De komende drie weken mogen D66 en CDA werken aan een zogenoemde positieve agenda. In het gunstigste geval was de formatie gestart met partijen die zicht hebben op een meerderheidscoalitie, maar door de blokkade van vooral de VVD zit dat er niet in.
Noem het advies van verkenner Wouter Koolmees geen manier om tijd te rekken. Hij heeft het zelf liever over een "mooie positieve agenda die verschillen overbrugt" en een aanloop naar een "breedgedragen en stabiel kabinet dat de grote problemen oplost".
Het is uiteindelijk wel een manier om tijd te rekken. Dat heeft alles te maken met de blokkade van de VVD richting GL-PvdA. De partij van Dilan Yesilgöz sluit de linkse fusie hard uit. Daar zat en zit geen millimeter beweging in.
Tot nu toe werd steeds aangenomen dat D66 ook te grote verschillen zag in een samenwerking met JA21, de voorkeurspartij van Yesilgöz. Maar D66-leider Rob Jetten liet optekenen dat hij een variant met GL-PvdA, CDA, JA21 en ChristenUnie ook ziet zitten. Henri Bontenbal (CDA) heeft die optie ook op tafel gelegd. Het is een opvallende variant, zonder de VVD.
Tussen de regels door was er veel irritatie te lezen en te horen over de houding van Yesilgöz. Koolmees liet zich diplomatiek uit. Hij wordt immers niet geacht een politieke voorkeur in dit proces te hebben, maar hij constateerde fijntjes dat de blokkades het allemaal ontzettend ingewikkeld maken.
Jetten en Bontenbal gaan nu dus eerst aan de slag. Omdat zij de grote verkiezingswinnaars zijn en omdat zij geen blokkades opleggen of door anderen worden geblokkeerd. "Dat vraagt dat zij compromissen verkennen en op zoek gaan naar overeenstemmingen in plaats van verschillen", zei Koolmees. "Het is te prijzen dat zij dat willen doen."
Dat kan voor deze partijen ook ongunstig uitpakken. Want als je laat zien op welke punten je bereid bent compromissen te sluiten, dan kunnen andere partijen die eventueel later aansluiten, daarvan profiteren. Zo naïef zullen ze bij D66 en CDA dan ook niet zijn, waardoor de nog te schrijven "positieve agenda" zal uitblinken in algemeenheden en open deuren.
Concrete onderwerpen zijn er wel. Er moet werk worden gemaakt van het woningtekort, stikstof, het klimaat, de economie, asielmigratie, defensie en een goed ondernemersklimaat.
Uiterlijk 9 december moet het stuk van D66 en CDA klaar zijn. Dat is zestien dagen voor Kerst. De dag waarop er een nieuw kabinet aan de slag moet gaan, zei Jetten nog na Prinsjesdag.
Hij kon toen in september onmogelijk voorzien dat zijn partij de grootste zou worden. En al helemaal niet dat er in de eerste weken na de verkiezingen zulke harde blokkades op tafel zouden liggen.
Source: Nu.nl algemeen