Het Groningse dorp Zeerijp is in de nacht van donderdag op vrijdag opgeschrikt door de zwaarste aardbeving in ruim tien jaar. De gaswinning is gestopt, de ellende blijft. ‘We worden met de neus op de feiten gedrukt.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
‘Ik heb de hele nacht wakker gelegen. Het was echt heftig’, zegt Rosanne Kroes (16). ‘Eigenlijk ben ik niet anders gewend. En toch schrik je weer.’
Vrijdag, net na middernacht, werd de provincie Groningen opgeschrikt door een aardbeving met een kracht van 3,4 op de schaal van Richter. Het was de zwaarste schok sinds de aardbeving bij Huizinge in 2012. Met een kracht van 3,6 op de schaal van Richter bleek dat een kantelpunt in het gaswinningsdossier. Een schadevraagstuk werd een veiligheidsvraagstuk.
Opnieuw was Zeerijp het epicentrum, de plek waar in 2018 de aardbeving plaatsvond die toenmalig minister Eric Wiebes deed inzien dat de gaswinning moest stoppen (toen met een kracht van 3,4). Twee jaar geleden ging de kraan dicht. Vorig jaar stopte de gaswinning definitief. Die is nu bij wet verboden. De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) is druk bezig met het ontmantelen van productielocaties.
Toch had Staatstoezicht op de Mijnen gewaarschuwd: aardbevingen kunnen zich nog steeds voordoen. Sinds het begin van de gaswinning, in 1963, zijn door het oppompen van gas drukverschillen ontstaan in het enorme ondergrondse gasreservoir. Die drukverschillen vereffenen zich. Zo kunnen ondergrondse breuklijnen in beweging komen.
Om die reden moeten in Groningen duizenden huizen preventief worden versterkt. Het is een mega-operatie die uiterst moeizaam verloopt. Veel Groningers voelen frustratie en onzekerheid.
Aan de Borgweg in Zeerijp draaien in alle vroegte de betonmixers al. ‘Ik werk een jaar thuis’, zegt Arjen Brouwer. Hij werkt voor bouwbedrijf Veldman en versterkt nu zijn eigen woning. Met twee jonge kinderen woont het gezin tijdelijk in een stacaravan. In januari is hij begonnen. ‘Alleen de muren zijn blijven staan.’
Nu weet Brouwer weer waarom hij het doet. ‘Je zit toch even rechtop in bed.’ Gelukkig heeft hij geen nieuwe scheuren gezien, anders dan de tientallen Groningers die zich vrijdag meteen hebben gemeld bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG). De teller zal ongetwijfeld oplopen.
Het verstevigen van de huizen is niet bedoeld om schade te voorkomen. Het gaat erom dat bewoners bij een zware schok tijdig hun huis kunnen ontvluchten. Brouwer heeft ‘geluk’ gehad dat hij groen licht kreeg om zijn huis uit 1890 aan te pakken. Veel dorpsgenoten staan in de wacht. ‘Dat geeft wel wrijving. Ik hoop dat deze beving duidelijk maakt dat zij ook geholpen moeten worden.’
Op het spreekgestoelte van de 14de-eeuwse Jacobuskerk ligt een tekst van de Tsjechische schrijver en oud-president Vaclav Havel: ‘Hoop is niet hetzelfde als optimisme.’ De dominee steekt zijn hoofd om de hoek van de kerk. ‘Gelukkig, hij hangt er nog’, knikt hij in de richting van het orgel.
Vrijwilligers zijn bijeen voor een grote schoonmaak. Tot hun grote opluchting zagen zij vanmorgen dat de gewelven onaangetast waren. De betonconstructie tussen de koepels heeft haar rol vervuld.
‘Maar we weten dat schade vaak pas later ontstaat’, zegt Jur Bekooy van de Stichting Oude Groninger Kerken. De stichting liet juist dit jaar de oude schade in de kerk herstellen. ‘We zijn nog niet klaar.’
Het leven gaat intussen door. In Dorpshuis Ons Huis worden kilo’s aardappels geschild voor een stamppotmaaltijd voor de vrijwilligers van de spooktocht, een jaarlijks hoogtepunt in het dorp waaraan 1.100 mensen meedoen: twee keer het inwoneraantal.
‘We zijn weer met de neus op de feiten gedrukt’, zegt burgemeester Ben Visser van de gemeente Eemsdelta. ‘Het is echt niet voorbij.’ Sommige projecten zijn voortvarend aangepakt, zoals het in 2023 gesloopte en herbouwde dorpshuis. ‘Maar te veel particulieren zitten in onzekerheid. Achter de scheuren zit veel psychische schade.’
De burgemeester biedt in het dorpshuis een luisterend oor. Een 76-jarige man uit Eenum maakt er dankbaar gebruik van. Zijn boerderij werd gesloopt en herbouwd, op 90 centimeter beton. De schok van donderdagnacht deed driedubbel glas barsten. ‘Maar schade meld ik niet meer. We hebben te veel mensen over de vloer gehad. Het gaat niet om geld. Het gedoe, de emoties: het is te veel.’
En dan te bedenken dat JA21 er de afgelopen verkiezingscampagne voor pleitte de gaswinning te hervatten. Partijleider Joost Eerdmans herhaalde dat standpunt vrijdag.
‘Het is een schandaal’, zegt wethouder Annalies Usmany, die de woede van veel inwoners verwoordt. Ze vindt het niet te verkroppen dat er zulke grote verschillen tussen inwoners zijn ontstaan, en dat hun veiligheid niet gegarandeerd is door de moeizame versterkingsoperatie. ‘Mensen hebben gewoon recht op zekerheid.’
Rosanne knikt in de richting van haar moeder Diane Groenewold, die haar hart lucht bij de burgemeester. ‘Ik vind het moeilijk haar zo te zien’, zegt de tiener. ‘Ze heeft er zoveel stress van.’
Het gezin valt al acht jaar tussen wal en schip, omdat hun koopwoning tussen twee sociale huurwoningen staat. De badkamer is stuk, zegt Rosanne. Op haar kamer heeft ze gordijnen opgehangen om scheuren uit het zicht te houden. ‘Maar er gebeurt niets.’
Zelfs een rechtszaak leverde geen doorbraak op. ‘Ik zou willen zeggen dat ik boos ben, maar misschien is moedeloos een beter woord. Laat dit het nieuwe kabinet alsjeblieft wakker schudden.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant