Toine Heijmans is rondreizend columnist van de Volkskrant. Daarnaast is hij romanschrijver.
Het is klimaatweek en de klimaattop is begonnen, onderwijl zetten politici en bedrijven hun klimaatdoelen bij het vuil. Wie wil er nog zonnepanelen op z’n dak, of een elektrische auto: verdacht en duur en ingewikkeld gemaakt, mede door het kabinet-Schoof. Toch komt hier een bende klimaatdrammers bij elkaar die er wel in gelooft, in de chique statenzaal van het provinciehuis. Zo te zien zijn dat geen activisten.
Kalm bouwen ze aan hun klimaatprojecten, vaak in de vorm van hyperlokale corporaties. De wereld mag zich afkeren, de dorpen en wijken kachelen door, vrijwilligers die er vrije tijd in steken. Meestal met een typisch Hollandse drijfveer, die pas aan het einde van de avond duidelijk wordt.
Twee keer per jaar komen ze bijeen onder de vleugels van de provincie Utrecht en de Natuur en Milieu Federatie (wat klinkt dat ouderwets); namens de organisatie zegt Marjolein de Graaff dat klimaat inderdaad lastig te verkopen is in deze ‘supersnelle’ tijd. Klimaat is van de lange adem, ook daarom geeft de politiek ‘geen ruggensteun’ - de kiezer wil onmiddellijk oplossingen voor schijnbaar urgentere problemen.
Lastig opgewekt te blijven, maar dit is een zaal vol positivo’s.
Als Shell het niet doet, doen ze het zelf: namens de jarenzeventigwijk Amersfoort Schothorst is Ben Nitrauw gekomen, die liever gelooft in goede buren dan in verre bureaucratie. Hij won de prijs voor het beste lokale energieproject, Warmtestem, een coöperatie die bewoners in ongedwongen huiskamergesprekken laat bedenken hoe ze van het gas af komen. Schothorst-Zuid was door de autoriteiten aangewezen voor een warmtenet, maar ‘dat is al zeven jaar aanklooien’, dus gingen ze zelf aan de slag: het ene huis kan spouwmuurisolatie gebruiken, het andere een warmtepomp, ‘dat stoppen we in een modelletje’ en dan bespreken we dat ‘op het meest dichtbije niveau’.
Ben zegt: ‘Veranderen vinden mensen eng en gevaarlijk, maar als ik een briefje schrijf aan m’n buren denken ze: die Ben is best een aardige vent, vooruit, ik doe mee.’ Wat de staat van het klimaat betreft: ‘We laten ons niet kisten.’
Shell stopt de bouw van een biobrandstoffenfabriek en ExxonMobil ziet overheden met klimaatbeleid als ‘centraal geplande economieën – denk aan Noord-Korea, Oost- Duitsland, de Sovjet-Unie, Cuba’. Mij doet het denken aan de ‘klimaatdraak’ die De Telegraaf zes jaar terug op de voorpagina tekende: een veelkoppig monster met de hoofden van ‘groene bangmakers’ als Jetten en Klaver. Zo werd klimaatbeleid effectief verdacht gemaakt. Niet voor niets blijft Joost Eerdmans de verschrikkingen herhalen van een nacht onder een windmolen. Nu is hij ministeriabel.
Maar Ben zegt: ‘Dan gaan we het zelf wel doen.’
Naar avonden als deze komen vooral ‘mannen met een achtergrond in de techniek die gepensioneerd zijn’, zegt spreker Musetta van Wetsingh. En dat klopt. Gek genoeg lijken ze op de ‘boze witte mannen’ die doorgaans niets van het klimaat willen weten – kennelijk is er een hoopvolle overlap. Netcongestie, opwek, negatieve prijzen: dit is voor gevorderden. Maar de ogen glimmen tijdens een presentatie van Peter Bosma over Eemnes Energie, een coöperatie die het dorp wil helpen over vijf jaar energieneutraal te zijn.
Dit gaat over energiedelen: wat de ene buurtbewoner te veel opwekt met zonnepanelen, kan de ander voordelig gebruiken. Het moet zelfs mogelijk zijn de armste inwoners gratis te bedienen: sociaal klimaatbeleid. Ze zijn ‘tegen heel wat deuren aangelopen’, zegt Peter, maar ‘ja, het kan’. Gaat hij verder over ‘prosumenten’, ‘energiedienstverleners’, ‘onbalanskorting’ en ‘moeilijke kastjes’. Om ‘burgers aan boord te helpen’ is een ‘klantreis’ ontwikkeld.
Mij duizelt het, maar naast me zit Rob Baas van de jonge dorpscoöperatie Lage Vuursche die vertelt over het succes: ‘Wij bereiken mensen, de overheid lukt dat niet.’ Het enthousiasme voor duurzame energie en klimaat lijkt getemperd, maar niet als mensen elkaar opzoeken in de buurt en duidelijk wordt hoe voordelig het kan zijn.
‘Als mensen van bovenaf wordt verteld: we gaan van het gas af, dan schrikken ze terug. Als ze het samen doen en het levert wat op, dan zijn ze minder bang. Wij willen dat het betaalbaar blijft en wie wil dat nou niet? ’
Een Hollandse drijfveer inderdaad, die altijd werkt.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns