Het Villen van Marsyas, zo heet de performance die Miles Greenberg donderdag in het Stedelijk Museum Amsterdam zal opvoeren. Zeven uur lang laat hij zich vastbinden, zoals de mythische satyr die levend werd gevild door de zonnegod Apollo.
is kunstredacteur van de Volkskrant.
De man die donderdag zeven uur lang vastgebonden in een museumzaal zal staan, oogt een dag van tevoren opvallend ontspannen. Miles Greenberg (28), performance kunstenaar du moment, voelt zich goed, zegt hij. Over de hele wereld voert hij zorgvuldig geënsceneerde performances op waarmee hij de fysieke grenzen van zijn lichaam opzoekt.
Op zijn sokken loopt hij door het decor van zijn aanstaande performance Flaying of Marsyas (Villen van Marsyas) in Stedelijk Museum Amsterdam. Opgesteld zijn een grote spiegelende vloer met een paar keien erop, vier sokkels van hetzelfde spiegelende materiaal met robotarmen die een camera bewegen. In het midden van de vloer staat een sokkel met daarop een paal.
Aan die paal wordt de kunstenaar, die in Canada werd geboren en in New York woont, vastgebonden. ‘Zoiets heb ik nog nooit gedaan. En dat is goed, want ik geloof in spontaniteit. Op dit moment weet ik nog niet of mijn lichaam deze performance zal volhouden.’
Straks gaat hij met de artiest Hua Hua, meester van de Japanse shibari-bondage uitproberen hoe hij het best kan worden vastgeknoopt. In zijn performances wordt Greenberg een object, legt hij uit, dat de toeschouwer kan bekijken. Een vorm van communicatie vindt hij dat niet: ‘Het is eerder een non-verbale uitwisseling van energie tussen mij en het publiek.’
De ‘Marsyas’ uit de titel van de performance is een personage uit de Griekse mythologie, een satyr die zo overmoedig was om de god Apollo uit te dagen tot een muzikaal duel. Natuurlijk verloor Marsyas. Als straf werd hij vastgebonden en levend gevild door de zonnegod. Die gruwelijke scène biedt dankbare kunstenaars al eeuwen inspiratie.
Ook Greenberg was gegrepen door het beeld van de getormenteerde satyr: ‘Ik zag een beeld van Marsyas in het Louvre. Hij zag eruit zoals ik me voel na een langdurige performance: het ritueel is dan voltrokken, ik heb mezelf bloot gegeven, me helemaal overgegeven.’
Greenberg gaat Marsyas uitbeelden, belichamen, zoals hij eerder de heilige Sebastiaan verbeeldde. Door dat als zwarte man te doen, wil hij de manieren verbreden waarop naar zwarte lichamen wordt gekeken. ‘Zelf ben ik van jongs af aan gewend om te kijken naar witte lichamen die verhalen uitbeelden. Het kost me een kleine vertaalslag om me dan in te leven. Die kleine moeite vraag ik van witte toeschouwers.’
Voor zwarte museumbezoekers heeft de performance een extra laag, verwacht Greenberg: ‘Marsyas werd gestraft voor zijn arrogantie. Zwarte mensen weten hoe het voelt om de norm uit te dagen, om te worden gezien als te aanwezig, te arrogant of too much.’
Als Hua Hua is gearriveerd bekijken ze samen verschillende houdingen. Hoe hoog houdt Greenberg zijn armen? Hoe voelt het touw? Hoe ziet het eruit? Hoe strak gaan de touwen en hoe veel bewegingsruimte houdt hij?
Eerder vertelde Greenberg dat hij niet verwacht dat hij zijn hele leven performances kan blijven doen: ‘Dat houdt mijn lichaam niet vol, want ik ben niet van plan om mijn performances minder ambitieus te maken. Uiteindelijk zal ik doorgaan met beeldhouwkunst en videokunst, verwacht ik.’ En dan, met een lach: ‘Dus kom gauw nog kijken, zo lang ik dit nog doe.’
Miles Greenberg, Flaying of Marsyas, Stedelijk Museum Amsterdam, 13/11, van 11.00 tot 18.00.
Voor de performance Oysterknife in 2020 liep de kunstenaar 24 uur lang achtereen op een loopband. Pauzes nam hij niet, maar na ongeveer 16 uur raakte hij ongeveer 25 minuten buiten bewustzijn. Het kunstwerk was door Greenberg bedacht tijdens de lockdowns en bestond uit een videoperformance die als livestream was te volgen. Zelf noemde Greenberg deze uitputtingsperformance zijn ‘liefdesbrief’ aan zwarte performancepioniers als Senga Nengudi, Pope.L en David Hammons.
Voor de speciale performancekunstnacht die in 2022 door Marina Abramovic in Carré was georganiseerd, maakte Greenberg Landscape with Figures. Een aantal performers, onder wie Greenberg, hield urenlang een stuk steen vast. Zij stonden op een spiegel in een kamer die was gevuld met een laag zand. Vanaf boven hun hoofden droop olie op hun lichamen.
In 2024 stond Greenberg meer dan zeven uur lang bijna naakt op een spiegelende sokkel in een luxueus palazzo in Venetië. Zijn huid was donker geschilderd en op meerdere plekken doorboord door dunne lange pijlen. Greenberg had zich laten inspireren door de decoraties van zwarte figuren in Venetië en door de heilige Sebastiaan, naar wie de performance is genoemd. Over hem vertelde hij in een interview: ‘Volgens mij is hij een icoon voor veel freaks.’
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant