De grote kracht van de film, in Berlijn bekroond met de Gouden Beer, is dat iedereen wel iets in de innige en verwarrende gevoelens van de 17-jarige hoofdpersoon Johanne kan herkennen.
schrijft voor de Volkskrant over film, met speciale aandacht voor filmmuziek en horror.
Bijna honderd A4’tjes pende ze vol. Haar eerste grote liefde, gevat in nietsontziende woorden en zinnen. Eigenlijk gaat de tekst niemand wat aan: de 17-jarige Johanne schreef hem voor zichzelf, om deze periode bij zich te kunnen houden.
Maar zo’n liefde wil niet alleen worden benoemd. Ze wil worden gedeeld, gezien en gehoord, beseft de jonge heldin van het Noorse drama Drømmer. ‘Dit is wat het betekent om verliefd te zijn. Je wilt dat iedereen het weet, omdat het zo fantastisch voelt.’
Drømmer is het prachtige slotstuk van Dag Johan Haugeruds trilogie over moderne en tijdloze intimiteit. De film werd op het filmfestival van Berlijn terecht bekroond met de Gouden Beer en de prijs van de internationale filmkritiek. Na de strubbelende volwassenen uit Sex en Love biedt Drømmer (‘Dromen’) niet alleen een verfrissend jeugdig perspectief: van de drie opzichzelfstaande films, alle gesitueerd in een even dromerig als uitnodigend Oslo, is dit de meest verhalende en ontroerende.
Met haar mijmeringen en rake observaties lijkt middelbaar scholier Johanne (Ella Øverbye) zich aanvankelijk vooral tot de toeschouwer te richten. Een lange, romantische bekentenis is het, zoals Johanne de voice-over volpraat met haar dierbaarste, pijnlijkste en spannendste herinneringen aan de door haar aanbeden Johanna (Selome Emnetu).
Twijfel en schaamte, ook die emoties spelen op, want Johanna is Johanne’s nieuwe docent Frans. Een volwassene. Dus wat moet Johanne met al dat gedroom over seks, samen boodschappen doen en vakanties in Spanje?
Schrijver en regisseur Haugerud behandelt de zielenroerselen van zijn protagonist met grote finesse. Hij neemt Johanne’s standpunt buitengewoon serieus: terwijl je vooral via háár blik naar Johanna kijkt – het appartement van de vrouw badend in roezige tinten, hun contact misschien romantischer dan het werkelijk was – hebben die scènes nooit ook maar een zweem van kalverliefde. Johanne’s innige verwarring, zeer subtiel vertolkt door Øverbye, wordt ook ónze verwarring.
En die van haar naasten. Johanne laat haar manuscript lezen door oma Karin (Anne Marit Jacobsen) en ook, met tegenzin, door moeder Kristin (Ane Dahl Torp). Beide vrouwen moeten met Johanne’s verhaal in het reine komen – wat is er wel en niet gebeurd, was er sprake van grensoverschrijdend gedrag of misbruik? – en worden er persoonlijk door geraakt.
Drømmer transformeert daarmee tot een innemende, opmerkelijk ontspannen dialoog tussen drie vrouwengeneraties. Geen dramatisch gedoe, maar lange gesprekken in het bos of op de bank, kop thee erbij. Met de beste intenties projecteren Karin en Kristin hun eigen ideeën op de tekst: een potentiële bestseller is het, een feministisch pareltje. Of anders wel een verslag van queer bewustwording. Kristin wordt al lezend teruggevoerd naar haar eigen jeugd, Karin krijgt heimwee naar ‘al die geweldige, warme lichamen die geen deel meer uitmaken van hun leven’.
Zo zal iedereen wel iets in Johanne’s verliefdheid herkennen of terugvinden. Dat is de grote kracht van het fraai gelaagde Drømmer, waarin de kleur groen een stiekeme hoofdrol speelt en óók de gezusters Brontë mee mogen doen. Intussen blijft Johanne’s stem de sterkste van allemaal, in deze warme omhelzing van een film.
Drama
★★★★★
Regie Dag Johan Haugerud
Met Ella Øverbye, Anne Marit Jacobsen, Ane Dahl Torp, Selome Emnetu
110 min., in 45 zalen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant