nederlanders, vooral mannen, het oneens met de stelling dat een werkende moeder net zo’n warme en veilige band met haar kinderen kan opbouwen als een niet-werkende moeder. Daarmee scoren we slecht in Europa. We zijn een achterlijk land.
Vrouwen zijn de afgelopen decennia meer gaan werken, maar de taken thuis liggen nog altijd grotendeels op hun bord. Zijzelf zouden thuis een evenwichtiger verdeling moeten afdwingen. Parttime werken is dubbel werken. Wie het minste werkt en het minst verdient, bijna altijd de vrouw, krijgt thuis vanzelf de regie over kinderen, huishouden en het sociale leven toegeschoven. In Het Parool las ik een zinnig advies van schrijver Marjan Berk (93), die vijf kinderen grootbracht en altijd financieel zelfstandig is geweest: ‘Zorg dat je hetzelfde verdient als mannen. (…) Anders blijft het halfslachtig, je moet laten zien dat het je menens is.’
Om overspannenheid en opbranden te voorkomen moeten leraren zich kunnen concentreren op hun hoofdtaak: goed lesgeven en kinderen veel leren. Dus niet een eindeloze berg administratie, de schooltuintjes, de sponsorloop, het klassenontbijt of het registreren van huiselijk geweld. Als dat al allemaal moet gebeuren, laat het dan aan anderen over.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant