Terwijl de onderhandelingen over staatssteun voortslepen, is Tata Steel alvast aan het uitdokteren hoe het bedrijf straks groene staalfabrieken kan bouwen. NU.nl ging kijken waar de gigantische nieuwe fabriekshallen moeten komen.
Het zonnetje breekt net door de mist als we met onze schoenen in een laagje zwarte smurrie stappen. Achter ons liggen kolen en erts metershoog opgestapeld, voor ons kijken we uit over het Noordzeekanaal en zien we hoe een schip wordt volgestort met hoogovenslak.
Binnenkort komt hier een gloednieuwe kade, vertelt Edwin Daniels, die bij Tata Steel de bouw van de groene staalfabriek in goede banen moet leiden. De zogeheten marine offloading facility moet een sleutelrol gaan spelen. Hier zullen speciale schepen straks delen van de benodigde fabrieken als enorme Lego-blokken komen brengen.
Op het terrein van Tata Steel is alles groot, en dat geldt ook voor de nieuwe fabrieken. De zogeheten DRI-fabriek, die ijzererts met aardgas of (uiteindelijk) waterstof gaat omzetten in ruwijzer, wordt 150 meter hoog. Ernaast komt een enorme elektrische staaloven. En elders op het terrein komen hallen van honderden meters lang voor de opslag van erts en schroot.
Het is niet te doen om al die gebouwen ter plaatse op te bouwen, denkt Tata Steel. Althans: niet voor de deadline van 2030. En niet zonder duizenden bouwmedewerkers voor wie in de omgeving van IJmuiden helemaal geen plek is.
Tata Steel hoopt dat probleem op te lossen door de fabrieken 'op te knippen'. Zo'n vierhonderd modules worden in de fabrieken van leveranciers in elkaar gezet en komen vervolgens in één stuk op schepen naar de kade van Tata Steel. Ze worden op elektrische voertuigen naar de juiste plek gereden.
"Daar reduceren we het benodigde aantal mensen gigantisch mee", zegt Daniels. Veel werk kan tegelijk in fabrieken over de hele wereld worden gedaan, terwijl op het terrein van Tata nog heipalen worden geslagen. De losse onderdelen kunnen vervolgens relatief snel in elkaar worden gezet. "Het zijn echt plug-and-playmodules, om heel snel te kunnen bouwen."
Zover is het nu nog niet, want eerst moeten er definitieve afspraken over maximaal 2 miljard euro aan staatssteun komen. In september bereikten Tata en het demissionaire kabinet een voorlopige deal, maar die moet nog worden uitgewerkt. Dat kan nog tot september 2026 duren.
Het betekent dat vermoedelijk een nieuw kabinet zal beslissen of het inderdaad de portemonnee trekt voor het controversiële gigaproject. Tegenstanders vinden dat vergroening de belastingbetaler te veel kost, terwijl Tata Steel de afgelopen jaren te veel vervuilende stoffen heeft uitgestoten en in de clinch ligt met de toezichthouder.
Bovendien is onduidelijk of de groene staalproductie in de toekomst wel winstgevend kan worden, zeggen sommige economen. Groen staal maken kan volgens partijen als Volt en Partij voor de Dieren beter in landen met goedkopere groene energie, terwijl het grote Tata-terrein wordt gebruikt voor woningbouw.
Maar in de nieuwe Tweede Kamer lijkt een meerderheid vóór staatssteun aan Tata Steel, zolang het bedrijf naast CO2-besparing ook voor sterke vermindering van de schadelijke uitstoot zorgt die in de omgeving tot gezondheidsproblemen leidt.
Tata Steel belooft dat, mede door omheining en overkapping van opslagen die nu tot stofoverlast leiden. De uitstoot van de meeste vervuilende stoffen gaat straks omlaag als de groene staalfabriek draait, blijkt uit een grote milieustudie. Al blijft de andere helft van de fabriek voorlopig nog 'gewoon' kolen gebruiken.
Om zo snel mogelijk met de verbouwing te kunnen starten heeft Tata al een trits bouwvergunningen aangevraagd. Pas als de toezichthouder die vergunningen heeft afgegeven en Tata Steel zelf een definitieve investeringsbeslissing heeft genomen, kan de bouw van start.
Het is lastig om precies te voorspellen wanneer dat zal zijn, zegt vergunningsspecialist Arjan Brakenhoff van Tata Steel. "Je bent afhankelijk van heel veel processen."
Ondanks die onzekerheid gaan de voorbereidingen aan de tekentafel onverminderd door. Midden op het Tata-terrein laat constructiemanager Carlo Mascini zien waar de DRI-fabriek en de elektrische oven straks moeten komen. Verschillende oude fabrieksonderdelen die moeten wijken staan al leeg.
Er liggen plannen klaar om een gasleiding te verleggen, want die loopt nu dwars over het bouwterrein. Tijdens de bouw moeten de oude fabrieken gewoon kunnen doordraaien. "We moeten staal maken, dat is waar we het voor doen", zegt Daniels.
Mascini wordt zichtbaar enthousiast als het gaat over de enorme hijskraan waarmee de bouwblokken straks op hun plek worden gehesen. Die moet bijvoorbeeld een reactorvat van 650.000 kilo op 100 meter hoogte in de DRI-fabriek kunnen plaatsen.
"Als je daar Mammoet over belt (het bedrijf dat gespecialiseerd is in hijsen en transporteren, red.), dan komen ze al gauw met deze folder aanzetten", zegt Mascini over de 208 meter hoge kraan die hier gaat verrijzen. "Die ga je wel een half jaar zien vanuit Alkmaar."
De Tata-medewerkers staan te popelen om te beginnen en hopen dat de vergunningen en investeringen snel rond zijn. "We hebben alles vrij ver uitgedacht", zegt Daniels. "100 procent? Nee, natuurlijk niet, er moet nog wel veel gedaan worden. Maar wij zien geen showstoppers."
Source: Nu.nl algemeen