Het beheersen van migratie is van groot politiek belang. De EU mag migranten echter niet in een situatie van wetteloosheid brengen, zoals in Libië gebeurt.
De Ocean Viking, een reddingsboot voor migranten op de Middellandse Zee, werd onlangs beschoten door een patrouilleboot van de Libische kustwacht, die in 2023 door de Europese Unie was geschonken. Het incident staat niet op zichzelf: in de eerste negen maanden van dit jaar werden negen van zulke schietpartijen gemeld.
Terecht zien de lidstaten van de EU ongecontroleerde migratie als een bedreiging van de politieke stabiliteit van Europa. Maar de samenwerking met de Libische kustwacht, in de wetenschap dat mensenrechten worden geschonden, ondergraaft het moreel gezag van de Unie. In ruil voor geld en training houdt Libië migranten tegen die naar Europa willen reizen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
In 2023 constateerde een VN-missie dat de Libische kustwacht zich schuldig maakt aan misdaden tegen de menselijkheid. Onderschepte migranten worden naar detentiecentra gebracht, waar zij worden afgeperst, gemarteld, verkracht of vermoord. Er is sprake van dwangarbeid en (seksuele) slavernij. In 2018 noemde de toenmalige minister van Ontwikkelingssamenwerking, Sigrid Kaag, de toestand in de kampen al onmenselijk.
De socioloog Ruud Koopmans wees op een merkwaardige discrepantie in het Europese asielbeleid. Als mensen eenmaal asiel hebben aangevraagd, komen zij terecht in doorgaans geordende procedure met juridische waarborgen en uitgebreide beroepsmogelijkheden. Maar om te voorkomen dat mensen asiel aanvragen, wordt de overtocht zo moeilijk mogelijk gemaakt en worden mensenrechtenschendingen geaccepteerd, onder meer door de samenwerking met de Libische kustwacht. Migranten nemen steeds grotere risico’s om Europa te bereiken, waardoor de Middellandse Zee de dodelijkste grens ter wereld is geworden.
Natuurlijk is ongecontroleerde migratie een notoir moeilijk probleem. Zolang er oorlogen en conflicten zijn, en zolang de welvaartsverschillen in de wereld zo groot zijn, zullen mensen op zoek gaan naar een betere toekomst.
Het Migratiepact van de EU dat komende zomer in werking treedt, biedt – althans in theorie – de mogelijkheden tot een betere beheersing van migratie. Volgens de plannen worden migranten aan de buitengrenzen van de EU snel gescreend. Wie kansrijk is, gaat de asielprocedure in, anderen worden teruggestuurd. Als blijkt dat sommige lidstaten onevenredig veel migranten opvangen, worden zij over het continent verdeeld.
Maar de solidariteit tussen lidstaten blijft een probleem, zo werd deze week bevestigd door een tussentijdse presentatie van Eurocommissaris Magnus Brunner. Sommige, zoals Polen en Hongarije, weigeren het pact uit te voeren. Andere, zoals Nederland, zeggen dat zij hun verplichtingen willen afkopen. Het vervolg laat zich raden: zuidelijke grensstaten worden zwaar belast en laten migranten naar het noorden doorreizen, zoals nu ook gebeurt. Op die manier komt er niets terecht van de gezamenlijke Europese aanpak waarover al meer dan tien jaar wordt gepraat.
Meer greep op migratie is van groot belang voor de politieke stabiliteit van Europa. Dat daarbij wordt samengewerkt met landen die niet voldoen aan Europese standaarden van democratie en mensenrechten is soms onvermijdelijk. Maar ook realpolitik kent haar grenzen. Het is niet acceptabel dat migranten met steun van de EU in een situatie van wetteloosheid worden gebracht.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant