Extreme neerslag kost veel meer mensenlevens dan gedacht. In megasteden blijft de sterfte na een moessonregen wekenlang hoger dan normaal, vooral door het uitbreken van ziekten. Dat is relevant nu kuststeden door het veranderende klimaat steeds meer regenwater te verstouwen krijgen.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Het was een enorme, aanhoudende regenbui die de straten van Mumbai onder water zette. Toch kwamen er door de moessonregen van eind augustus ‘slechts’ 21 mensen om het leven, meldden de plaatselijke autoriteiten. De oorzaken: verdrinking en elektrocutie.
Of niet? In werkelijkheid loopt het dodental van de regenramp eerder in de honderden. Dat volgt althans uit een Amerikaans-Indiase analyse van sterftepatronen in het regenseizoen van Mumbai, woensdag gepubliceerd in Nature. Tijdens de moessonmaanden, van juni tot december, is in Mumbai zo’n 8 procent van alle sterfgevallen te herleiden tot extreme regen, maken milieueconoom Tom Bearpark (Princeton Universiteit) en zijn collega’s op uit de cijfers.
Dat komt volgens de onderzoekers vooral doordat er na de regen uitbraken van infectieziekten ontstaan, zoals diarree en tyfus, en van muggenziekten zoals dengue en malaria. Allemaal ziekten die gedijen bij stilstaand, vervuild water. Dat zou verklaren waarom baby’s, peuters en kleuters relatief vaak het slachtoffer zijn, en waarom het overlijdensrisico groter is in de sloppenwijken van de stad. De sterfte houdt aan tot wel vijf weken na de regenramp.
‘Interessant en waardevol’, reageert hoogleraar waterbouwkunde Matthijs Kok (TU Delft) na inzage in het onderzoek. ‘Meestal gaat het bij zo’n ramp over de mensen die verdrinken. Maar dat is hier niet het geval. Uitbraken van ziekten lijkt me inderdaad de meest aannemelijke verklaring.’
Ook zag Bearpark na extreme moessonregens meer gevallen van hoge bloeddruk. Dat ‘suggereert dat overlijdens door hart- en vaatziekten ook bijdragen aan de toegenomen sterfte’, aldus de onderzoekers. Erg groot is de verhoging niet.
Kok betwijfelt of zo’n meetbaar effect ook is te vinden bij watersnoden dichter bij huis, zoals de overstroming van Valkenburg in 2021. ‘Natuurlijk is zoiets heel stressvol. De burgemeester van Valkenburg zei destijds: voor ouderen is dit vergelijkbaar met de Tweede Wereldoorlog’, erkent hij. ‘Maar ik aarzel of het vergelijkbaar is met de wekenlang naijlende sterfte die je hier in Mumbai ziet. We hebben hier in elk geval de ziekten beter onder controle.’
Voor Mumbai (12,5 miljoen inwoners) loopt het jaarlijkse dodental al snel in de duizenden. Alleen al in de sloppenwijken zijn er per regenseizoen gemiddeld 1.915 sterfgevallen toe te schrijven aan regenval, becijfert Bearpark met griezelige precisie. Buiten de sloppenwijken moeten dat er jaarlijks meer dat driehonderd zijn.
Alle reden om in te zetten op veiliger drinkwater en betere sanitaire voorzieningen, schrijft het team. ‘Onze bevindingen wijzen op de grote voordelen van beschermende investeringen die de link tussen regenval en sterfte verbreken’, zoals dat heet in academische taal. Zo was een van de problemen bij de overstromingen van augustus dat de waterpompen van de stad het regenwater niet goed naar zee kregen.
Door klimaatverandering veranderen ook de moessonpatronen, nemen klimaatwetenschappers aan. Zo krijgt het midden van India minder moessonregen, terwijl kuststeden juist meer regenwater te verstouwen krijgen. Daarbij komt het geleidelijk stijgende zeepeil. Daardoor stroomt neerslag in kuststeden lastiger weg.
Bij de dodelijke moessonregens gaat het om regenval van 150 millimeter per dag of meer. Ter vergelijking: bij de Limburgse watersnood van juli 2021 viel er, verspreid over enkele dagen, 128 millimeter in het Geuldal.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant