Tijdens de eerste presidentstermijn van Donald Trump (2017-2021) vierde het activisme onder (voornamelijk zwarte) sporters in de VS hoogtij. Maar nu, tijdens Trumps tweede verblijf in het Witte Huis, lijkt daar weinig meer van over. ‘Sporters voelen zich een doelwit.’
schrijft voor de Volkskrant over Amerikaanse sporten.
Telkens wanneer Donald Trump op de grote schermen in het stadion verschijnt, klinkt er luid boegeroep vanaf de tribunes. De Amerikaanse president, afgelopen zondag eregast bij een wedstrijd van Americanfootballteam Washington Commanders, had zich ongetwijfeld een ander onthaal voorgesteld.
Zelfs als hij het woord neemt tijdens een eerbetoon aan het Amerikaanse leger, normaal gesproken een moment van doodse stilte of applaus, wordt hij overstemd door het gejoel van de supporters. Sommigen steken een middelvinger de lucht in.
Maar beduidend anders is het geluid dat na afloop van de wedstrijd klinkt als de spelers van de Commanders en tegenstander Detroit Lions naar de aanwezigheid van Trump wordt gevraagd. ‘Geweldig dat hij er was’, zegt Jared Goff, quarterback van de Lions. De flyover van het presidentiële vliegtuig Air Force One had indruk op hem gemaakt.
Goffs teamgenoot Amon-Ra St. Brown had op zijn beurt na een score de ‘Trump dance’ uitgevoerd, het houterige dansje dat de president vaak voor zijn aanhangers uit de kast trekt. Onder spelers uit Americanfootballcompetitie NFL werd het het vorig jaar, in aanloop naar de verkiezingen, een populaire manier van juichen.
‘Toen ik hoorde dat hij zou komen, dacht ik: laat ik er wat lol mee maken’, verklaart St. Brown zijn actie.
Als er al spelers zijn die, zoals een groot deel van het publiek, bezwaar hebben tegen de komst van Trump, dan houden ze dat in de persconferenties na afloop van de wedstrijd voor zich. Zo gaat dat sinds het begin van Trumps tweede termijn: vanuit de Amerikaanse sport blijft enige vorm van protest voorlopig uit.
Slechts een enkele speler of coach liet zich dit jaar voorzichtig kritisch uit over de staat van het land onder Trump, wiens beleid vaak ten koste gaat van minderheden. ‘Het is teleurstellend dat we geen president hebben die ons samenbrengt’, sprak Steve Kerr, basketbalcoach van Golden State Warriors, over een arrestatiegolf van immigratiedienst ICE in Los Angeles. ‘We hebben iemand die verdeeldheid blijft zaaien’, concludeerde Kerr, een uitgesproken tegenstander van Trump.
Maar Kerr is tegenwoordig een uitzondering. Vooral de stilte vanuit de NBA staat in groot contrast met de situatie van enkele jaren geleden, toen veel van de basketballers uit de competitie voorop liepen in de Black Lives Matter-protestmarsen die door het hele land op gang waren gekomen na de dood van George Floyd.
In de coronavrije bubbel waarin de basketballers het seizoen in 2020 uitspeelden, kwam het zelfs tot een korte staking, nadat een zwarte man in Wisconsin door politieagenten was neergeschoten.
Maar nu Trump tornt aan het diversiteitsbeleid van de overheid – het Pentagon schrapte eerder dit jaar honderden zwarte oorlogshelden uit de archieven – en standbeelden van slavenhouders opnieuw op een sokkel worden geheven, blijft het vooralsnog stil.
In de VS zijn het historisch gezien de zwarte sporters die het voortouw nemen in het protest tegen sociaal onrecht, aangezien dat vaak plaatsvindt in hun gemeenschap. In de jaren zestig sloten onder anderen bokser Muhammad Ali, basketballer Kareem Abdul-Jabbar en sprinters John Carlos en Tommie Smith zich aan bij de burgerrechtenbeweging van toen.
Recenter, in 2017, haalde de zwarte Americanfootballspeler Colin Kaepernick zich de woede van Trump op de hals door uit protest tegen racisme en politiegeweld te knielen tijdens het Amerikaanse volkslied. Hij en de paar andere spelers die het deden waren volgens de president ‘klootzakken’ die ontslagen moesten worden of misschien maar beter het land konden verlaten.
Andere sporters reageerden toen verbolgen. Sommige kampioensteams uit de grote competities weigerden een bezoek te brengen aan de president, zoals gebruikelijk is in de Amerikaanse sport. ‘Ik ga echt niet naar het fucking Witte Huis’, zei voetbalster Megan Rapinoe na het winnen van het WK in 2019.
Basketballer LeBron James noemde Trump een bum, een minkukel, omdat die een uitnodiging voor NBA-kampioen Golden State Warriors had ingetrokken (nadat de Warriors al hadden verklaard niet te zullen komen).
Vooral James toonde zich tijdens de vorige termijn van Trump een fel tegenstander van de president. ‘Hij geeft om niemand, behalve zichzelf’, sprak hij na de Capitoolbestorming van 6 januari 2021. ‘Hij geeft niets om het land.’
James verklaarde nooit te zullen zwijgen. ‘Ze willen dat ik mijn mond houd, maar dat zal ik nooit doen. Nooit.’ Maar ook James heeft zich recentelijk niet uitgelaten over de radicale koers van zijn land onder Trump.
Het uitblijven van nieuw protest heeft meerdere oorzaken, zegt Dave Zirin, een journalist en podcastmaker die voor het progressieve tijdschrift The Nation schrijft over het raakvlak tussen politiek en sport. ‘Activisme onder sporters in de VS wordt altijd aangedreven door zwart activisme in de maatschappij, zoals in de eerste Trump-termijn bij de Black Lives Matter-beweging’, aldus Zirin. Nu een soortgelijk initiatief ontbreekt, zegt hij, is het voor sporters moeilijker om naar voren te treden.
Ook de toegenomen belangen spelen volgens hem een rol. De salarissen van de bekendste sterren – de sporters met het grootste podium – zijn de afgelopen jaren drastisch gestegen, onder meer doordat de competities meer geld binnenhalen door oplopende tv-inkomsten en de legalisering van gokken op sportwedstrijden.
‘Omdat ze veel meer verdienen dan voorheen, hebben ze meer te verliezen en wordt het risico om zich uit te spreken groter’, zegt Zirin. ‘En de minder bekende spelers? Die kunnen makkelijk worden vervangen.’
Het voorbeeld van Colin Kaepernick was volgens hem afschrikwekkend voor veel sporters. Kaepernick was een sterspeler, maar kwam na zijn knielen nooit meer aan de bak. Zirin: ‘Voor anderen is dat een spookverhaal geworden.’
De wraakgevoelens van Trump jegens zijn politieke tegenstanders brengen ook sporters in een lastig parket, ziet hij. ‘Deze regering is gebaseerd op vergelding. Bekende sporters voelen zich een mogelijk doelwit.’
Het maakt het des te uitzonderlijker als iemand zich wél uitspreekt, zoals de Puerto Ricaanse honkballer Kiké Hernández deed toen immigratiepolitie ICE zich in juni bij de poorten van zijn club Los Angeles Dodgers meldde. ‘Ik ben droevig en kwaad over wat er in ons land en in onze stad gebeurt’, schreef Hernández op sociale media.
De honkbalkampioenen van de Dodgers waren eerder in het jaar nog wel bij Trump op bezoek geweest. De president kreeg een shirt met zijn naam overhandigd door werper Clayton Kershaw. Hernández ging mee, maar bleef bij Trump uit de buurt.
In zijn tweede termijn bemoeit Trump zich nadrukkelijk met de sport in zijn land. Hij woonde de Super Bowl bij, was bij de finale van de US Open en stond bij het WK voor voetbalclubs in de VS op het podium met winnaar Chelsea.
Onlangs dreigde hij speelsteden van het WK voetbal van 2026 hun wedstrijden te ontnemen als hem niet bevalt wat er in de stad gebeurt. Ook wil hij dat het nieuwe stadion van de Commanders in Washington naar hem vernoemd zal worden. Gezien de reactie van het publiek lijkt dat onwaarschijnlijk.
Meer dan tijdens zijn eerste termijn scharen sporters zich nu openlijk achter Trump. In de golfwereld en de vechtsport heeft hij nog altijd veel vrienden, maar ook sommige NFL-spelers laten zich graag met hem zien.
Stervoetballer Cristiano Ronaldo onthulde vorige week in een interview dat hij een fan is van de Amerikaanse president. In de eerste termijn van Trump distantieerden sterren met wie hij eerder bevriend was geweest zich juist van hem, zoals Americanfootballer Tom Brady deed.
Of het activisme onder Amerikaanse sporters nog zal oplaaien? ‘We zien veel weerstand tegen Trump vanuit de maatschappij; dat zag je onder andere aan de uitslagen van de recente lokale verkiezingen. Maar ik denk dat sporters voorlopig geen deel zullen uitmaken van dat gevecht’, zegt Zirin.
‘Maar de geschiedenis wijst uit dat het activisme onder sporters altijd op en neer golft. Het kan ook zomaar weer omslaan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant