World Energy Outlook Het Internationaal Energieagentschap ging eerder uit van een daling van de olieconsumptie wereldwijd na 2030. Nu presenteert het een scenario waarin die peak oil nog lang niet in zicht is.
Een klimaatvriendelijk scenario waarbij de 1,5 graden enigszins in beeld blijft noemt het IEA "normatief", oftewel eigenlijk onrealistisch.
Het was een scenario dat twee jaar geleden heel wat stof deed opwaaien in de energiewereld. De wereldwijde vraag naar olie, gas en kolen zou gaan „pieken” tegen het jaar 2030 (peak oil) en daarna afnemen door de inmiddels in gang gezette energietransitie, schreef het Internationaal Energieagentschap (IEA) in zijn jaarlijkse World Energy Outlook. Zou het dan echt geen zin meer hebben te investeren in olie en gas? Daar dachten veel bestuurders in de fossiele energiesector heel anders over.
Evenveel opzien baart de editie van hetzelfde IEA-rapport van dit jaar. Dat verscheen woensdag en slaat een andere toon aan. In deze Outlook lezen we: op basis van het huidige wereldwijde energiebeleid groeit de consumptie van olie en gas de komende 25 jaar vrolijk door. Het gevolg voor het klimaat: de aarde warmt op met bijna 3 graden in het jaar 2100, oftewel dubbel zoveel als de 1,5 graden die de wereld als maximum afsprak in Parijs in 2015.
Het is maar een scenario, niets meer dan dat, zo onderstreepte IEA-directeur Fatih Birol woensdag in een persconferentie. „Wij doen geen voorspellingen.” Behalve dit „huidige beleidsscenario” staat in het energierapport ook een „aangekondigd beleidsscenario”, waarin behalve staand beleid ook geplande energie- en klimaatmaatregelen zijn meegenomen. In dat laatste scenario piekt de groei van de wereldwijde olievraag rond 2030, hoewel de gasvraag in dit uitgestippelde pad wel verder toeneemt. De opwarming blijft dan beperkt tot 2,5 graden.
Een alternatief, klimaatvriendelijk scenario, waarbij de 1,5 graden enigszins in beeld blijft (nul netto CO2–uitstoot in 2050, met veel nieuw beleid) noemt het IEA „normatief”, oftewel eigenlijk onrealistisch.
Goed, die stijgende olievraag is dus géén voorspelling. Maar toch is het IEA-rapport van 2025 opvallend. Het nogal conservatieve „huidige” beleidsscenario was de afgelopen jaren niet te vinden in de Energy Outlook. Scenario’s met scherper klimaatbeleid, zoals ‘net zero’, hadden er juist een prominentere positie in.
Wat is er gebeurd? Kranten als de Financial Times en The New York Times wijzen erop dat het IEA onder zware politieke druk staat vanuit de Amerikaanse regering van Donald Trump om zijn communicatie aan te passen. De regering-Trump heeft geen boodschap aan klimaatverandering en draait klimaatbeleid liefst de nek om. Het IEA moet van Trump vooral het geloof uitstralen dat de fossiele sector de toekomst heeft en groene energie niet. IEA-rapporten gelden als toonaangevend en worden veelvuldig geraadpleegd door investeerders, bedrijven en regeringen.
De Amerikanen spelen het spel hard: in een interview met persbureau Bloomberg in juli zei de Amerikaanse energieminister Chris Wright dat de VS zich als lidstaat uit het IEA zouden terugtrekken als het agentschap de scenario’s in de rapporten niet zou aanpassen.
De openlijke Amerikaanse druk vestigt de aandacht op het karakter van de IEA als politieke organisatie. Het agentschap, gelieerd aan de industrielandenclub OESO, heeft 33 voornamelijk westerse lidstaten, plus enkele ‘geassocieerde’ landen die gedeeltelijk meedraaien. Het energieagentschap werd opgericht in 1974, vlak na de oliecrisis van 1973. Die crisis had rijke landen gedwongen tot samenwerking om de energiezekerheid te vergroten. De VS betalen zo’n 14 procent van het budget van het in Parijs gevestigde agentschap en beschikken zo over een flink financieel pressiemiddel.
Dat de Amerikaanse lobby krachtig kan zijn binnen internationale organisaties, is ook te zien aan een soortgelijke ontwikkeling bij het Internationaal Monetair Fonds. Ook daar dringen de VS, met enig succes, aan op minder aandacht voor klimaatverandering.
Het zijn niet overigens niet alleen de Amerikanen die het klimaatbeleid terugschroeven. Birol ziet „de prioriteit van klimaatverandering in de meeste gevallen teruglopen”. Dit terwijl 2024 het warmste jaar in de geschiedenis was, zei hij.
Tegelijkertijd kan de regering-Trump niet alleen maar juichen over de jongste World Energy Outlook. Want wat er óók in staat: in álle scenario’s is hernieuwbare energie de snelst groeiende vorm van energie. Met name zonne-energie, denkt het IEA, zal een „doorslaggevende” rol spelen bij het voldoen aan de explosief groeiende vraag naar elektriciteit. „Het tijdperk van elektrificatie is aangebroken”, zei Birol in de persconferentie. „We zullen nog steeds olie gebruiken, nog steeds gas, maar de groei van elektriciteit is spectaculair.”
De wereld zal in 2035 zo’n 37.800 terawattuur (TWh) aan elektriciteit nodig hebben, 40 procent meer dan nu, staat in het IEA-rapport. De honger naar elektriciteit wordt gedreven door AI, airconditioning en elektrisch vervoer. De vraag is hoe deze stroom zal worden opgewekt. Tien jaar geleden was hernieuwbare energie goed voor een vijfde van de elektriciteitsopwekking, nu is dat een derde, en tegen 2035 zal het ongeveer de helft zijn, afhankelijk van het scenario.
China was de voorbije tien jaar goed voor de sterkste groei van de energievraag, maar de komende tien jaar zullen het andere landen zijn in Azië – met name India – die „het stokje overnemen”, schrijft het IEA. De meeste landen die meer energie nodig hebben, hebben gelukkig ook een „overvloed aan zon”, zei Birol.
Tegelijk maakt ook gas een opmars, in alle IEA-scenario’s. „Een grote golf” van vloeibaar gas komt op de markt, zei Birol, uit landen als de VS en Qatar. Er ontstaat een „kopersmarkt” met „neerwaartse druk op de prijzen” in onder meer Europa.
Dat zou een hele andere situatie zijn dan die in de voorbije jaren, toen gasprijzen de hoogte in schoten door de Russische inval in Oekraïne. Als de gasprijzen gaan dalen, kan dat verlichting bieden aan bedrijven en huishoudens. Maar het kan ook de energietransitie verder vertragen, terwijl de aarde verder opwarmt.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC