In de nieuwe Tweede Kamer zitten meer vrouwen dan ooit. Met de regionale spreiding is het juist iets minder goed gesteld dan in 2023. En wat valt er verder op aan de Kamerleden die vandaag worden beëdigd?
Door Sara Berkeljon
Illustraties Matteo Bal
Graphics Els Engel
In de nieuwe Tweede Kamer, die woensdag wordt geïnstalleerd, tellen de linkse fracties veruit de meeste vrouwen. Zo bestaat de fractie van de Partij voor de Dieren uit twee vrouwen en dat ene non-binaire lid, Ines Kostić. Bij de SP zijn twee van de drie fractieleden vrouw, en in de twintigkoppige GroenLinks-PvdA-fractie nemen veertien vrouwen en zes mannen plaats.
Met name linkse kiezers gaven gehoor aan de oproep van de organisatie Stem op een Vrouw om op een vrouw te stemmen met een lagere plek op de lijst dan het gepeilde aantal zetels. Zo behaalden Fatihya Abdi (24), Mikal Tseggai (25), Lisa Vliegenthart (27) en Barbara Kathmann (32) voor GL-PvdA een zetel op basis van voorkeurstemmen.
De vrouwen op plaats 21 en 23 haalden het niet – vermoedelijk omdat GL-PvdA slechter presteerde dan volgens de slotpeilingen verwacht. Bij Kathmann speelde de ‘nerdvote’ waarschijnlijk een grotere rol dan het feit dat ze een vrouw is; ze profileerde zichzelf als dé tech-expert van haar partij. Bij D66 kreeg Marieke Vellinga-Beemsterboer (plaats 27) haar zetel door voorkeurstemmen.
De vier vrouwen die bij GL-PvdA met voorkeurstemmen de Kamer in komen, wonen allen in de Randstad. Twee mannen en één vrouw die voor hen plaats moesten maken, zijn woonachtig in Limburg, Noord-Brabant en Overijssel.
NaamNathalie van Berkel
Leeftijd43
PartijD66
VoorheenTopvrouw UWV
De 43-jarige Nathalie van Berkel, geboren in Tegelen en woonachtig in Wassenaar, was de hoogste nieuweling op de kandidatenlijst van D66. Aanvankelijk stond de voormalige topvrouw van uitkeringsinstantie UWV zelfs op 2, maar daar staken de D66-leden een stokje voor, waardoor ze op plek 6 terechtkwam. Overigens behaalde Van Berkel meer voorkeurstemmen (41.438) dan de (mannelijke) nummers 2, 3 en 5.
Wimar Bolhuis, de nummer 18 van GL-PvdA, die zijn baan als universitair docent al had opgezegd, liet op LinkedIn zijn ongenoegen blijken over de uitkomst van de Stem op een Vrouw-actie, die alleen tot meer vrouwen leidt bij partijen die al een gebalanceerde man-vrouwverhouding hadden. De actie ‘vermindert representativiteit’ van linkse partijen, meent Bolhuis, wijzend op de regiokandidaten die het hierdoor niet haalden. ‘Stem op een Vrouw heeft geen succes bij de rechtse en/of conservatieve partijen, daar ligt de echte opdracht voor de actie.’
Daar zit wat in. Bij de conservatief-christelijke SGP stonden überhaupt geen vrouwen op de lijst, en die konden dus ook niet omhoog worden gestemd. Op de uiterst rechtse flank van de Kamer zijn mannen veel beter vertegenwoordigd dan vrouwen: van de zeven FvD’ers is er één vrouw, bij JA21 zijn er twee vrouwen en zeven mannen en bij de PVV zijn er zeventien mannen en negen vrouwen. Ook in de Denk-fractie zitten wederom geen vrouwen. De fracties van middenpartijen D66 en het CDA zijn wel helemaal in evenwicht.
NaamFatihya Abdi
Leeftijd34
PartijGL-PVDA
VoorheenGemeenteraadslid Amsterdam en beleidsmedewerker ministerie VWS
De 34-jarige Fatihya Abdi (plaats 24) komt door voorkeurstemmen voor GroenLinks-PvdA de Kamer in. Abdi is al sinds haar 17de lid van de PvdA, was internationaal vertegenwoordiger van de Jonge Socialisten en vrijwilliger voor FNV Young.
De nieuwste fractie is ook de oudste: de gemiddelde leeftijd bij de tweemansfractie van 50Plus is 65, en oud-politieman Jan Struijs is met 64 jaar de oudste fractievoorzitter. Ook bij de BBB is de gemiddelde leeftijd met 54 jaar relatief hoog. Het jongste is de Denk-fractie (36 jaar) en daarna volgt de eveneens behoorlijk jonge D66-fractie, met 39 jaar. De jongste fractievoorzitter is de 28-jarige FvD-leider Lidewij de Vos.
Met de regionale spreiding is het iets minder goed gesteld dan in 2023. Toen woonden 83 Kamerleden in een van de Randstadprovincies Zuid-Holland, Noord-Holland of Utrecht, en dat zijn er nu 87, zo blijkt uit gegevens van het Montesquieu Instituut.
Met name Zuid-Holland is goed vertegenwoordigd, in die provincie wonen 48 Kamerleden. Drenthe heeft reden tot klagen, want in die provincies wonen twee Kamerleden, en dat waren er drie. Hetzelfde geldt voor Zeeland. Twee nieuwe D66-Kamerleden wonen in het buitenland: Felix Klos woont in België, vlak bij Brussel, en Jan Schoonis woont in Coye-la-Forêt, boven Parijs.
NaamRanjith Clemminck-Croci
Leeftijd39
PartijJA21
VoorheenAmbtenaar gemeente Den Bosch
Het opvallendste nieuwe Kamerlid bij JA21 is Ranjith Clemminck-Croci (39). Van de negen JA21’ers hebben er vijf een verleden bij FvD, Diederik Boomsma komt van NSC, Simon Ceulemans en Ingrid Coenradie komen van Leefbaar Rotterdam. Coenradie was ook staatssecretaris voor de PVV.
Kamerleden met een praktische opleiding zijn zeldzaam: er zijn drie mbo’ers: Jeremy Mooiman (PVV, applicatie-ontwikkelaar), Daniël van den Berg (JA21, ex-beveiliger en officier bij de Koninklijke Marechaussee) en Arend Kisteman (VVD, voormalig bakker). Van de 150 Kamerleden hebben 128 mensen een universitaire of hbo-opleiding afgerond. Er zijn elf mensen met alleen een middelbareschooldiploma. Eén Kamerlid rondde de middelbare school niet af (Rachel van Meetelen van de PVV) en van zeven mensen is het opleidingsniveau bij het Montesquieu Instituut niet bekend.
NaamJeltje Straatman
Leeftijd29
PartijCDA
VoorheenAdvocaat op de Zuidas
Vanuit het niets op plaats 6 van de CDA-lijst, dat overkwam de 29-jarige Jeltje Straatman. Zij was advocaat aan de Amsterdamse Zuidas, bij Stibbe, waar ze zich specialiseerde in complexe commerciële geschillen. Ze studeerde cum laude af in drie masterstudies: strafrecht en ondernemingsrecht in Tilburg en financieel recht in Amsterdam.
Het langstzittende Kamerlid (sinds 1998) is PVV-leider Geert Wilders, die acht jaar voor de VVD in de Kamer zat voor hij in 2006 de PVV oprichtte. De PVV heeft de meeste routiniers in de fractie. Dion Graus, Raymond de Roon (met 73 jaar ook het oudste Kamerlid), Tony van Dijck en Martin Bosma bezetten al sinds 2006 een zetel. Ondanks hun senioriteit haalden zij weinig voorkeurstemmen: Graus haalde er 977, De Roon 280 en Van Dijck 619. Op Kamervoorzitter Bosma stemden 17.350 kiezers, net onder de voorkeursdrempel.
Aan de linkerkant draaien Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren, sinds 2006) en Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA, sinds 2010) al lang mee.
NaamShanna Schilder
Leeftijd37
PartijPVV
VoorheenAfdelingshoofd bevolkingsregister op Curaçao
De Volendamse jurist Shanna Schilder (37), de onbekende nummer 3 op de PVV-lijst, woonde tot enkele weken geleden op Curaçao, waar ze als afdelingshoofd werkte op het gemeentehuis. Eerder had ze een Bed & Breakfast in Volendam en werkte ze achttien jaar bij supermarktketen Deen, onder andere als manager
Er zijn 55 onervaren nieuwkomers in de nieuwe Tweede Kamer, de rest was zittend Kamerlid of bekleedde de functie al eerder. Vijf demissionaire ministers (Mona Keijzer, Femke Wiersma, Eelco Heinen, Ruben Brekelmans en Vincent Karremans) en twee zittende staatssecretarissen (Thierry Aartsen, Jurgen Nobel) zijn ook verkozen. Zij zullen tot het aantreden van het nieuwe kabinet een dubbelfunctie hebben.
Data: Montesquieu Instituut
De kabinetsformatie slaat een ongebruikelijke weg in: verkenner Wouter Koolmees stelt voor dat D66-leider Rob Jetten en CDA-leider Henri Bontenbal in de komende drie weken met z’n tweeën de ‘basis van een regeerakkoord’ op papier zetten.
JA21 is mogelijk van belang bij het vormen van een coalitie. Nog niet zo lang geleden ging de partij bijna aan ruzie ten onder, maar na de val van het kabinet-Schoof hervond ze zichzelf. Oprichter Joost Eerdmans wilde ‘een rechtse partij zonder fratsen’. Is dat gelukt?
Na de Tweede Kamerverkiezingen concludeert columnist Kustaw Bessems: we schuiven met z’n allen, en de richting is radicaal-rechts en in hoge mate autoritair. Het afglijden van onze democratie stopt met geen enkele nu mogelijke coalitie ineens.
Source: Volkskrant