Het euro-teken voor het voormalige ECB-gebouw in het centrum van Frankfurt.
Wie een middagje naar de Europese Centrale Bank luistert kan er niet omheen: de ECB ziet heel weinig beren op de weg voor het uitgeven van de digitale euro, een digitaal alternatief voor contant geld.
De ECB wil een digitale euro, omdat ze ziet dat het gebruik van contant geld − het enige geld dat de centrale bank nu zelf uitgeeft − afneemt. Om een succes te worden moet de digitale euro een offline en een online versie krijgen. Offline betekent het een soort verbeterde versie van wat Nederland ooit kende als chipper/chipknip: op de NFC-chip van een pas of smartphone kan dan een saldo digitale euro staan. Online zal de digitale euro waarschijnlijk een leven krijgen in de bankapp, naast de ‘gewone’ rekening waarop geld staat dat door commerciële banken wordt gegenereerd.
Wie nu in Europa digitaal wil betalen, is veroordeeld tot een nationaal betaalmiddel (zoals een bankpas of digitale portemonnee) of tot een Amerikaans betalingsbedrijf als Visa of Mastercard. De digitale euro moet dat probleem verhelpen; in de hele eurozone moet er mee betaald kunnen worden. Offline (dus ook als de stroom uitvalt) van pas tot pas of telefoon tot telefoon, bij de betaalterminals in winkels en online in webshops.
Wordt de digitale euro niet duurder voor consumenten of winkeliers dan de huidige kaartbetalingen, vanwege alle benodigde infrastructuur? Nee, zegt Alessandro Giovannini, adviseur over de de digitale munt binnen de ECB. Want: nu zijn er soms wel vier bedrijven betrokken bij een kaartbetaling in de winkel. „En die willen allemaal een deel van de koek”, aldus Giovannini. Oftewel een deel van de vergoeding die winkeliers moeten betalen om gebruik te maken van de infrastructuur. Dat worden er straks minder „dus hoeven de kosten niet omhoog”. In theorie althans, in de praktijk kan de ECB die garantie niet geven, want betaalinstellingen en banken bepalen zelf hoeveel winkeliers voor hun diensten moeten betalen.
Zit de ontwikkeling van de digitale euro de ontwikkeling van een private Europese betaalmethode, de Wero, niet in de weg? De banken achter de Wero, waaronder ING, Rabo en ABN, trokken daar vorige week nog over aan de bel. Zij hopen banken uit heel Europa achter de Wero te krijgen − nu zijn het vrijwel alleen banken uit Duitsland, Frankrijk, België en Nederland die meedoen. Maar de vrees is dat dat niet lukt als die banken óók moeten investeren in de implementatie van de digitale euro.
Bovendien, zeggen die banken, helpt de digitale euro helemaal niet om belangrijke doelen te bereiken: minder afhankelijk worden van de Amerikaanse partijen die het Europese betaalverkeer in veel landen domineren (Mastercard, Visa, Paypal, Apple en Google Pay). Wellicht zelfs het omgekeerde, als die partijen de digitale euro omarmen, redeneren die banken.
Ook deze zorgen wuifde Giovannini weg. De digitale euro wordt écht Europees, bezweert hij. Alle partijen die mee-ontwikkelen moeten Europees zijn, en hun moederbedrijven ook.
De ECB lijkt er bovendien van overtuigddat het commerciële initiatief van Wero naast de publieke digitale euro kan bestaan, zoals contant geld en geld op betaalrekeningen ook al decennialang naast elkaar bestaan. Sterker: doordat de techniek achter de digitale euro in de hele eurozone moet werken, kan Wero volgens de ECB ook sneller pan-Europees worden. Door van dezelfde ‘rails’ gebruik te gaan maken.
„We willen er vooral voor zorgen dat er een extra keuze komt”, redeneert Giovannini. „In veel landen kunnen consumenten nu helemaal niet kiezen, en is de enige manier om digitaal te betalen aan een andere consument, in een winkel of offline een niet-Europese manier.” Dertien van de twintig eurolanden hebben namelijk geen eigen internationale betaalinfrastructuur meer. Zo lopen kaartbetalingen in Nederland, sinds het afschaffen van het PIN-systeem zo’n vijftien jaar geleden, allemaal via de ‘rails’ van Visa en Mastercard.
De besluitvorming over de digitale euro ligt nu bij het Europees Parlement. In een recente rapportage toonde een van de leden zich kritisch op het project, maar tot nu toe lijkt er wel een meerderheid te zijn. Áls het parlement groen licht geeft, wil de ECB in 2027 pilots gaan draaien met de digitale munt. In 2029 moet die dan pan-Europees ingevoerd worden. Dan zal ook blijken of Wero ondertussen gefnuikt is, of wel degelijk simultaan kan bestaan. En zal blijken of de kosten voor een betaalrekening toch niet sneller omhoog gaan.
Volgens een enquête van de ECB zou twee derde van de Europese consumenten interesse hebben om de digitale euro „uit te proberen”. Maar essentieel voor de vraag of de ECB er naast cash echt een monetair middel bijkrijgt, is de vraag of die consumenten ‘m daarna ook gaan gebruiken − of toch uit gebruiksgemak liever kiezen voor Wero. Of zelfs Apple Pay, Google Pay of Paypal.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC