De vraag naar thuiszorg neemt af. Het is nog te vroeg om de vlag uit te steken, maar er zijn veel hoopvolle ontwikkelingen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
In de thuiszorg is een wonderbaarlijke ontwikkeling gaande. Geheel tegen de verwachtingen in neemt de vraag naar zorg af. In 2024 was er al een miljard euro minder nodig dan begroot, dit jaar komt daar nog eens een half miljard bij.
Dergelijke besparingen zijn niet helemaal nieuw, in het verleden kwam het vaker voor dat het budget niet werd opgemaakt, maar toen was het personeelstekort de belangrijkste reden. Nu heeft het beschikbare personeel vaak eenvoudigweg minder werk.
Het is nog te vroeg om een definitieve oorzaak aan te wijzen. Het zou te danken kunnen zijn aan de toegenomen veerkracht en weerbaarheid van de huidige generatie ouderen. Ze zijn gewend om hun lot in eigen handen te nemen, om autonoom te zijn, en willen dus zo lang mogelijk voor zichzelf zorgen.
Het personeelstekort heeft ook creativiteit en innovatie aangewakkerd. Met slimme washandjes hoeven ouderen minder vaak te douchen, met slimme apparatuur kunnen ze zelf hun steunkousen aantrekken en met een oogdruppelbril, die apotheken en oogartsen verstrekken, kunnen ouderen zelf hun oogdruppels toedienen.
Anderen hebben minder optimistische verklaringen. Ze wijzen op de de sterftegolf door corona. Hierdoor zijn de meest kwetsbare ouderen vroegtijdig overleden, waardoor er minder beroep op zorg wordt gedaan. De vlag kan sowieso nog niet definitief uit. Veel Nederlandse ouderen krijgen nog steeds niet de zorg die ze nodig hebben, waardoor er soms een te zwaar beroep op mantelzorgers wordt gedaan.
Het hoopvolle is dat de ontwikkeling over de volle breedte plaatsvindt. Ook de wachtlijsten voor de verpleeghuizen slinken. De uitgaven aan de verpleeghuiszorg vielen 700 miljoen euro lager uit dan begroot.
Hoopvol is ook dat het zorgstelsel nu de goede kant op lijkt te werken. Nederland heeft jarenlang last gehad van de introductie van de marktwerking in de thuiszorg. Elk wijk en elke oudere werd daardoor bestookt door verschillende thuiszorgbedrijven die zo veel mogelijk klanten wilden binnenhalen en zo veel mogelijk omzet wilden maken. Ze werden daardoor geprikkeld om zo veel mogelijk thuiszorg te leveren, ook als dat niet nodig was. Om zo veel mogelijk winst te maken bedachten managers vervolgens krankzinnige systemen om de kosten in de hand te houden, met de de vijfminutenregistratie als triest dieptepunt.
Het lijkt erop - maar nogmaals: de vlag kan niet definitief uit - dat thuiszorgmedewerkers meer ruimte hebben om passende zorg te leveren, om hun klanten aan te moedigen zelf meer te doen. Thuiszorgbedrijven lijken in te zien dat het geen zin heeft naar een steeds hogere omzet te streven, als het personeel om die omzet te halen er steeds vaker niet is.
Fleur Agema, tot voor kort minister van Gezondheidszorg, had haar hoop gevestigd op kunstmatige intelligentie om het personeelstekort op te lossen. Bewijzen daarvoor ontbreken vooralsnog. Beter is het om de oplossing bij de zorgverleners – en de patiënten – zelf te zoeken door hen meer autonomie te geven. Zij zijn vaak als geen ander in staat om te beoordelen wat nodig is. Als ze geconfronteerd worden met personeelsgebrek en andere vormen van schaarste, blijken ze uitermate creatief in het vinden van oplossingen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant