Vijf besmette locaties in ruim een week tijd: de Nederlandse pluimveesector is weer in de greep van de vogelgriep. Drie vragen over het almaar terugkerende virus en de bestrijding ervan.
is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over landbouw en voedsel.
Hoe staat het ervoor met de vogelgriep in Nederland?
Na een rustige zomer registreerde de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) op 7 oktober het eerste met vogelgriep besmette bedrijf in ruim een half jaar tijd. In het Drentse Gasselternijveenschemond werden 71 duizend kippen afgemaakt om verspreiding te voorkomen.
Vanwege die besmetting, en de verspreiding van het virus in buurlanden, schatte een deskundigengroep het risico op verdere verspreiding in op ‘matig’. Dat was reden voor het ministerie van Landbouw om vanaf 16 oktober een landelijke ophok- en afschermplicht in te voeren voor pluimvee.
Sindsdien is de situatie verergerd. De vogelgriep dook op negen nieuwe locaties op, waaronder vijf sinds vorige week maandag. In totaal zijn bijna 470 duizend dieren preventief afgemaakt. Voornamelijk kippen, maar ook vijfduizend fazanten en ruim tweehonderd watervogels. Met de meest recente besmetting in Bennekom is de ziekte ook in de pluimveedichte Gelderse Vallei aangekomen.
Hoe verspreidt het virus zich?
Wilde vogels die het vogelgriepvirus bij zich dragen, zijn de belangrijkste bron van besmettingen. Het virus verspreidt zich via direct contact, de lucht of besmet materiaal, zoals mest. Eenmaal aangekomen op een pluimveebedrijf, waar de dieren doorgaans dicht op elkaar leven, kan het als een lopend vuurtje rondgaan. De variant die sinds 2020 in Nederland rondgaat, H5N1, is zeer besmettelijk.
De jaarlijkse vogeltrek speelt een belangrijke rol in de verspreiding van het virus. In het voor- en najaar bezoeken grote aantallen trekvogels West-Europa, op weg van of naar hun winterverblijf. ‘Het aantal wilde watervogels in Nederland neemt dan toe, waardoor het virus zich gemakkelijker kan verspreiden’, verklaart Thijs Kuiken, hoogleraar vergelijkende pathologie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam.
‘Hoewel de sterfte onder wilde vogels nog niet hoog is, zijn er de afgelopen weken veel dode vogels gevonden waarbij vogelgriep is vastgesteld’, meldt Kuiken. Het baart hem zorgen dat het virus ook veelvuldig is gevonden bij dieren die ogenschijnlijk gezond zijn.
‘Ik ben bang dat we aan het begin staan van een heet najaar’, zegt Kuiken. Hij verwijst naar Duitsland, waar sinds begin oktober meer dan zevenhonderd dode wilde vogels positief zijn getest en zeker negentig bedrijven zijn getroffen door het virus. ‘De autoriteiten kunnen het daar nauwelijks bijbenen.’ Vanwege de vogeltrek kunnen brandhaarden zich eenvoudig richting Nederland verplaatsen.
Wat kunnen het ministerie en de NVWA doen om nieuwe besmettingen te voorkomen?
De ophok- en afschermplicht is de belangrijkste maatregel tegen de vogelgriep. Die houdt in dat professionele pluimveehouders hun dieren binnen moeten houden, geen bezoekers mogen ontvangen en een strikt hygiëneprotocol volgen. Hobbyhouders moeten hun dieren afschermen van buitenstaanders.
De afgelopen jaren bleek echter dat het effect van de maatregel beperkt is. Sinds 2020 was er in totaal 1.303 dagen een landelijke ophokplicht van kracht, en 293 dagen een ophokplicht in een deel van het land. Slechts 546 dagen mochten kippen overal naar buiten. Desondanks bleven er besmettingen opduiken op pluimveebedrijven.
In maart begon het ministerie van Landbouw een pilot met vaccinatie van leghennen. Daaruit moet blijken of inenting een werkbare oplossing is, en of er afnemers zijn voor het vlees en de eieren van gevaccineerd pluimvee.
Op langere termijn pleit Kuiken ervoor de oorzaken van de verspreiding van vogelgriep aan te pakken. ‘In de waterrijke gebieden van Nederland, in het westen en noorden, zou je eigenlijk geen pluimveehouderijen willen hebben. En in pluimveedichte gebieden zou je het aantal dieren moeten verkleinen.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant