Ondanks gemor op de rechterzijde van de Tweede Kamer, krijgen Rob Jetten (D66) en Henri Bontenbal (CDA) voldoende steun om samen een conceptregeerakkoord te gaan schrijven. Daarbij wordt de deur nadrukkelijk opengezet voor een minderheidskabinet.
zijn allebei politiek verslaggever van de Volkskrant.
Over één ding zijn verkiezingswinnaars Jetten (38) en Bontenbal (43) het in ieder geval al eens: wat de kiezer de afgelopen twee jaar aan geruzie en gescheld op het Binnenhof heeft gezien, zal Nederland in een kabinet met D66 en CDA niet terugzien. ‘Nederland heeft gekozen voor politici die elkaar de hand reiken’, zei Jetten donderdag in het debat over het vervolg van de kabinetsformatie.
Op de Tweede Kamer rust volgens Jetten nu verantwoordelijkheid om ‘een stabiel en daadkrachtig landsbestuur’ te smeden. ‘Zodat mensen thuis weer het vertrouwen krijgen dat de politiek kan leveren om het leven beter te maken’, aldus Jetten. Volgens CDA-leider Bontenbal ‘snakt’ Nederland naar een ‘nieuwe politieke cultuur’ waarin ‘het landsbelang boven partijbelang gaat’.
Op voorspraak van verkenner Wouter Koolmees (D66) kunnen de twee generatiegenoten de komende drie weken aan de slag met het opstellen van een ‘positieve agenda’ voor Nederland. Donderdag stemde een Kamermeerderheid daarmee in.
In de praktijk betekent dit dat het duo onder begeleiding van informateurs Hans Wijers (D66) en Sybrand Buma (CDA) gaat werken aan een conceptregeerakkoord. Zij zullen onder meer proberen het eens te worden over de aanpak van de wooncrisis, de stikstofcrisis, de defensieuitgaven, het migratievraagstuk en het investeringsklimaat.
Deze ‘positieve agenda’ moet uiterlijk op 9 december af zijn en zal als uitgangspunt dienen voor verdere gesprekken met andere partijen. Daarbij is het nog de vraag welke partijen zich in het geschreven stuk kunnen vinden. Op dit moment zijn de VVD, GroenLinks-PvdA en JA21 de belangrijkste kandidaat-formatiepartners.
Door blokkades over en weer is de puzzel die tot een meerderheid moet leiden met deze vier of vijf partijen op dit moment moeilijk te leggen. Zo wordt GroenLinks-PvdA al een tijd uitgesloten door de VVD, en sinds woensdag wil ook JA21 niet meer met de partij van Jesse Klaver onderhandelen. De voorkeur van D66 gaat juist uit naar een kabinet met CDA, VVD en GroenLinks-PvdA.
Een formatieronde met al deze partijen aan tafel zou volgens Koolmees een zinloze exercitie zijn vanwege al deze onderlinge blokkades. Dit brengt volgens hem het risico met zich mee dat de formatie direct al vastloopt en de verhoudingen op scherp komen te staan.
Dus mogen Jetten en Bontenbal nu allereerst met zijn tweetjes aan de slag. Zo kan er ‘vanuit het politieke midden’ gewerkt worden aan een opzet van een regeerakkoord, waar anderen zich later bij aansluiten. De uitgesproken rechtse en linkse partijen staan dus nog even aan de zijlijn.
Deze gekozen formatieroute leidt vooral tot chagrijn bij het rechterdeel van de Kamer. De rechtse partijen vinden dat ze ook aan de onderhandelingstafel horen te zitten, omdat zij tezamen opnieuw groter zijn geworden na de verkiezingen.
Dilan Yesilgöz (VVD) hield Koolmees donderdag dan ook voor dat zij een uitnodiging had verwacht. Joost Eerdmans (JA21) vindt dat Koolmees rechts ‘buitenspel’ heeft gezet. Geert Wilders (PVV) hield het op ‘tijdverspilling’ en riep partijen op de blokkades richting zijn partij op te heffen om een radicaal-rechts kabinet ‘nog voor de Kerst’ mogelijk te maken.
Onlogisch is het chagrijn bij rechts niet. De stap van Koolmees heeft er niet alleen voor gezorgd dat ‘rechts’ de komende weken niet meer het initiatief heeft bij de kabinetsformatie, maar ook dat de deur naar een minderheidskabinet zonder hen nadrukkelijk is opengezet.
Jetten heeft in zijn aangenomen motie namelijk gesteld dat hij wil dat Wijers en Buma op zoek gaan naar een kabinet dat kan rekenen op ‘voldoende steun in het parlement’. Hij heeft dus niet expliciet gevraagd om een meerderheidscoalitie.
Yesilgöz liet in het debat doorschemeren dat haar onderhandelingspositie nu zwakker is dan een week geleden. Ze zei te vrezen dat D66 en CDA tot een agenda komen die dichter bij GroenLinks-PvdA staat, omdat die drie partijen op belangrijke dossiers ‘veel raakvlakken’ kennen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant